کد خبر: ۳۵۷۵۴۳۲

تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۰:۰۲

بانکداری اسلامی؛ مبانی اقتصادی و فقهی/ رجایی باغسیایی:

تغییر نام طرح بانکداری بدون ربا اقدامی «مشکوک» است

گروه اقتصاد: یک نماینده سابق مجلس اظهار کرد: تغییر نام «طرح بانکداری بدون ربا» به «قانون بانکداری جمهوری اسلامی ایران» اقدامی مشکوک است؛ چراکه این تغییر نام می‌تواند تعهدات لازم برای اجرای بانکداری اسلامی در کشور را از میان بردارد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، بیش از سه دهه از عمر نظام جمهوری اسلامی ایران می‌گذرد و یکی از اقداماتی که در این مدت صورت گرفته، تلاش برای اسلامی‌سازی نظام بانکی بوده است. این روند با تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا در سال ۱۳۶۲ آغاز شد و بعد از گذشت این سال‌ها هنوز انتقادات به عملکرد شرعی در نظام بانکی کشور ادامه دارد. یکی از انتقاداتی که در این زمینه وجود دارد این است که تلاش برای تحقق کامل بانکداری اسلامی در کشور، صرفا به  برگزاری همایش و سمینار خلاصه شده است.
علاوه بر اقداماتی که در مجلس برای اصلاح نظام بانکی صورت گرفته که هنوز به نتیجه نرسیده است، هر ساله شاهد برگزاری همایش‌ها و سمینارهایی هم در زمینه بانکداری و تأمین مالی اسلامی هستیم که عمدتا نتایج این همایش‌ها در قالب کتاب مقالات به چاپ می‌رسد و دستاورد چندانی هم نداشته است.
در مجلس نهم، اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا آغاز شد اما به سرانجام نرسید. در مجلس دهم هم بررسی مجدد این طرح آغاز شد که با تغییراتی که در آن صورت گرفته به «قانون بانکداری جمهوری اسلامی ایران» تغییر نام داده و قرار است که بعد از بررسی برنامه ششم توسعه، در دستور کار مجلس قرار گیرد.
برای بررسی وضعیت بانکداری و تأمین مالی اسلامی در ایران، با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد رجایی‌باغسیایی، عضو هیئت‌علمی دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی و نماینده سابق مجلس، به گفت‌وگو نشستیم که وی در ابتدا به ایکنا گفت: ما از نظر تئوریک، پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم و مثلا در زمینه صکوکی که در ایران مطرح شده، اقدامات مناسبی صورت گرفته و ابزارهای مالی اسلامی جدیدی در بازار مالی ایران مطرح شده است.
وی ادامه داد: مشکلی که ما با آن مواجه هستیم، این است که در نحوه اجراء و مخصوصا در سیستم بانکی، بانکداری اسلامی به خوبی اجراء نمی‌شود اما در بازار سرمایه با این مشکلات مواجه نیستیم.
رجایی باغسیایی یادآور شد: انشاء‌الله تلاش شود تا شاهد این مشکلات نباشیم و بنده معتقدم اگر طرح جدیدی که برای بانکداری اسلامی آماده شده، اجرایی شود، شاهد تغیرات مناسبی در نظام بانکی خواهیم بود؛ هرچند که طرح ایده‌آلی نیست اما در مجموع، تاکنون پیشرفت‌های خوبی در زمینه تأمین مالی اسلامی حاصل شده است

عضو کارگروه اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا با اشاره به تغییر نام طرح اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا اظهار کرد: متأسفانه اکنون نام این قانون را از «قانون بانکداری بدون ربا« یا «بانکداری اسلامی» به «قانون بانکداری جمهوری اسلامی ایران» تغییر داده‌اند که نه قید اسلامی و نه قید بدون ربا در آن وجود ندارد.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامه طباطبایی تأکید کرد: به نظرم این اقدام، علامت خوبی نیست. گرچه آنهایی که این اقدام را انجام داده‌اند اینگونه توجیه می`کنند که همه چیز در جمهوری اسلامی ایران باید اسلامی باشد اما به نظرم لازم است در این قانون تأکید شود و قید اسلامی یا بدون ربا آورده شود.
رجایی باغسیایی ادامه داد: ما انتظار نداشتیم که بعد از سی و چند سال که از عمر قانون عملیات بانکی بدون ربا می گذرد، اکنون حتی قید «بدون ربا» را هم بردارند و آن را به «قانون بانکداری جمهوری اسلامی ایران» تبدیل کنند.
این نماینده سابق مجلس یادآور شد: این اقدام که اسم این قانون را تغییر داده‌اند، مقداری آدم را مشکوک می‌کند که نکند اراده‌ای برای اینکه واقعا بانکداری اسلامی محقق شود، وجود نداشته‌ باشد؛ چراکه در این صورت، دیگر تعهد چندانی هم برای بانکداری اسلامی وجود نخواهد داشت.
عضو کارگروه اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا گفت: اما باید گفت که محتوای طرح، محتوای نامناسبی است و اگر شما به افرادی که اکنون مسئول تصویب این طرح هستند، دسترسی دارید، تذکرات لازم را بدهید و خود بنده هم تذکر می‌دهم که شاید این مسئله حل شده و تکلیف روشن شود که «منظور از بانکداری جمهوری اسلامی ایران» چیست.
وی عنوان کرد: «بانکداری جمهوری اسلامی ایران» می‌تواند با هر چیزی سازگار باشد و عده‌ای می‌توانند اعلام کنند براساس برخی مصالح، اینگونه عمل می‌کنیم اما باید گفت چه اشکالی دارد که اسم این قانون را «قانون بانکداری اسلامی» بگذارند؛ بنابراین توجیه مناسبی نیست که اعلام کنند به دلیل تلفیق لایحه دولت و طرح مجلس، اسم آن را تغییر داده‌ایم.
رجایی باغسیایی در پاسخ به این پرسش که چرا مشکلات شرعی در بازار سرمایه ایران کمتر است، اظهار کرد: طبیعت بازار سرمایه به گونه‌ای است که مشکلات شرعی چندانی در آن پدید نمی‌آید و در واقع چون بازار واقعی است، به طور طبیعی، پیچیدگی خاصی در مورد مسائل اسلامی در آن وجود ندارد.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نهم در پایان گفت: اما چون در بانکداری، مسئله پول، وام و وام‌دهی مطرح است؛ بنابراین برخی مشکلات شرعی پدید می‌آید ولی در بازار سرمایه، چون خرید و فروش اوراق بهادار در بازار اولیه و ثانویه صورت می‌گیرد، طبیعتا مشکلات شرعی چندانی هم به وجود نمی‌آید.