کد خبر: ۳۵۷۲۶۷۰

تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۵:۳۵

در نشست علمی برخورد قرآن با مخالفان عنوان شد:

جنگ ابتدایی از هیچ آیه قرآن فهمیده نمی‌شود/ مخالفت قرآن با دشمن دانستن هر نوع مخالف

گروه حوزه‌های علمیه: نشست علمی برخورد قرآن با مخالفان؛ گفت‌وگو یا جهاد امروز 21 بهمن در مجتمع آموزش عالی امام خمینی(ره) برگزار و تاکید شد: تمامی آیاتی که دستور به قتال داده مخصوص زمانی است که مسلمین مورد تهاجم قرار می‌گیرند وگرنه بحث جهاد ابتدایی مطرح نیست.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) حجت‌الاسلام والمسلمین حسن حسن‌رضایی، قرآن‌پژوه و عضو هیئت علمی جامعةالمصطفی(ص) در ابتدای این نشست گفت: برخی مغرضان تنها آیات مربوط به قتال و کشتار را مد نظر قرار می‌دهند تا به مردم دنیا بگویند قرآن زبان منطقی ندارد و همه آیات آن در مورد جهاد و قتال است.

وی افزود: این نشست در همین راستا و با هدف تبیین موضع قرآن در این زمینه برپا شده است تا با برداشتی جامع از آیات قرآن به این نتیجه برسیم که قرآن دعوت به جدال احسن و صلح کرده و اگر در جایی سخن از قتال و جهاد است فلسفه متفاوتی دارد و مهمترین علت آن دفاع از اسلام و مسلمین است.

در ادامه این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین محمدهادی مفتح، فرزند شهید مفتح، قرآن‌پژوه و استاد حوزه و دانشگاه در سخنانی گفت: انقلاب اسلامی آرزوی هزار ساله شیعه را محقق کرده است.

وی افزود: در طول تاریخ اسلام از صدر آن تا انقلاب، جز حکومت پیامبر(ص) و امام علی(ع) حکومت‌هایی بودند که به نام اسلام حکومت کرده‌اند ولی هیچکدام براساس آموزه‌های قرآن و سنت زمامداری نداشته‌اند؛ این حکومت‌ها مدعی اسلام بودند ولی براساس قرآن و روایات زمامداری نداشته و دغدغه و ادعای آن را هم نداشتند.

مفتح بیان کرد: انقلاب اسلامی در جهان این تحول را ایجاد کرد که انگیزه‌ها و شعارها به سمت خدا و دین برود زیرا بسیاری از تحولات در فلسطین و ... بر مبنای عرق عربیت و ... بود ولی امروز رویکرد معنوی در جهان به برکت انقلاب دیده می‌شود و فوج فوج گرایش مردم دنیا به معنویت وجود دارد و باید خدا را از این بابت تسبیح کنیم.

این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: باید برای تنظیم امور در کشورهای اسلامی باید سراغ قرآن برویم و از قرآن رهنمود بگیریم؛ این اتهامی که به قرآن زده می‌شود که اسلام بر اساس شمشیر پیشرفت کرده نه مستدل به قرآن و نه تاریخ است؛ زیرا حتی یک نمونه لشکرکشی برای فتح سرزمینی و به اصطلاح جهاد ابتدایی را در اسلام نداریم.

مفتح بیان کرد: دائما پیامبر(ص) با حمله و هجوم دشمنان مواجه بود و مسلمین نیز مقاومت می‌کردند و سرزمین مهاجمان را با جهاد خود فتح می‌کردند اما اگر بعد از وفات پیامبر(ص) کشورگشایی و جنگ ابتدایی رخ داده برای ما دارای اعتبار و حجیت نیست و نمی‌توان به نام اسلام رقم زد.

مفتح با اشاره به آیات قرآن در مورد جهاد اظهار کرد: تمامی آیاتی که دستور به قتال داده مخصوص زمانی است که مسلمین مورد تهاجم قرار می‌گیرند و بحث جهاد ابتدایی مطرح نیست.

