کد خبر: ۳۵۹۲۴۳۹

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۶

هدفمان عمومی‎سازی فعالیت‎های قرآنی است نه نخبه‎پروری

مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش ضمن بیان اینکه هدفمان آموزش و پرورش، عمومی‎سازی فعالیت‎های قرآنی است نه نخبه‎پروری، از رونمایی دو طرح در حوزه «فناوری اطلاعات» در آینده‎ای نزدیک خبر داد.

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) تسنیم نوشت: با توجه به اینکه وزارت آموزش و پرورش متکفل تربیت تعداد بسیار بالایی از فرزندان این مرز و بوم است و با توجه به اهمیت رسالت این نهاد رسمی کشور در راستای امر آموزش‎های صحیح دینی و اسلامی به دانش‎آموزان کشورمان، به اداره کل قرآن، عترت و نماز این وزارتخانه رفتیم تا مردم عزیزمان را در جریان فعالیت‎های این اداره قرار دهیم.

در این راستا با محمدرضا مسیب‌زاده، مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش به گفت‌وگو نشستیم.

در این گفت‎وگو علاوه بر ارائه گزارشی از فعالیت‎های اداره کل قرآن و عترت، در مواردی، مطالبات از مدیرکل قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش را جویا شدیم. از جمله این مطالبات، به کارگیری «ابزار هنری» و «مجازی» به عنوان مهم‎ترین شیوه‎ انتقال آموزش و تربیت به دانش‎آموزان بود. محمدرضا مسیب‌زاده نیز با تأیید این مطالبه به معرفی برخی آثار و تولیدات پرداخت.

مشروح این گفت‎وگو را در ادامه بخوانید.

آیا فعالیت‎های مجموعه قرآن، عترت و نماز وزارت آموزش و پرورش با سرفصل دروس زاویه دارد و یا صرفاً یک فعالیت فوق برنامه است؟

ابتدا سلام عرض می‎کنم خدمت شما و خوانندگان و مخاطبین خوب خبرگزاری تسنیم. تشکر می‎کنم از اینکه قصد دارید تا بخشی از فعالیت‎های وزارت آموزش و پرورش را به اطلاع عموم مردم برسانید.

در سند تحول بنیادین که سند جامع ویژه آموزش و پرورش و مورد تأیید رهبر معظم انقلاب است، طوری تنظیم شده که فعالیت‎های فوق برنامه که ما آن را تدارک می‎بینیم، با سرفصل‎های دروس مجزا نیست. آموزش و پرورش یکسری فعالیت‏های تکلیفی دارد که بر اساس راهنمای برنامه درسی، اهداف و سیاست‎های هر سطح و پایه را مشخص می‌کند. برای کمک به این برنامه‎های رسمی یکسری برنامه‎های مکمل هم دیده شده است که ما نقش مکمل دروس رسمی مدارس را ایفا می‌کنیم. البته باید عرض کنم هر دو گروه به صورت کارشناسی به طرح مباحث درسی می‎پردازند.

شما قبلاً در مصاحبه خودتان سه اصل محوری را برای فعالیت‎های قرآنی شمرده بودید؛ اصل مدرسه‎محوری، فراگیری و اثربخشی و اصل توسعه مشارکت‎پذیری و مشارکت‎جویی؛ در این باره بیشتر توضیح می‎فرمایید.

این سه اصلی که اشاره کردید، دقیقاً اهداف اداره کل قرآن، عترت و نماز حوزه معاونت پرورشی فرهنگی وزارت آموزش و پرورش است. اصل اول که محوریت مدرسه است به این معناست که هرآنچه فعالیت‎های ما که بستر آن به مدرسه بازنگردد، به نظر ما ابتر است. ما دنبال برنامه‎های تبلیغاتی و شکلی و ظاهری نیستیم بلکه به فرمایش مقام معظم رهبری 40 میلیون مخاطب مستقیم در آموزش و پرورش داریم که 13 و نیم میلیون دانش‎آموز و نزدیک به یک میلیون فرهنگی و 26 میلیون اولیای دانش‎آموز داریم. ما مسئول تعلیم و تربیت 13 و نیم میلیون دانش‎آموزی هستیم که با سلیقه‎های مختلف مشغول تحصیل هستند. از این جهت کلیه طرح و برنامه‎های ما باید در مدرسه شکل بگیرد. حالا در ادامه این بحث روشن‎تر بیان خواهم کرد که منظورمان از این طرح چیست.

مورد دوم، اصل فراگیری و اثربخشی است. ما نمی‎توانیم طرح‎های مقطعی و کوتاه‎مدت برای قشر خاصی در نظر بگیریم بلکه برنامه‎های ما باید برای تمام دانش‎آموزان جامعیت داشته باشد.

