کد خبر: ۳۵۹۱۳۷۷

تاریخ: ۳۱ فروردين ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۰

یادداشت روز/

رنگ باختن اخلاق با تبدیل انتخابات به بازی مرگ و زندگی

گروه سیاسی: انتخابات سالم تنها محدود و منحصر به فرآیند اجرایی و قانونی انتخابات و رعایت موارد قانونی مانند چگونگی شمارش آرا، مقابله با خرید و فروش آرا و ... نیست بلکه رفتار و تبلیغات نامزدهای انتخاباتی و حامیان آنها را نیز دربرمی‌گیرد و چه بسا نامزدها وظیفه مهم‌تری در حاکم ساختن یک فضای سالم و به عبارت والاتر، اخلاقی، را در انتخابات دارند.

رهبر معظم انقلاب روز گذشته در دیدار فرماندهان و جمعی از یگان‌های نیروهای چهارگانه ارتش به مناسبت روز ارتش و نیروی زمینی با تأکید بر اینکه همه مردم، نامزدها، دولت و دست‌اندرکاران باید قدر انتخابات را بدانند و آن را گرامی بدارند، افزودند: باید انتخاباتی گسترده، با شور و شوق و نشاط، سالم و همراه با امنیت برگزار شود و چنین انتخابات و ذخیره‌ای، به کشور مصونیت بسیاری خواهد داد.

ایشان در این سخنرانی چهار صفت گسترده، پرشور، سالم و امن را برای انتخابات برشمردند و برگزاری چنین انتخاباتی را مایه مصونیت و اقتدار نظام دانستند. از میان این صفات چهارگانه، صفت «سالم» دارای ابعاد وسیعی است که برگزارکنندگان، ناظران، نامزدها و طرفداران آنها را شامل می‌شود.

رقابت انتخاباتی کاندیداها نتوانسته بازتابنده حقیقت مردمسالاری دینی باشد

در واقع انتخابات سالم تنها محدود و منحصر به فرآیند اجرایی و قانونی انتخابات و رعایت موارد قانونی مانند چگونگی شمارش آرا، مقابله با خرید و فروش آرا و ... نیست بلکه رفتار و تبلیغات نامزدهای انتخاباتی و حامیان آنها را نیز دربرمی‌گیرد و چه بسا نامزدها وظیفه مهم‌تری در حاکم ساختن یک فضای سالم و به عبارت والاتر، اخلاقی را در انتخابات دارند.

در حقیقت رعایت اصول اخلاقی در رقابت‌های انتخاباتی و مدنظر قرار دادن عدل و انصاف در سخنان، تبلیغات و مناظره‌ها از سوی نامزدها سبب می‌شود که مسئولان اجرایی و نظارتی نیز در فضایی آرام، دوره رقابت‌های انتخاباتی و مدیریت آن را به پیش ببرند و حاشیه‌ها نتواند بر متن انتخابات غلبه کند.

متأسفانه رقابت انتخاباتی به عنوان نماد و مظهر اصلی الگوی مردم‌سالاری دینی در کشور ما هنوز نتوانسته بازتابنده باطن و حقیقت این الگو باشد و نشان دهد که رقابت سیاسی در مردم‌سالاری دینی با الگوهای دموکراسی لیبرال متفاوت است. در الگوی مردم‌سالاری دینی بناست که کسب قدرت در جهت خدمت به مردم باشد و لذا حضور در فضای رقابتی برای «فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ» و بیان توانمندی و کارآمدی خود در راستای اعتلای نظام، بهبود وضعیت مادی و معنوی زندگی مردم و ... است. این در حالی است که در فضای واقعی انتخابات آنچه که مشاهده می‌شود و به خوبی قابل لمس است چیزی جز این است و تبلیغات و سخنان انتخاباتی به مسابقه‌ای برای تخریب، اتهام‌زنی و دادن وعده‌های عوام‌فریبانه تبدیل شده است؛ گویی رقابت انتخاباتی بازی مرگ و زندگی است که بردن و باختن در آن سرنوشت مختوم آن کاندیدا و جریان سیاسی حامی‌اش‌ را رقم می‌زند.

