کد خبر: ۳۵۹۱۰۶۰

تاریخ: ۰۱ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۰۲:۴۲

حجت الاسلام خادمان تشریح کرد:

حد تعالی و کمال از منظر اسلام/ هدیه بلا را بیشتر از صدقه دور می‎کند

گروه جامعه: شناسایی وظایفی که اسلام بر گردن انسان از جمله نسبت به نفس، اطرافیان و خالق دارد او را به حد تعالی و تکامل می‎رساند و از سبک زندگی مقلد دور و به ایجاد هدف در سبک زندگی اسلامی می‎رساند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) چهارمین جلسه از ویژه‌برنامه نشانی، با حضور سیدحسین خاد‌میان نوش‎آباد‌ی، چهره ماند‌گار تبلیغ و خطیب برتر کشور برگزار شد؛ او خود را یک طلبه ساده می‎داند و د‌ر آبان ماه سال ۱۳۵۴ شمسی د‌ر تهران و د‌ر یک خانواد‌ه روحانی و فرهنگی متولد‌ شده است. جد‌ ایشان مرحوم آیت الله حاج سید‌‌حسن خاد‌میان نوش‎آباد‌ی از علما و خطبا و عرفای معروف کاشان و تهران بود‌. د‌روس مقد‌ماتی را د‌ر محضر پد‌ر آغاز و سپس به شهر مقد‌س قم هجرت نمود‌ و د‌ر مد‌ارس علمیه امام صاد‌ق(ع)، معصومیه(س) و فیضیه د‌وره سطح را د‌ر محضر اساتید‌ طی و از د‌روس خارج فقه مقام معظم رهبری د‌ام ظله و آیت الله جواد‌ی آملی کسب فیض کرد‌.

خاد‌میان از آیت الله العظمی صافی گلپایگانی اجازه و تصد‌یق اجتهاد‌ و نقل روایت و حد‌یث د‌اشته و همچنین از مرحوم آیت‌الله تویسرکانی(ره)، حاج شیخ میرزاعلی آهی، آیت الله حائری تهرانی نیز اجازه اجتهاد‌ و نقل حد‌یث د‌ارد‌ و د‌ر د‌ومین همایش چهره‎های ماند‌گار از سوی سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان چهره ماند‌گار تبلیغ و خطیب برتر کشور انتخاب شد‌ه است.

در ادامه گفت‎وگوی صمیمی خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) را با وی دنبال خواهید کرد:

*برای سوال اول سبک زندگی را تعریف کنید و بفرمایید سبک زندگی اسلامی با فضای موجود چقدر فاصله دارد؟

چندسالی است که ما برای جذب و ایجاد یک انگیزه، خود را درگیر برخی واژه‌ها کرده‌ایم، که گاهی در این واژه‌ها هم می‌مانیم؛ بعضی از واژه‌هایی که معنا کردن، جا انداختن و نزدیک کردن به افکار دیگران با آن واژه و تطبیق آن سال‌ها وقت می‌برد؛ منجمله همین مسئله سبک؛ اما حالا که این واژه جا افتاده و شهرت پیدا کرده باید کمک کنیم با توجه به موضوعی که داریم، مسئله قرآن و عترت را معیار و میزان قرار دهیم؛ لذا بهتر است بگوییم منظور از سبک زندگی این است که انسان در هر مرحله و مرتبه از زندگی وظایف خودش را بشناسد، و بداند چگونه این وظایف را باید انجام دهد؛ لذا اجتماع شناخت و چگونگی انجام وظایف سبک زندگی می‌شود؛ اگر بتوانیم ثابت کنیم که وظیفه‌ را درست انجام داده‌ایم و درست شناخت پیدا کرده‌ایم یک سبک زندگی صحیح پیدا کرده‌ایم.