نکته سوم، این است که آموزش و پرورش نه می‎خواهد و نه می‎تواند به تنهایی تمامی فعالیت‎های پیرامون دانش‎آموزان را انجام دهد بلکه ما نیاز به مراکز و نهادهای مختلف فرهنگی سطح کشور داریم. ما به صدا و سیما، اوقاف، وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات، شورای توسعه فعالیت‎های قرآنی و ... نیاز داریم. بنابراین برای رسیدن به اهداف نیازمند مشارکت حداکثری مجموعه‎ها و نهادهای دولتی و نیمه‎دولتی هستیم. بنابراین اصل مشارکت‎جویی از این منظر معنا دارد.

اما مشارکت‎پذیری به معنای حضور دانش‎آموزان در برنامه‎هاست؛ به این صورت اگر نماز جماعتی در نمازخانه مدرسه برگزار می‌شود، با مسئولیت دانش‎آموزان خواهد بود. اگر مسابقه‎ای برگزار می‌شود، با مشارکت و همکاری دانش‎آموزان است. سایر فعالیت‎های دینی نیز همین طور است.

شما اشاره به اقدامات تحولی ویژه‎ای برای امسال کرده بودید؛ این اقدامات در چه محورهایی است؟

ما طی این سه سال گذشته، سه شعار و سه هدف را برای اداره کل ترسیم کردیم؛ آن سه اصلی که قبلاً خدمت شما عرض کردم، اصول حاکم بر این اهداف بود. در سال اول کلیه طرح و برنامه‎های حوزه قرآن و عترت و نماز را از بدو انقلاب اسلامی تا سه سال گذشته را بررسی کردیم تا نقاط ضعف و قوت هر برنامه را ارزیابی کنیم و این برنامه‎ها را به سه اصل قبلی عرضه کردیم؛ نتیجه اینکه هر کدام از این طرح‎ها و برنامه‎های سالیان گذشته اگر با اصول سه‎گانه همراستا نبود یا حذفش کنیم و یا به نحوی درون این سه اصل با ترفندهایی جا دهیم.

63 عنوان کتاب را در سطح مدارس پخش کردیم

سال دوم را سال مستندسازی قرار دادیم؛ یعنی طرح‎ها و برنامه‎ها ارزیابی شد، به جهت طرح‎ها سنجیده شد و در سال دوم مستندسازی کردیم. به این صورت که هر برنامه‎مان چه مستندات و چه محتوایی دارد؟ سال سوم را سال تولید محتوا قرار دادیم. در این راستا موفق شدیم برای آغاز سال جدید تحصیلی 63 عنوان کتاب منتشر کنیم. امسال را نیز سال ارائه و عرضه این محصولات به مدارس قرار دادیم. یعنی تمام این محتواها باید وارد مدرسه‎های کشور شود. ممکن است بگویید این محصولات را عرضه کردید، اما در مدرسه ندیدیم؛ این حرف درستی است. جامعه آماری آموزش و پرورش نزدیک به 107 هزار مدرسه است. برای اینکه حرفتان را به مدرسه برسانید، یک فرآیندی باید طی شود که امسال تمام همّ و غمّ خودمان را برای رساندن این محتوا به مدارس قرار دادیم. یکی از اقدامات تحولی، تهیه کتاب «ندای رحمت» است. این کتاب شامل کلیه دستورالعمل‎ها، شیوه‎نامه‎ها، فرم‎ها و هر آنچه یک مربی و مدیر در حوزه آموزش و پرورش پیرامون قرآن، عترت و نماز باید بداند، است.

2 میلیون نسخه از کتب محتوایی در سطح مدارس توزیع شد

موضوع دوم این بود برای اینکه حرفمان را مستقیم به مدرسه برسانیم، برای اولین بار در تاریخ وزارت آموزش و پرورش یک گردهمایی در 25 مهرماه برای نزدیک به 1200 نفر از کارشناس مسئولان و رؤسای ادارات قرآن و عترت و نماز مناطق و استان‎های کشور را تدارک دیدیم تا بتوانیم فعالیت‎هایی که عرض کردم را بیشتر و بهتر برای آنها تبیین کنیم. لذا این روند باعث شد نزدیک به دو میلیون نسخه از این کتابهای محتوایی را در سطح مدارس کشور توزیع کنیم.

همچنین هفت عنوان کتاب در حوزه نهج‎البلاغه ویژه مسابقات نهج‎البلاغه (گنجینه عظیم)؛ هفت عنوان کتاب مسابقات تفسیر (بهره بیشتر)؛ هفت عنوان کتاب درباره صحیفه سجادیه؛ 14 عنوان کتاب درباره امام‎شناسی با اسم «مصباح‎الهدی» برای مقطع متوسطه اول و دوم؛ سه عنوان کتاب جهت انس با ائمه ویژه مقاطع ابتدایی؛ یازده عنوان کتاب درباره حفظ موضوعی تولید شد.