همین مرگ و زندگی تصور کردن انتخابات از سوی کاندیداها و جریان‌های سیاسی عاملی است که رعایت اخلاق و تقوای سیاسی در انتخابات را به یک شوخی مبدل ساخته که تنها در حد حرف بیان می‌شود و جالب آنکه همواره جریان‌های سیاسی یکدیگر را به عدم رعایت آن متهم کرده و از بی‌اخلاقی‌های رقیب می‌نالند.

در چنین فضایی است که شاخص اخلاق سیاسی به عنوان یک از ابعاد انتخابات سالم دچار خدشه شده و بعضا از ظرفیت انسجام‌آفرین انتخابات کاسته و بر نقار و شکاف‌‌های سیاسی ـ اجتماعی می‌افزاید و عاملی می‌شود که دشمنان تصور کنند انتخابات فرصت خوبی برای نفوذ و برهم زدن انسجام ملی کشور است.

رعایت اخلاق سیاسی؛ یک راهبرد، نه توصیه دینی

به نظر می‌رسد پس از برگزاری بیش از 30 انتخابات و گذشت حدود 40 سال از انقلاب اسلامی، جریان‌های سیاسی باید به این بلوغ رسیده باشند که رعایت اخلاق انتخاباتی و تقوای سیاسی جمعی و فردی تنها یک توصیه دینی نیست بلکه یک راهبرد همیشگی برای رقابت‌های سیاسی در نظام مردمسالاری دینی است؛ نظام و الگویی که انتخابات آن لحظه به لحظه توسط رسانه‌های خارج کشور رصد و تحلیل می‌شود و درصد مشارکت مردم، نحوه رقابت‌ها و سخنان نامزدها و ... مورد توجه قرار می‌گیرد و لذا لازم است این مسئله که «هدف وسیله را توجیه نمی‌کند» و «رقابت سیاسی در نظام اسلامی برای خدمت به مردم است» به صورت حقیقی و عینی عملیاتی شود و بروز و ظهور یابد تا تمایز و تفاوت مردم‌سالاری دینی با سایر الگوهای دموکراسی برای سایر جوامع به خوبی مشخص شده و قابلیت صادر شدن پیدا کند.

قطعا این آرمان و آرزویی دست‌نیافتنی نیست و نیازمند تعهد، همفکری و پایبندی کاندیداها به اصول رقابت صحیح در نظام اسلامی و پذیرش یک چارچوب مشخص برای رقابت سیاسی از سوی همه آنهاست و شاید بد نباشد که نامزدهای تأیید صلاحیت شده پیش از آغاز تبلیغات در یک جلسه و هم‌نشینی دوستانه اصول و چارچوب رقابت با یکدیگر را به طور شفاف مشخص کرده و به نوعی بایدها و نبایدهای رقابت انتخاباتی را برای خود تبیین نمایند و بر سر آن موافقت کنند.

این مسئله علاوه بر اینکه می‌تواند از میزان تنش و جنجال در رقابت‌ها بکاهد در عین حال می‌تواند به جای حاکمیت جنگ قدرت، حاکمیت فضایی برادرانه مبتنی بر اصل اخوت دینی را از کاندیداها به افکار عمومی انتقال دهد و همین مسئله جامعه را از دچار شدن به التهاب و کشمکش دور ساخته و مقدمات برگزاری یک انتخابات سالم و پرشور را فراهم کند که نتیجه نهایی آن، همان مصونیت نظام و افزایش اقتدار جمهوری اسلامی در برابر توطئه‌ها و نقشه‌های دشمنان است که همواره به انتخابات به عنوان فرصتی برای برهم زدن وحدت و انسجام کشور می‌نگرند.