کد خبر: ۳۶۰۵۶۳۱

تاریخ: ۱۲ خرداد ۱۳۹۶ - ۰۹:۵۲

اجاقلو:

شناخت اجمالی مانع از درک عظمت قرآن می‌شود

گروه معارف: مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان گفت: باید بدانیم بخشی از دوری ما از آیات نورانی وحی به دلیل این است که قرآن را نمی‌شناسیم و هر آنچه از قرآن می‌دانیم شناخت اجمالی از این کتاب با عظمت الهی است و تا وقتی وارد آن نشویم نمی‌توانیم آن را آنطور که هست بفهمیم.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) از زنجان، ابوالقاسم اجاقلو، مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان، دیروز 5‌شنبه 11 خردادماه در اولین جلسه از سلسلسه نشست‌های «مبادی زندگی قرآنی» که به همت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی زنجان در سالن اجتماعات شهید نوری این واحد برگزار شد، اظهار کرد: به راه‌اندازی مرکز مطالعات قرآنی در سطح استان نیازمندیم زیرا شاهد هستیم در برخی از شهرها پژوهش‌های قرآنی چنان رونق گرفته که گاهی همایش‌های علمی در این مورد برگزار می‌شود که نتیجه این همایش‌ها حتی در سطح بین‌المللی مطرح می‌شود.

نباید از قرآن به برگزاری جلسات صوری بسنده کنیم

اجاقلو با تاکید بر اینکه نباید از قرآن به برگزاری جلسات صوری بسنده کنیم، تصریح کرد: پرداختن به امور ظاهری قرآن از جمله دوره‌های قرائت و حفظ و مانند آن ضروری است ولی به نظر می‌رسد در سطح جامعه و در زبان عمومی از قرآن دور هستیم. انگاره اول این است که از دور بودن قرآن ضرر نمی‌کنیم ولی باید بدانیم قطعا این دوری به ضرر ما تمام می‌شود که باید عوامل موثر در دوری از قرآن را شناسایی و در صدد رفع آن از راه منطقی باشیم.

دوری ما از قرآن به دلیل ضعف معرفتی است

مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان با اشاره به اینکه دوری ما از قرآن تا حد قابل توجهی به این دلیل است که به لحاظ معرفتی و در گام‌های ابتدایی درعمل به قرآن ضعف داریم، گفت: چقدر ما قرآن را می‌شناسیم و چقدر از زیبایی‌های قرآن با خبر هستیم و به سازوکارها و شرایط و تمهیدات زندگی قرآنی در جامعه فکر کردیم؟ در مواردی ما مقدمات را رها کردیم یا دنبال امور پیشینی یا پسینی هستیم و برای شروع از پله‌های چندم قصد آغاز راه داریم، در حالی که در مبادی و نقطه‌های آغازین مشکل داریم.

اجاقلو با بیان اینکه این مبادی گاهی خودشان علمی معرفتی و از سنخ آگاهی هستند و یا از سنخ عمل و اقدام، که پرداختن به اینها باعث می‌شود ما گام‌های بعدی را راحت‌تر برداریم که در مواجه با قرآن کریم چهار مبداء را به طور کلی بررسی می‌توان کرد.

در شناخت قرآن نظم منطقی را رعایت کنیم

وی افزود: گام اول مرحله شناخت قرآن است، مرحله دوم مرحله دریافت قرآن و مبداء سوم فهم قرآن و مبداء چهارم عمل به قرآن است تا این ترتیب منطقی لحاظ شود و اهمیت نظم در امور شناختی به قدری است که مولای متقیان در موارد متعدد و زمانی که سفارش به تقوای الهی دارد بلافاصله به نظم در امور هم سفارش می‌کند. یعنی باید یک مدیریت و انسجام و نظم منطقی در کارهای ما باشد.