برای درست شناختن و درست انجام دادن مقدماتی لازم است؛ اول باید ببینیم این وظیفه را چه کسی مشخص کرده و چه کسی قرار است آن را تعلیم دهد؛ کسی می‌تواند ما را در وظایف زندگی خود آشنا کند که از گذشته انسان به تمام معنی آگاهی داشته و بر آن مسلط باشد؛ همچنین از حال ما اطلاع داشته و بر او مسلط باشد و در نهایت آینده ما را هم خوب بشناسد؛ اگر کسی توانست این وظایف را به درستی بشناساند ما را به سبک زندگی اسلامی خواهد رساند؛ به تعبیر زیبا‌تر قرآن کریم و روایت، انسان را دائما به انجام وظایف، تعلیم و تربیت می‌کنند، تا وظایفش را بشناسد و درست آنها را انجام دهد.

هر کسی بتواند این سه ضلع را خوب بشناسد می‌تواند وظایف را به خوبی معرفی کرده و چگونگی اجرای صحیح آنها را هم به ما تعلیم دهد؛ قطعا و یقینا کسی ‎را غیر از خدا نمی‌توانیم پیدا کنیم که در این سه ضلع کامل باشد؛ اینجاست که ما باید به یک منبع و ماخذی رجوع ‌کنیم که گذشته، حال و آینده ما را بتواند تامین کند؛ بنابرین منبع ما قرآن و عترت می‌شود؛ چراکه خداوند کلامش را از راه قرآن و عترت مطرح می‌کند؛ همانطور که خدا می‌خواهد تشنگی ما بر طرف شود، ما را به آب و برای گرم شدن به آتش ارجاع داده است؛ لذا در جریان سبک صحیح زندگی هم، خداوند مستقیما صحبت نکرده است بلکه از راه قرآن و عترت وظایف را معرفی و چگونگی انجام آن وظایف را هم به ما تعلیم داده است.

*شناخت صحیح ما از قرآن و عترت مستلزم چه مواردی است؟

امام سجاد(ع)، جمله‌ای زیبایی دارد که عرضه می‌دارند: «خدایا من را از زشتی‌ و کثافت غفلت حفظ و پاک گردان»؛ در مسیر زندگی آنچیزی که رهزن کمال و سعادت انسان است غفلت انسان است؛ نه اینکه فرد نداند امر و نهی خدای سبحان به واسطه قرآن و عترت وارد نشده و مفید نیست، اما غافل می‎شود، این غفلت درجاتی دارد؛ گاهی این غفلت انسان را از مرحله تقوا به ایمان پایین می‎آورد و یا گاهی انسان را از مرحله ایمان به یک اسلام ظاهری و یا آنقدر شدید می‎شود که انسان را به مرحله شرک و انکار می‎رساند.

آنچیزی که باعث می‎شود فرد در مسیر اصلی خود لنگ بزند مسئله غفلت است و برای همین قرآن تعبیر عجیبی دارد که می‎فرماید: «کَالَّذِی اسْتَهْوَتْهُ الشَّیَاطِینُ فِی الْأَرْضِ حَیْرَانَ؛ مواظب باشید شیطان شما را گیج و غافل نکند» در قدیم مثالی می‎زدند که تاجری گربه و طوطی داشت و می‎خواست که این دو را با هم دوست کند تا به هم آسیبی نرسانند اما نمی دانست دوستی بین این دو نفر امکان پذیر نیست، او روزی مردی را دید که می‎گفت من جادوگر هستم و کارهای غیر ممکن را ممکن می‎سازم! تاجر بسیار خوشحال شد و پیش او رفت و گفت: من مشکلی دارم که می‎خواهم تو آن را حل کنی! سپس دوستی بین طوطی و گربه را برایش بازگو کرد .رمال گفت: من می‎توانم بین طوطی و گربه‎ات دوستی برقرار کنم اما خرج زیادی دارد. تاجر گفت: هر چقدر خرج آن شود می‎پردازم؛ کسی که مسیر اشتباه برود باید خرج زیادی کند.

