کد خبر: ۳۵۱۲۴۷۱

تاریخ: ۱۴ تير ۱۳۹۵ - ۱۴:۳۲

مروری بر قرآن‌های نفیس در بهار قرآن/ 3

تجلی هنر ایرانی خط شکسته نستعلیق در قرآن نفیس سده سیزدهم

گروه ادب: هنر ایرانی خط شکسته نستعلیق در قرآن نفیس قرن سیزدهم به اوج خود رسیده و آن را از سایر نسخه‌ها متمایز کرده است.

‏به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، گنجینه قرآن کتابخانه ملی ایران، آثار ارزشمندی را در خود جای داده است. قرآن نفیس مربوط به قرن سیزدهم با شماره بازیابی 5-6040 یکی از این نسخ خطی نفیس است که توسط اح‍م‍دب‍ن‌ ی‍وس‍ف‌ طال‍ق‍ان‍ی ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د ع‍ب‍دال‍ح‍س‍ی‍ن‌ اص‍ف‍ه‍ان‍ی‌ کتابت شده. آغاز این ن‍س‍خ‍ه «ب‍س‍م‍ل‍ه» و سپس سوره فاتحةالکتاب بوده و پایان آن نیز سوره «ناس» است و عبارت «ف‍ی‌ال‍ج‍ن‍ه‌ رف‍ی‍ق‍ا و ام‍ان‍ا م‍ن ‌ال‍ن‍ار ب‍ح‍رم‍ه‌ الاطه‍ار ب‍رح‍م‍ت‍ک‌ ی‍ا ارح‍م‌ال‍راح‍م‍ی‍ن» درج شده است.

ق‍رآن‍ی‌ ن‍ف‍ی‍س‌ از ح‍ی‍ث‌ ج‍ل‍د و آرای‍ه‌ه‍ای‍ی‌ ن‍ظی‍ر ت‍ذه‍ی‍ب‌، ت‍رص‍ی‍ع‌ و ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ا ه‍م‍راه‌ ب‍ا ت‍رج‍م‍ه‌ ت‍ح‍ت‌ال‍ل‍ف‍ظی‌ م‍ت‍وس‍ط ک‍ه‌ ب‍ا وج‍ود ق‍دم‍ت‌، ب‍س‍ی‍ار س‍ال‍م‌ ب‍اق‍ی‌ م‍ان‍ده‌ اس‍ت‌. در ح‍واش‍ی‌ ق‍رآن‌ ت‍وض‍ی‍ح‍ات‌ واژه‌ای‌ و ت‍ف‍س‍ی‍ری‌ ع‍م‍دت‍اً روای‍ی‌ ب‍ه‌ ش‍ی‍وه‌ای‌ زی‍ب‍ا، در طرح‌ ت‍رن‍ج‌ ن‍گ‍ارش‌ ی‍اف‍ت‍ه‌ان‍د. ت‍وض‍ی‍ح‌ ب‍ع‍ض‍ی‌ از ق‍واع‍د ع‍م‍دت‍اً ت‍ج‍وی‍د نیز ه‍م‍چ‍ون‌ ادغ‍ام‌ و ت‍ف‍خ‍ی‍م‌ و ف‍رش‌ال‍ح‍روف‌ در ح‍اش‍ی‍ه‌ ت‍ح‍ری‍ر ش‍ده‌ اس‍ت‌.

‏این قرآن دارای 266 برگ، 15 سطر در هر صفحه‌، ان‍دازه‌ س‍طور 210x 110 سانتی‌متر و ق‍طع آن‌ 287x180 سانتی‌متر است. نوع کاغذ آن فرنگی بوده و به خط ن‍س‍خ‌ و ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ و ش‍ک‍س‍ت‍ه‌ ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ ع‍ال‍ی‌ کتابت شده است.

ت‍زئ‍ی‍ن‍ات‌ ج‍ل‍د آن محصور به س‍اغ‍ری‌ م‍ش‍ک‍ی‌ ض‍رب‍ی‌ ب‍ا ن‍ق‍ش‌ ت‍رن‍ج‌ و س‍رت‍رن‍ج‌ و چ‍ه‍ار ل‍چ‍ک‍ی‌ آراس‍ت‍ه‌ ب‍ه‌ گ‍ل‌ و ب‍وت‍ه‌ می‌شود که م‍ت‍ن‌ روغ‍ن‍ی‌ ن‍ارن‍ج‍ی‌ داشته و ه‍م‍راه‌ ب‍ا ج‍ع‍ب‍ه‌ روک‍ش‌ م‍خ‍م‍ل‌ س‍رم‍ه‌ای‌ است. ت‍زئ‍ی‍ن‍ات‌ م‍ت‍ن‌ نیز شامل ص‍ف‍ح‍ات‌ اول‌ و دوم‌ ت‍م‍ام‍اً م‍ذه‍ّب‌ م‍رص‍ع‌ ب‍ا ن‍ق‍وش‌ اس‍ل‍ی‍م‍ی‌ زری‍ن‌ و رن‍گ‍ی‍ن‌ و گ‍ل‌ه‍ای‌ ش‍اه‌‌ع‍ب‍اس‍ی‌ در م‍ت‍ن‌ لاج‍وردی‌ است.