اجاقلو با اشاره به آیه 30 از سوره مبارکه فرقان «وَقَالَ الرَّسُولُ يَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا»، تصریح کرد: از قرائن برمی‌آید که این آیه راجع به حال و هوای قیامت است که رسول اکرم (ص) از اینکه قومش قرآن را مهجور گرفته‌اند به درگاه الهی شکایت دارد.

مراقب مهجوریت قرآن باشیم

مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان با تاکید بر اینکه برگردان فارسی این فراز بسیار سخت است، گفت: اگر تا اینجای آیه «اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ» بود، خوب بود ولی ادامه آیه «مَهْجُورًا» کار را خراب می‌کند، یعنی آیه می‌خواهد این را بگوید هم گرفتند، هم نگرفتند. یعنی قرآن از یک منظر در جامعه اسلامی هست ولی انگار نیست مسلمانان 1400 سال هزینه می‌دهند قرآن را حفظ کنند در حالی که در فرموده مولای متقیان علی (ع) است که می‌فرماید: «سَیَأْتی عَلی اُمَّتی زَمانٌ لایَبْقی مِنَ الْقُرآنِ اِلاّ رَسْمُهُ وَلا مِنَ الاِسْلامِ اِلاّ اِسْمُهُ».

قرآن باید هویت ما باشد

وی با اشاره به این موضوع که قرآن باید هویت ما باشد و بین این فاصله زیاد داریم، تاکید کرد: در ابتدای این آیه می‌‎بینیم رسول‌الله(ص) از هیچ امت دیگری شکایت ندارد «إِنَّ قَوْمِي» و فقط از قوم خود شکایت دارد.

پاسخ سوالات ابتدایی در شناخت قرآن را نادیده نگیریم

مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان در ادامه با طرح سه سوال اساسی، گفت: سه سوال مهم قرآن چیست؟ آیا قرآن همان است که بر رسول خدا نازل شده است؟ و به چه دلایلی نازل شده و از کجا بدانیم حرف خداست که در واقع سوال از هستی قرآن است و سوال سوم سوال از چرایی قرآن است؟ این سوالات شاید بسیار ابتدایی و پیش پا افتاده به نظر برسد ولی با پاسخ به آنها می‌توان زمینه درک صحیح از قرآن و عظمت آن را تا حد قابل توجهی درک کرد.

اجاقلو با بیان اینکه در پاسخ به این سوال که قرآن چرا نازل شده است؟، تصریح کرد: می‌توان جواب‌های بسیاری به آن داد و باید بدانیم بخشی از دوری ما به دلیل این است که قرآن را نمی‌شناسیم و هر آنچه از قرآن می‌دانیم شناخت اجمالی از این کتاب با عظمت الهی است و تا وقتی وارد آن نشویم نمی‌توانیم آن را آنطور که هست بفهمیم.

عظمت آیات قرآن با تدبر شناخته می‌شوند

وی با اشاره به اینکه از اسامی قرآن، علاوه بر قرآن کلام‌الله هم هست، تاکید کرد: در همان قرآن، اگر آیاتی که در آن آیات از کلام، کلمه، کلمات صحبت شده یک جا جمع کنیم می‌شود «تدبر» که خدای متعال از همه در برابر آیات انتظار دارد در حالی که از همه انتظار تفسیر آیات را ندارد.

قرآن تمام خلقت را کلام الهی می‌داند

مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان گفت: اگر قران کلام است پس چرا عیسی هم میشه کلام خدا، پس این بدان معناست که کلام فراتر از این است که یک انسان هم می‌تواند کلام شود و کار به جایی می‌رسد که قرآن تمام خلقت را کلام الهی می‌داند و یا به طور موردی معجراتی که پیامبران آورده‌اند را کلمات می‌داند و یا حتی خود عیسی را هم کلام خدا و معجزه خدا می‌داند و بعد می‌رسد به قرآن و می‌گوید قرآن کلام‌الله است.