مفتح ادامه داد: در برخورد با مخالفان ابتدا باید ببینیم که برخوردکننده چه افراد و نهادهایی هستند و برخوردشونده چه گروه  و افرادی؛ در یک تقسیم‌بندی کلی پاره‌ای از دستورات قرآن به حاکمان و پاره‌ای به شهروندان بر می‌گردد و مخالفان نیز طبقه‌بندی دارند و هر مخالفی را نمی‌توان دشمن محسوب کرد و طبق نظر قرآن دشمن دانستن همه مخالفان برخورد منافق‌گونه است.

این استاد و محقق حوزه گفت: منافقان چون کفر و عنادی را که در دل دارند ظاهر نمی‌کنند دائما نگران این هستند که نکند افراد به باطن او پی ببرند؛ لذا فرد منافق هر صدای مخالفی را که با او موافق نیست دشمن محسوب می‌کند.

مفتح ادامه داد: برخورد صحیح در برخورد با مخالف، از منظر قرآن این نیست که آنان را دشمن محسوب کنیم و اگر چنین کنیم به تعبیر قرآن داوری منافقانه است بنابراین مخالفان را باید به دسته  دشمن و غیر دشمن تقسیم کنیم.

وی افزود: برخی مخالفت‌ها، اعتراض اجتماعی است که نمونه آن در جریان جنگ احد علیه پیامبر(ص) رخ داد و برخی به پیامبر(ص) مبنی بر اینکه چرا در داخل شهر مدینه نجنگیدیم اعتراض کردند اما پیامبر(ص) به عنوان حاکم، به تعبیر قرآن با نرمی با آنان برخورد کرد به گونه‌ای که خداوند فرموده است که از آنان عفو و برای آنان استغفار کن و در امور نیز با آنان مشورت کن و اگر تصمیمی را گرفتی پای آن تصمیم بایست.

وی افزود: گروه دیگر، مخالفان اعتقادی و از ادیان و مذاهب دیگر هستند یا کسانی که مسلمان هستند ولی دارای اعتقادات مخالف با اعتقادات رسمی حکومت هستند که دستور قرآن این است که باید چتر حمایت حکومت اسلامی بر سر مخالفان اعتقادی قرار بگیرد و بر سر امر مشترک میان مسلمین و پیروان ادیان تعامل صورت گیرد که همان عدم پرستش غیر خدا و نداشتن شرک اعتقادی و استثمار نکردن طرفینی است.

نحوه برخورد با مخالفان اعتقادی

مفتح با اشاره به برخورد شهروندان حکومت اسلامی با پیروان ادیان گفت: شهروندان مسلمان و شیعه باید با مخالفان اعتقادی خود به دستور قرآن مجادله از روی حکمت و موعظه احسن داشته باشند بنابراین قرآن، مخالفان اعتقادی را هم دشمن نمی داند مگر کسانی باشند که بخواهند ریشه دین اسلام و مسلمین و حکومت اسلامی را بزنند حکم دیگری دارند که همان برخورد تند و خشن است.

وی اظهار کرد: قرآن دستور داده که مرزها را با دشمنانی که در سرزمین شما زندگی می‌کنند حفظ کنید و همانند سایر مسلمین ارتباط دوستانه با آنان برقرار نکنید و شهروندان نیز با دشمنان داخل مرز حکومت اسلامی نباید رابطه مودت و دوستی داشته باشند البته این به معنای قتال و جهاد با آنان نیست.

مفتح ادامه داد: قرآن در زمینه برخورد با مخالفانی که قلم به دست می‌گیرند و افکار مسلمین را به نفع خود هدایت می‌کنند نیز دستورالعمل دارد و فرموده است که هر آنچه می‌توانید قوه و قدرت در مقابل دشمنان فراهم کنید که این قدرت و قوه زمانی به شمشیر بوده و امروز به صنعت و قدرت علمی و قدرت قلم و فضای مجازی و ... است و براین اساس واجب است مسلمین در تکنولوژی هم صاحب قدرت شوند تا مانع از تجاوز و زورگویی دشمنان شوند.