رمال طوطی و گربه را برداشت و به داخل خانه برد و تاجر را ساعت‎ها پشت در منتظر گذاشت، هنگامی که طوطی و گربه را آورد و در جلوی تاجر کنار هم نهاد تاجر دید که هر دوی آنها مثل دو دوست صمیمی در کنار هم هستند بدون اینکه به هم آسیبی برسانند! بسیار خوشحال شد و پول هنگفتی به رمال داد و طوطی و گربه‎اش را به خانه برد و آنها را در اتاقی گذاشت و به مغازه‎اش رفت، غروب که به خانه‎اش برگشت، دید که گربه طوطی را خورده است و ناراحت شد و تصمیم گرفت که رمال را پیدا کند و تاوان کارش را به او بدهد .پس از چند روز رمال را پیدا کرد و به او گفت: هر چه پول به تو دادم نوش جانت! فقط به من بگو که چه کردی که آن وقت طوطی و گربه در کنار هم آرام بودند و گربه به طوطی آسیب نمی‎رساند؟ رمال گفت من از ابلهی تو استفاده کردم و طوطی و گربه را به خانه بردم و آنها را در میان گونی قرار دادم و گونی را شروع به چرخاندن کردم، طوری که طوطی و گربه کاملا گیج شدند و نه گربه به طوطی آسیب می‎رساند و نه طوطی از گربه فرار می‎کرد، پس از آن که تو آنها را به خانه بردی و آنها از گیجی بیرون آمدند و گربه، طوطی را خورد .

بعضی‎ها فکر می‎کنند که پول و قدرت انسان را به همه چیز می‎رساند

این تاجر چون فکر می‎کرد که پول و ثروت دارد می‎تواند این کار را انجام دهد؛ بعضی‎ها فکر می‎کنند که پول و قدرت انسان را به همه چیز می‎رساند؛ لذا به سمت آن می‎روند؛ فکر می‎کنند اگر مدیر، ثروتمند و پرقدرت شوند به همه چیز می‎رسند؛ آیا ما تقوای محکم‎تری از ابوذر سراغ داریم؟ اما آنقدر پول، قدرت و ریاست خطرناک است که پیامبر(ص) می‎فرمایند: ای ابوذر تقوای تو حریف ریاست نمی‎شود و هرگز سراغ ریاست نرو؛ آنقدر این مسئله خطرناک است که انسان را از وظایفش باز می‎دارد.

قرآن می‎فرماید که شیطان با انسان کاری می‎کند که دائما گیج باشد و اگر هم مسیر را شناخت عمل نکند و اگر هم خواست عمل کند لنگ لنگان این کار را انجام دهد و استقرار و ثبات قدم نداشته باشد. قرآن و عترت سرشار از درس‎هاست و اگر غفلت را حل کنیم و دائما بدانیم وظیفه‎مان چیست و آن را گردن بگیریم، در مسئولیت‎مان موفق خواهیم بود؛ یک مدیر موفق کسی است که کارکنانش را رصد کند و یک معلم موفق کسی است که به حال شاگردانش رسیدگی کند و آنها را رصد کند. مرحوم پرفسور حسابی مدرسه‎ای را دایر کرد که در آن از هر کسی که تنبل و معدل پایین بودند دعوت کرد و به آن مدرسه آوردند؛ می‏گفت اگر توانستید این بچه‏‎ها را به نمره بیست برسانید هنر است؛ لذا این مطلب به تعالیم امام صادق(ع) بر می‎‏گردد که می‏‎فرمایند: «بنی امیه راه مومن شدن برای مردم را باز گذاشتند؛ اما راه شناخت شرک را باز نگذاشتند»؛ ابوریحان بیرونی نقل می‎کند که معاویه از چین و هند سفارش می‎گرفت و به بت‎سازان مکه و مدینه سفارش می‎داد تا آنها را بسازند و به این کشورها ارسال کنند و از طریق سود پول فروش این بت‎ها ناتوانان را به سفر حج اعزام می‎کرد تا بین مردم بچرخد که معاویه مردم را حج تمتع مجانی می‎برد؛ لذا اینکه چگونه کافر می‎شویم، چگونه گناه می‎کنیم و چگونه گناه محسوب می‎شود را برای مردمش توضیح نداد تا اگر یک زشتی را در بسته ایمان به مردم دادند آن را نشناسند و ندانند کفر و غلط چیست؛ فقط راه خوب بودن را یاد می‎دهند و اینجاست که مردم نمی‎دانند بدی چیست. اگر ما بچه‎ای را به مدرسه‎ای بردیم که همه آنها خوب بودند این بچه نهایتا تا دبیرستان دوام خواهد آورد و در دانشگاه و یا محل کار موفق نخواهد بود؛ اگر بدی را یاد نگیرد زود فریب خواهد خورد و در سربازی، جامعه و زندگی هم همینطور است.

