کد خبر: ۳۵۳۹۸۴۶

تاریخ: ۰۲ آبان ۱۳۹۵ - ۰۹:۲۴

حسن انصاری در کانال تلگرام خود تشریح کرد:

منشا اشکالات تصحیح فهرست شیخ طوسی

گروه شبکه‌های اجتماعی: انصاری در کانال تلگرامش توضیحی در خصوص تصحیح «فهرست شیخ» توسط سیدعبدالعزیز طباطبائی‌یزدی داده است. از نظر وی اشکالاتی که به تصحیح کتاب «فهرس کتب الشیعة وأصولهم» وارد است، به خاطر نیمه‌تمام ماندن این تصحیح است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، انصاری در کانال تلگرامش توضیحی در خصوص تصحیح «فهرست شیخ» توسط سیدعبدالعزیز طباطبائی‌یزدی داده است. حسن انصاری از اعضاء هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. وی همچنین به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرده و نیز وی از اعضا شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی می‌باشد. وی در یادداشت اخیر خود به کتاب «فهرس کتب الشیعة وأصولهم» نوشته شیخ طائفه محمدبن حسن‌طوسی پرداخته که توسط سید عبدالعزیز طباطبائی‌یزدی مشهور به محقق طباطبایی (متوفی 1374) تصحیح شده است. محقق طباطبائی کتابشناس، نسخه‌شناس و صاحب نظر در تاریخ، رجال و تراجم بوده و از وی آثاری در قالب کتاب، رساله و مقالات به یادگار مانده است. در پی توضیح حسن انصاری در خصوص فهرست شیخ طوسی و تصحیح محقق طباطبایی می‌آید:
چند ماهی قبل از درگذشت استادم محقق طباطبایی بود که در سفری به قم در خدمت استاد دیگرم مرحوم محقق جعفری دو سه روزی خدمت مرحوم آقای طباطبایی بودم. مرحوم آقای طباطبایی نظرش این بود که فهرست شیخ را که سال‌ها روی آن کار کرده بود باید هر چه زودتر برای چاپ و نشر ساماندهی کند. نظر ایشان این بود که کتاب یک سال هنوز کار دارد. آنچه تا آن زمان انجام شده بود تنها مقابله حدود ده دوازده نسخه بسیار خوب فهرست شیخ بود که برخی از آنها دست کم آن زمان در دسترس نبود اما مرحوم آقای طباطبایی در زمان اقامت در عراق کتاب را با آن نسخه ها مقابله فرموده بودند.
مقابله نسخه‌ها بر روی دو چاپ مختلف مطبعه حیدریه انجام شده بود، منتهی متأسفانه در ایران حواشی ایشان بر هر دو نسخه چاپی بر اثر برش نادرستی که صحافی به پیشنهاد ایشان انجام داده بود، مقداری آسیب دیده بود و همین موجب شده بود که آن مرحوم متن را دست كم با برخی نسخه‌های ایرانی بار دیگر مقابله کنند.
به هر حال نشانی و ارجاعات مقداری از مقابله‌ها که از روی نسخه‌های نجف و کربلا بود و عکس آن‌ها را ایشان در اختیار نداشت تا اندازه‌ای از میان رفته بود. کاری که ایشان علاوه در مدت اقامت در مشهد انجام داده بود این بود که یک نسخه به خط زیبای خود از کتاب و بر اساس شیوه ترکیبی از فهرست فراهم کرده بود و آن حاشیه‌ها را به پاورقی آن متن افزوده بود. مواردی هم بود که آنچه در متن بود مصحح نبود و نسخه بدل‌ها اصلح بود و ایشان بدین امر وقوف داشت اما قصدش این بود که نخست نسخه ترکیبی خود را تدوین و بعد اصلاحات را از پاره‌ای پانوشت‌ها به متن اصلی بیافزاید. از روی آن متنی که خود ایشان نوشته بود هم نسخه‌ای تایپی فراهم شده بود که البته اغلاط تایپی خود را داشت.
مرحوم آقای طباطبایی به دلیل کسالتی که در سال آخر عمر شریف خود داشت و به دلیل علاقه به اين کار و زحمات زیادی که بر روی متن کشیده بود مجموعه کارهای خود روی متن فهرست شيخ را برای تهدیب و اصلاح نهایی به شخصی از محققین نام آور قم داده بود تا کتاب با همت او نهایی و منتشر شود. اما بعد از مدتی معلوم شد که کار پیش نمی‌رود. در آن جلسه که مرحوم آقای جعفری هم تشریف داشتند و به توصيه ايشان كه به من لطف داشتند، مرحوم آقای طباطبایی به من پیشنهاد کردند که کار را به دست بگیرم.
منتهی آن زمان من تازه کار فهرست منتخب را از ایشان برای تکمیل گرفته بودم و به همین دليل بنا شد بعد از انجام و تحویل آن، کار را روی فهرست شیخ آغاز کنم. متأسفانه بعد از درگذشت استادمان مرحوم آقای طباطبایی فهرست شیخ صرفاً بر اساس همان نسخه نیمه نهایی منتشر شد، کتابی که به تعبیر خود ایشان هنوز یک سال کار داشت تا تصحیحات متنی و قیاسی و اجتهادی آن تکمیل شود.
گاه دیده‌ام برخی به ضبط‌های این نسخه ایراد می‌گیرند. این تذکر را دادم تا خوانندگان احتمالی این یادداشت بدانند داستان چاپ این کتاب از چه قرار بوده است. با این وصف به دلیل تعدد و اهمیت نسخه‌های مقابله شده و دقت در مقابله‌ها، این چاپ هنوز به نظر من بهترین چاپ کتاب است، به ویژه اگر نسخه بدل‌ها در هنگام نقل مورد عنایت قرار گیرد. اگر عمری باشد دوست دارم زمانی آن توصیه استاد را درباره این کتاب عملی کنم. رحمه الله رحمة واسعة.