وی افزود: در مورد جنگی که الان در فضای مجازی وجود دارد هم دستور قرآن همین است زیرا دشمنان هزینه زیادی صرف کرده‌اند تا مبانی اعتقادی اسلام و انقلاب را هدف قرار دهند که ما هم باید با قدرت منطق از طرفی و قدرت تکنولوژی از طرف دیگر  با آنان برخورد کنیم.

مفتح در پاسخ به این سؤال که آیا قبل از جنگ و جهاد، گفت‌وگو از نظر قرآن، مرز معینی دارد؟ بیان کرد: قرآن به موسی فرمود به سمت فرعون برو و با قول نرم و لین با او برخورد کن؛  بنابراین گام اول در برخورد حتی با فرعون برخورد نرم و گفت و گو با قول لین است اما اگر به نتیجه نرسید در مرحله بعدی و بعد از اتمام حجت، برخورد جهادی و قتال‌گونه مطرح است.

وی افزود: اسلام براساس فطرت الهی با مردم سخن گفته است؛ لذا اگر کسی یهودی و نصرانی و مجوس است ولی فطرت الهی را داشته است می‌توان بر همین مبنای مشترک با همه آنان سخن گفت و گفت و گو کرد.

وی تاکید کرد: البته در مورد حکومت‌هایی مانند اسرائیل چون غاصب است زمینه گفت‌وگو وجود ندارد؛ باید آنان اسلحه را کنار بگذارند و سرنوشت مردم فلسطین را به رای مردم بگذارند در این صورت زمینه گفت و گو ایجاد خواهد شد.

این قرآن‌پژوه عنوان کرد: ما در یک تحقیقی که در مورد همین آیات قرآن که ظاهرش تند و خشن است، داشتیم به این نتیجه رسیدیم که هیچکدام این آیات قتال و جهاد، بدون پیش‌زمینه نیست و معطوف به زمانی است که دیگران جنگی علیه اسلام شروع کرده و اسلام دستور داده که با قدرت و قوت در مقابل آنان بایستید.

وی افزود: حتی قرآن کریم در مورد دشمنانی که با شما قتال کرده و در حال شکست هستند و با این حال پیشنهاد صلح می‌دهند فرموده پیشنهاد صلح آنان را بپذیرید و اگر احتمال می‌دهید که دشمن چون در موضع ضعف است پیشنهاد صلح داده و قصد دارد از این فرصت برای حمله مجدد بهره ببرد بر خدا توکل کنید و صلح را بپذیرید.

مفتح با بیان اینکه همین دستور بیانگر این است که منطق قرآن گفت و گو و صلح به عنوان یک اصل راهبردی است در پاسخ به این سؤال که خداوند در قرآن هم به گفت و گو با مخالف خود پرداخته است البته این نوع برخورد در برخی موارد از روی احترام نیست و بر مبنای تهدید است گفت: در تعابیر قرآن گاهی احساس می‌کنیم تعابیر تحقیرآمیز و بی احترامی نسبت به مخالف وجود دارد و خدا برخی از آنان را به حمار و کلب و ... تشبیه کرده است.

مفتح با بیان اینکه آیا این برخورد اخلاقی است یا نه؟ اظهار کرد: این اخلاقی بودن یا نبودن به مبانی اخلاق باز می‌گردد که اصولا مبانی اخلاقی بودن چیست؟ در فرهنگ ما پاره‌ای امور غیراخلاقی است ولی ممکن است در کشورهای دیگر غیراخلاقی نباشد و برعکس.

وی ادامه داد: بنابراین اخلاقی و غیراخلاقی نبودن نیازمند معیار است که جای بحث زیادی دارد البته برخی دانشجویان رساله خود را بر این محورها متمرکز کرده‌اند از جمله اینکه یکی از این دانشجویان نتیجه گرفته بود که تعابیر قرآن کریم اصلا غیراخلاقی نیست با اینکه ممکن است در فرهنگ ما غیر اخلاقی تلقی شود.