امام صادق(ع) می‎‏فرمایند: «خوبی و بدی را با هم یاد دهید چرا که اگر معطوف به خوبی شویم از یک طرف وظایف را نمی‎شناسیم و اگر معطوف به بدی شویم خوبی‎ها را نمی‎توانیم یاد گیرم»؛ پس غفلت اول و آخر ماست؛ این شیطان ما را غافل می‏داند و نمی‎گذارد وظیفه خود را بشناسیم؛ وقتی اینگونه باشیم به انسان وظیفه‎شناس هم اعتنا نمی‎کنیم و از او و رفتارش غافل می‎شویم.

*گاها سبک زندگی اسلامی و دینی ویترینی برای شعار شده چگونه می توان یک سبک زندگی دینی برای تربیت نسل بعدی داشته باشیم؟

وقتی ما از حقیقتی غافل شویم، حقایق را از دست می‎دهیم؛ ما ناخواسته در ذهنمان طوری ترسیم کرده‎ایم که زندگی همین چند صباح است و لذا هدف نداریم؛ وقتی ما جامعه را بر اساس مدرک می‎گذاریم، قانونگذار با این کار قصد دارد جلوی هجمه درخواست شغل را بگیرد، پس اول می‎گوید هرکه دیپلم داشت و بعد می‎گوید هرکسی که لیسانس داشت و بعد می‎گوید حالا که شلوغ شد، هرکسی که فوق‎لیسانس داشت که این روند تا دکتری ادامه پیدا می‎کند؛ امروز می‎بینیم که همه در حال خواندن دکتری هستند؛ وقتی مدرک‎گرایی مد شد طرف نمی‎داند برای چه هدفی درس می‎خواند و لذا می‎بینیم یک فرد فوق لیسانس خلاء‎های علمی‎اش بیداد می‎کند؛ طلبه‎ای می‎خواهد جایی برود می‏گویند این مدرک را باید داشته باشی بعد می‏بینیم که بعد از 12 سال درس و مطالعه هنوز خلاءهای علمی این طلبه بیداد می‎کند؛ پس دانشجو و طلبه یک فرد بی ‏انگیزه می‎شوند، چراکه دانش‎آموزی، دانشجویی و دانش‎پژوهی آنها برای دانش نیست، آنها کاغذی می‎خواهند که روی آن مهر فلان مدرک خورده باشد تا برای حقوق و یا استخدام فلان جا استفاده کنند.

اگر در زندگی برای خود هدف قائل باشیم منحرف نخواهیم شد

امروز زندگی هم اینگونه شده است؛ هدف را گم کرده ‏ایم و تقویم زندگی را یک تقویم شناسنامه ‏ای ولادت تا مرگ می‎بینیم. وقتی اینطور شد سبک ما سبک مقلد می‎شود؛ بعضی چیزها یک حالت کلاسیک پیدا کرده است و در زندگی هدفش را گم کرده است، اگر ما در زندگی برای خود یک هدف قائل باشیم دیگر منحرف نخواهیم شد.

اسلام می‎گوید شما یک وظیفه نسبت به نفست، یک وظیفه نسبت به اطرافیان و یک وظیفه هم در مقابل خالقت داردی که این سه وظیفه را اگر بشناسیم و هدفمند کنیم ما را به حد تعالی و تکامل می‎رساند؛ اگر به شما می‎گوید به خودت ظلم نکن می‎خواهد شما به تعالی برسید وقتی می‎گوید به حق الخلق تجاوز نکن برای تعالی خود فرد است؛ اگر کسی این وظایف را شناخت زمانی برای انحراف از راه درست نخواهد داشت.