شما در نشستی اشاره داشتید «دنبال کار حرفه‎ای نیستیم بلکه در پی عمومی کردن قرآن در بین 13 میلیون دانش‎آموز هستیم»؛ دنبال کار حرفه‎ای نیستیم به چه معناست؟ آیا به این معناست که کار فکری انجام نخواهد گرفت؟

سؤال خوبی اشاره کردید. آموزش و پرورش به دنبال ایجاد انس با قرآن در دانش‎‎آموزان است و زمینه را برای ایجاد انس ایجاد می‌کند. ما مسابقات قرآن، عترت و نماز را هر ساله با بیش از هفت میلیون نفر دانش‎آموز برگزار می‌کنیم. ما سعی می‌کنیم این مسابقه به عنوان یک جریان و ابزار به کمک ما بیاید تا بتوانیم قرآن و فعالیت‎های ارزشی را نشر دهیم و مرحله اول مسابقات که در دل مدارس هست را ارزشمند بدانیم. دنبال این نیستیم که چه کسی در آن مدرسه می‌خواهد اول شود و یا چه کسی به چه مقامی خواهد رسید؛ مثلاً هدف المپیک انتخاب یک نفر در هر رشته است اما ما در این فعالیت‎های به دنبال آن یک نفر نیستیم بلکه دنبال این هستیم که سطح وسیعی را به قرآن علاقه‎مند کنیم. یک عده حرفه‎ای هستند، قاری هستند، در مسابقات مختلف شرکت می‌کنند و کار ارزشمندی هم می‌کنند، اما ما دنبال نخبه‎پروری نیستیم بلکه به دنبال عمومی‎سازی فعالیت‎های قرآنی هستیم. البته در عمومی‎سازی خود به خود نخبه‎پروری نیز ایجاد می‌شود.

آیا در قبال دانش‎آموزان در سطوح مختلف تحصیلی کار کارشناسی صورت می‎گیرد؟ مثلاً اینکه برای مقطع ابتدایی چه نوع شیوه تربیتی می‎طلبد، در مقطع متوسطه چه نوع تربیتی باید اعمال شود.

برنامه اسراء محصول مشترک شبکه معارف سیما و آموزش و پرورش

سؤال بسیار خوب و بجایی مطرح کردید؛ اتفاقاً وجه تفاوت ما با بسیاری از نهادهای دیگر در همین نکته است که ما در حوزه آموزش و پرورش کار را در بستر کارشناسی دنبال می‌کنیم و از فعالیت‎های ظاهری پرهیز می‌کنیم. اگر هم دچار آفت کارهای ظاهری شویم، بایستی جلوی ما را گرفت و از ما انتقاد کرد و ما را به سر خط بازگشت داد. ما به دنبال فرهنگ‎سازی هستیم در صورتی که می‌توانیم یک مسابقه قرآنی برگزار کنیم، یک فراخوان بدهیم تا هر کسی که علاقه‎مند است، در این طرح شرکت کند، اما در آموزش و پرورش به دنبال این موضوع نیستیم. ما الگوی تلاوت برگزار می‌کنیم. در استان‎ها و مناطق مختلف کشورمان استعدادهای بسیار نابی داریم که متأسفانه به دلیل نبود استاد ممکن است شکوفا نشوند. در ابتدای سال 25 تلاوت برتر از قاریان مشهور را در قالب نرم‎افزار به تمام مدارس کشور ارسال کردیم تا هر دانش‎آموز علاقه‎مندی فقط این تلاوت پنج دقیقه‎ای را گوش دهد، تکرار کند و به عبارتی تقلید کند. ما دانش‎آموزانی داشتیم که بالای 500 بار یک تلاوت را گوش کردند. این دانش‎آموزان شناسایی و معرفی می‌شوند و خود به خود زمینه آموزش آنها در مجامع مختلف فراهم می‌شود که از آن جمله برنامه اسراء در شبکه قرآن سیما است. این برنامه کار مشترک وزارت آموزش و پرورش با صدا و سیماست.

اما درباره سیره عترت(ع) با عرض تأسف باید عرض کنم هیچ کتابی در حد سن و سال دانش‎آموزان در کشورمان نداشتیم. کتابهای خوبی داریم اما اینکه گفتید کارشناسی و با زبان دانش‎آموز باشد، اینطور نبود. سه عنوان کتاب در حوزه ابتدایی کار کردیم. مثلاً برای اول و دوم ابتدایی محتوایی با عنوان «چهارده معصوم همنشین فرشته‎ها» تولید کردیم با این رویکرد که برای این گروه از رده سنی باید ایجاد انس کنیم؛ زندگینامه به تنهایی این انس را ایجاد نمی‌کند. در این کتاب در واقع به ولادت‎ها و شهادت‎ها نپرداختیم اما در رده‎های سنی بالاتر این قسمت را هم اعمال کردیم. همچنین فضای مباحث را در رده‎های سنی بالاتر به دلیل اینکه دانش‎آموزان فکرشان بازتر شده است، طوری جهت‎دهی کردیم که او اجازه تحقیق را داشته باشد.  بنابراین اگر جریان کارشناسی را وارد فعالیت‎های خودمان نکنیم عملاً طرحمان زمین‎خورده است.