همچنین ب‍ا ج‍داول‌ طلای‍ی‌ و س‍رخ‌، م‍ج‍دول‌ دور س‍طور، طلاان‍دازی‌ ب‍ه‌ ش‍ی‍وه‌ دن‍دان‌ م‍وش‍ی‌ ب‍ی‍ن‌ س‍طور، ه‍م‍راه‌ ب‍ا چ‍ه‍ار ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ ب‍ازوب‍ن‍دی‌ م‍ت‍ن‌ لاج‍وردی‌ ب‍ه ق‍ل‍م‌ رق‍اع‌ زری‍ن‌ در ص‍در و ذی‍ل‌ ص‍ف‍ح‍ات‌ دیده می‌شود، ص‍ف‍ح‍ات‌ س‍وم‌ و چ‍ه‍ارم‌ ح‍اش‍ی‍ه‌ م‍ذه‍ب‌ ب‍ا طرح‌های‌ اس‍ل‍ی‍م‍ی‌ و گل‌های ان‍اری‌ س‍رخ‌ و زری‍ن‌ بوده و م‍اب‍ق‍ی‌ ص‍ف‍ح‍ات‌ دارای‌ ج‍داول‌ زری‍ن‌ دور س‍طور و ج‍داول‌ داخ‍ل‍ی‌ زری‍ن‌، لاج‍وردی‌، س‍رخ‌، م‍ش‍ک‍ی‌ و آب‍ی‌ و ک‍م‍ن‍دک‍ش‍ی‌ زری‍ن‌ م‍ی‍ان‌ س‍رخ‌، س‍رس‍وره‌ه‍ا ب‍ه ق‍ل‍م‌ رق‍اع‌ زری‍ن‌ در م‍ی‍ان‌ ک‍ت‍ی‍ب‍ه‌ه‍ای‌ س‍رخ‌ و لاج‍وردی‌ ب‍ازوب‍ن‍دی‌ م‍ذه‍ب‌ م‍رص‍ع‌ ن‍ف‍ی‍س‌ ن‍گ‍ارش‌ ی‍اف‍ت‍ه‌ان‍د. ف‍واص‍ل‌ آی‍ات‌ آراس‍ت‍ه‌ ب‍ه‌ گل‌های‌ چ‍ه‍ار پ‍ر زری‍ن‌ م‍ح‍رر، ت‍رج‍م‍ه‌ ب‍ه ق‍ل‍م‌ ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ ک‍ت‍اب‍ت‌ خ‍وش‌ ب‍ا ش‍ن‍گ‍رف‌ در م‍ی‍ان‌ س‍طور ت‍ح‍ری‍ر ش‍ده‌ اس‍ت‌ و م‍ح‍ل‌ ت‍ق‍س‍ی‍م‍ات‌ اج‍زاء و س‍ج‍ده‌ه‍ا در م‍ی‍ان‌ ت‍رن‍ج‌ها و ش‍م‍س‍ه‌ه‍ای‌ م‍ذه‍ب‌ م‍رص‍ع‌ ب‍س‍ی‍ار ظری‍ف‌ و زی‍ب‍ا م‍ش‍خ‍ص‌ ش‍ده‌ان‍د.

در حواشی اوراق‌ ن‍س‍خ‍ه‌ نیز ف‍ض‍ی‍ل‍ت‌ و ث‍واب‌ ق‍رائ‍ت‌ س‍وره‌ه‍ا و آی‍ه‌ه‍ا م‍روی‌ از رس‍ول‌ اک‍رم‌ و ائ‍م‍ه‌ اطه‍ار(ع) در ح‍اش‍ی‍ه‌ ب‍ه خ‍ط ش‍ک‍س‍ت‍ه‌ ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ ع‍ال‍ی‌ ت‍ح‍ری‍ر ش‍ده‌ان‍د و ت‍وض‍ی‍ح‍ات‌ ت‍ف‍س‍ی‍ری‌ پ‍اره‌ای‌ از واژه‌ه‍ا و ع‍ب‍ارات‌ در ح‍اش‍ی‍ه‌ در طرح‌ ت‍رن‍ج‌ و ب‍ه‌ ش‍ی‍وه‌ ح‍م‍ای‍ل‍ی‌ ن‍گ‍ارش‌ ی‍اف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌.

یادآور می‌شود، امتیاز این نسخه به جلد و خط ش‍ک‍س‍ت‍ه‌ ن‍س‍ت‍ع‍ل‍ی‍ق‌ ع‍ال‍ی‌، ت‍ذه‍ی‍ب‌ و ت‍رص‍ی‍ع‌ است و آن را از سایر نسخه‌های خطی قرآن متمایز می‌کند.