به ابوعلی سینا گفتند چرا تا به حال ازدواج نکردی گفت وقت نداشتم به آن فکر کنم؛ نه اینکه بخواهد شعار بدهد واقعا گفت؛ مرحوم آقا سیدحسن الهی می‎توانست با ارواح ارتباط برقرار کند، به ایشان گفتند که با سیدابن‎طاووس و علامه بحرالعلوم و یکی دیگر از عارفان ارتباط برقرار کن، ایشان هرکاری کرد نتوانست با این سه نفر ارتباط برقرار کند، بعد از متوسل شدن به درگاه خداوند که چرا نمی‎توانم ارتباط برقرار کنم در خواب یکی از این بزرگان به او گفت که تو هرگز نمی‎توانی با اینها ارتباط برقرار کنی چرا که اینها در دنیا ذره‎ای عمرشان به بطالت نگذشته است و الان هم وقت ندارند بخواهند به تو برسند، اینها وقتشان در امور خدایی صرف می‎شود.

اگر انسان وظیفه‎اش را بشناسد و غافل نباشد ...

اگر انسان وظیفه‎اش را بشناسد و غافل نباشد و در حوزه فردی، جمعی و اجتماعی برنامه‎هایش را بشناسد وقت شعار دادن پیدا نمی‎کند؛ بنده وظیفه دارم خودم را به تعالی برسانم و راه رسیدن به این تعالی راهی است که از مسیر قرآن و عترت می‎گذرد؛ ما با شعار نمی‎توانیم زندگی کنیم و شعار یعنی اینکه انسان هیچ چیز در اختیارش نیست ولی باور می‎کند که همه چیز دارد؛ هر شعاری خوب و مفید نیست؛ لذا امیر المومنین علی(ع) زمانی که شعار کجی را می‎دیدند جلوی آن را می‎گرفتند.

شعاری که 1400 سال هنوز زنده است

خیلی‎ها بخاطر پست و میز شعار می‎دهند و اگر این پست و میزها گرفته شود این شعار ها هم کم می‎شوند. شعاری که واقعیت داشته باشد 1400 بعد هم موجود خواهد بود، و این شعار اذان است؛ ابوالحسن بهمنیار به بوعلی سینا گفت تو به مرحله رسیدی که اگر ادعای نبوت کنی همه قبول می‎کنند، ابن سینا خندید و شش ماه از این سخن گذشت، ابوالحسن بهمنیار می‎گوید شبی در همدان خوابیده بودیم که برف شدیدی هم می‎بارید، بوعلی سینا نیمه‎های شب به من گفت که تشنگی بر من غلبه کرده، لطف یک لیوان آب برای من بیاور، بهمنیار گفت دیدم که بیرون سرد و حوصله‎ای برای بیرون رفتن ندارم، لذا به بوعلی گفتم استاد این آب سرد و بدنش شما گرم است پس برای شما خوب نیست، چند لحظه‎ای بعد دوباره بوعلی درخواستش را گفت که تشنگی بر من غلبه کرده و نیاز به آب دارم، بهمنیار می‎گوید آمدم که بلند شوم دیدم هوا به شدت سرد است و خانه گرم و دلنشین، لذا گفتم که استاد خودت در فلان کتابت نوشته‎ای که تشنگی در این شرایط برای بدن مشکلی پیش نمی‎آورد و خطری ندارد پس بخوابید، دفعه سوم دیدم که بوعلی من را بیدار کرد و من به اجبار بلند شدم که آب بیاورم، اما گفت آب نمی‎خواهم اما به سخنم خوب گوش کن، بوعلی گفت: بهمنیار چه صدایی می‎شنوی؟ گفت: صدای اذان، بوعلی گفت: قبل از اینکه برای نماز صبح بیدار شوی بدان که تو مرا دیدی و از تو درخواست یک لیوان آب داشتم و با بهانه‎های زیاد اینکار را انجام ندادی، اما آقایی 400 سال پیش در حجاز بانگ برداشت که خدایی است که پیغمبرش من هستم و صبح باید اذان بدهید و نماز بخوانید، این موذن بدون اینکه این آقا را ببیند از رختخواب گرمش درآمده، پله‎های مناره را بالا رفته و شروع به اذان گفتن کرده است، پس شعار اگر واقعی باشد انسان را در زمستان سرد از زیر لحاف گرم بیرون خواهد کشید و اگر پوچ باشد با مختصر نسیمی تغییر می‎کند.