همان طور که مستحضرید، در شیوه‎های آموزشی نوین استفاده از ابزارهای هنری و فضای مجازی بسیار حائز اهمیت است تا جایی که رهبر معظم انقلاب بارها استفاده از این ابزار را برای آموزش معارف دینی مورد تأکید قرار دادند؛ آیا در این زمینه فعالیتی صورت گرفته است؟

اینکه رهبر معظم انقلاب فرمودند اگر رهبر نبودم یقیناً دبیر شورای عالی فضای مجازی می‎شدم نشان از اهمیت بسیار بالای این موضوع دارد. جوانان و نوجوانان ما ذائقه تصویری آن هم در قالب‎های فیلم‎های بسیار کوتاه و یا تصاویر متحرک (انیمیشن‎های) مؤثر پیدا کرده‎اند. الان طوری شده است که حوصله یادگیری در فضای متنی صِرف را ندارند. بنابراین در این حوزه هم باید هرچه سریع‎تر اندیشه‎ای صورت می‎گرفت.

طی دو سال گذشته با همکاری مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی 6 عنوان تولید در حوزه فعالیت‎های قرآنی انجام دادیم. کتابی را نیز با عنوان «قرآن حکیم» ویژه دانش‎آموزان را تولید کردیم که هر صفحه پیام آیات دارد. نزدیک به 3 هزار مطلب از سؤالات دانش‎آموزان جمع‎آوری شده است؛ بین آنها تعیین فراوانی شده است. 604 مطلب که هر صفحه دارای یک مطلب و با خلاصه تفسیر است.

تولید قلم قرآنی و محتوای درسی در حوزه IT
همچنین قلم قرآنی از دیگر تولیداتی بود که به آن دست یافتیم که شامل قرائت، ترجمه و تفسیر است و در نسخه 5 هزار تای ارائه دادیم و تعداد 100 هزار از نرم‎افزا این همین کار نیز تولید و بعد توزیع شد.  تولید 107 فیلم یک دقیقه‎ای از دیگر دستاوردهای این مرکز بود. از سوی دیگر آماده‎سازی مجموعه‎ای از گزارش 100 اثرِ چهار سال گذشته از تولیدات دیگر این معاونت است که به زودی رونمایی می‌شود. در این مجموعه که در حوزه IT طراحی شده است، با قرار دادن اپلیکشن روی صفحات، متن بروشورهای مدنظر را با تصویر می‌خواند.

مجموعه محتوایی با نام «گنجینه تربیت» از دیگر تولیدات ماست که مراحل نهایی خود را طی می‌کند و هنوز به توزیع نیانجامیده است. در این مجموعه نزدیک به هشتصد گیگابایت اطلاعات مربوط به ایام‎الله ویژه مدارس کشور است، طوری که یک مربی بتواند اپلیکیشن‎های مختلفی را در خصوص ولادت‎ها، شهادت‎ها، ایام ملی و مذهبی در زمینه سرود، طراحی بنر و محتوا در اختیار داشته باشد. ان شاءالله رونمایی این اثر را با حمایت مجموعه خبرگزاری تسنیم خواهیم داشت.

تشکر از اینکه وقت گرانبهای خودتان را به ما دادید؛

بنده هم از شما تشکر می‎کنم  و امیدوارم  موفق و مؤید باشید. همچنین در پایان از کلیه مدیران و کارشناسان آموزش و پرورش که واقعاً با سختی اما با ایمان‎شان کار می‌کنند و نیز از کارشناسان مسئول قرآن، عترت و نماز استان‎ها و مناطق و همچنین خصوصاً از همکارانم در حوزه معاونت پرورشی در اداره کل قرآن، عترت و نماز تشکر می‌کنم که علی‎رغم تنگاناهای مالی و مشکلات اجرایی در این سه سال اخیر نه تنها کاری را حذف نکردیم بلکه فعالیت‎ها را بیشتر کردیم.

امسال هم که شاهد برگزاری پنجمین مسابقه بین‎المللی قرآن دانش‎آموزان هستیم. مسابقه‎ای که بیش از 20 سال وقفه داشت و به همت دوستانمان در آموزش و پرورش و با همکاری سایر نهادهای مربوطه احیا شد.