قرآن الفاظی الهی است

اجاقلو تاکید کرد: در قرآن ادعا بر این است که نه تنها معانی، بلکه الفاظ هم الهی است این فرضیه نیست و بر اساس آیات و روایات اثبات شده است. وقتی الفاظ الهی شد معانی هم الهی می‌شود و پیامبر این کلمات را انتخاب نکرده، جاهایی که پیامبر از خود کلماتی انتخاب کرده سنت و حدیث هستند که به لحاظ سبک و اسلوب با قرآن متفاوت هستند.

افراد به حد پاکی درون خود قرآن را درک می‌کنند

وی افزود: در آیات 77 تا 79 سوره مبارکه واقعه می‌خوانیم: «إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ؛ فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ؛ لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ».حالا این قرآن چیست که خدای متعال می‌گوید این کتاب نزد ماست باز کلماتی که کتاب در آنها به کار رفته یکجا جمع کنیم به نتایج جالبی می‌رسیم که صورت اصلی این قرآن در نزد مقام علم الهی است که این قرآن نازل شده آن کتاب آسمانی است. مثلا کتاب مبین، کتاب مکنون اما جاهایی که در برخی از موارد کلمه کتاب بر اساس سیاق از کتاب در دسترس ما صحبت می‌کند در فضای این آیات مشخص می‌شود این کتاب مثل آئینه‌ای است از آن کتاب آسمانی و حتی مساله از این فراتر می‌رود. که در آیاتیاز قرآن کریم «کتاب مسطور» عنوان شده، این کتابی است به سطر درآمده با کتاب مکنون. در احادیث می‌خوانیم که بدون طهارت شرعی به آن دست نزنید ولی خداوند در آیه 78 و 79 سوره مبارکه واقعه می‌فرماید: «فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ؛ لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ»؛«در كتابى نهفته؛ كه جز پاك‏شدگان بر آن دست ندارند».و یعنی هرچقدر انسان پاکی درونی داشته باشد می‌تواند با این کتاب ارتباط برقرار کند و حتی ارتباط عده‌ای محدود به الفاظ شده و حتی ممکن است به تعبیر مولوی «زان که زین قرآن بسی گمره شدند/ زین رسن قومی درون چه شدند» عده‌ای به دلیل برداشت نادرست از آیات، منحرف شوند.

اجاقلو با اشاره به آیه 49 از سوره مبارکه عنکبوت تصریح کرد: معلوم است قرآن یک امر حساب شده از طرف خداوند است. «بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا الظَّالِمُونَ»؛ «بلكه [قرآن] آياتى روشن در سينه‏ هاى كسانى است كه علم [الهى] يافته‏ اند و جز ستمگران منكر آيات ما نمى ‏شوند».

مدیرگروه معارف دانشگاه زنجان با اشاره به اینکه کلمه قرآن از قراء، به معنی جمع شدن و جمع کردن است که از این کلمه در نوعی از خوانش استفاده می‌کنند و در مهانی متعدد اعم از قراء، قال، انشاء، تلا، یتلوا به کار می‌رود.

وی افزود: زمانی که یک نفر سخنی را از جایی از بر کرده و بر زبان می‌آورد قراء یعنی از بر خواندن معنی می‌دهد ولی اگر حرف خودش باشد، می‌شود انشاء.

برای قرآنی بودن باید قرآن جزء وجودی ما شود

اجاقلو گفت: اینهمه تاکید بر قرآن بودن این مجموعه به دلیل این است که می‌خواهد دو چیز را القا کند: این آیات حرف پیامبر نیست و دوم اینکه اگر شما هم به عنوان مخاطب قرار است قرآنی باشید باید قرآن را از بر باشید و قرآن باید جزء بودن ما شود نه داشته‌هایمان. قرآن مصحف و قرآن داخل موبایل و قرآن روی طاقچه، قرآن وجود ما نیست. قرآن زمانی قرآن است که جزء بودن ما باشد و به عنوان هویت ما شناخته شود.