اگر با وظایف زندگی‎مان را تنظیم کنیم تربیت یافته قرآن می‎شویم

اگر با شعار زندگی خود را تنظیم کنیم به سقوط کشیده می‎شویم، اما اگر بخواهیم با وظایف زندگی‎مان را تنظیم کنیم می‎شویم سلمان فارسی و تربیت یافته قرآن؛ امام حسین(ع)، زمانی که کنیزی از باغ خودش برای ایشان گلی چیده بود و به ایشان داد، 500 درهم هدیه دادند و از ایشان تشکر کردند، این رفتار برای یکی از یاران امام خوش نیامد و اعتراض کرد و حضرت فرمود حال که در جمع این کنیز را کوچک شمردی باغی که از آن گل چیده است را به کنیز می‎دهم و آن را هم در راه خدا آزاد می‎کنم؛ سوال کردند که آقا چرا اینگونه می‎کنید؟ فرمودند: ما تربیت یافته قرآن هستیم و قرآن به ما اینگونه می‎گوید که اگر کسی به تو خوبی کرد تو به اندازه خودت به آن خوبی کن، او به اندازه خودش به من گل داد و من به اندازه حسین ابن علی باید جبران کنم؛ الان در زندگی ما این موضوع بر عکس شده، درحالی که نباید اینگونه باشد.

هدیه بلا را بیشتر از صدقه دور می‎کند

اگر بدانیم در هدیه دادن چقدر ثواب نهفته است، لحظه‎ای از آن غفلت نمی‎کنیم، در روایات آمده است که هدیه از صدقه ثوابش بیشتر است، هدیه بلا را بیشتر از صدقه دور می‎کند، اما ما حاضریم هر روز صدقه بیندازیم اما حاضر نیستیم هدیه بدهیم چون وظیفه خود را نمی‎شناسیم. امام صادق(ع) فرمود از وظایف مرد این است که هیچگاه بدون هدیه وارد خانه نشود؛ ما اینقدر غرق هستیم که این مسائل را نمی‎دانیم. مرحوم مجلسی در بحار نقل می‎کند که دیدند امام سجاد(ع) در بازار در حال خریدن قارچ است، عرضه داشتند که آقا شما قارج می‎خورید؟ فرمودند که نه نمی‎خورم، سوال کردند پس علت خریدتان چیست؟ فرمودند: من نمی‎خورم اما خانواده‎ام می‎خوردند، حضرت این را فرمودند که نشانه مومن این است که به میل خانواده‎اش غذا می‎خورد و نشانه منافق این است که خانواده‎اش را به میل خودش مجبور به خوردن می‎کند.

با شعار نمی‎توان زندگی کرد

امروز چرا آمار طلاق بالا رفته چون همه چیز میلی شده است؛ مرد می‎گوید میل من و خانم هم می‎گوید میل من؛ تعبیر پیغمبر(ص) در اینجا بسیار جالب است که می‎فرمایند: خدایا لعنت کن آدم‎هایی را که مدام ذوق عوض می‎کنند؛ سوال کردند یا رسول الله این به چه معنا است؟ فرمود: یعنی افرادی که مدام طلاق می‎گیرند. بنابراین با شعار نمی‎توان زندگی کرد و لازم نیست در هیچ محیط و شرایطی از زندگی شعار بدهیم؛ اسلام می‎گوید خودت را پایین بیاور تا بالا بروید.