کد خبر: ۳۶۱۶۲۸۹

تاریخ: ۱۷ تير ۱۳۹۶ - ۰۹:۳۱

همايش علمی «دين و ناسيوناليسم» در بلگراد + عکس

همايش علمی «دين و ناسيوناليسم» با همکاری مرکز علوم دينی «قم» در بلگراد برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از صربستان، همايش علمی «دين و ناسيوناليسم» در پايتخت صربستان برگزار شد و مورد استقبال تعداد زيادی از محققان و دانشجويان صربستانی و رسانه‌‏های اين کشور قرار گرفت.
در اين همايش که از سوی دفتر رهبر کليسای ارتدوکس صربستان و مرکز علوم دينی «قم» در صربستان، در آمفی‏‌تئاتر «خانه‏ی جوانان بلگراد» داير گشت، دکتر «سعيد خليلويچ» عضو هيأت مؤسسين مرکز علوم دينی «قم» در بلگراد، پروفسور دکتر «دراگان سيمئونويچ» استاد دانشکده‏ علوم سياسی دانشگاه بلگراد و رييس آکادمی امنيت ملی صربستان و دکتر «الکساندر راکويچ» پژوهشگر انستيتوی تاريخ معاصر صربستان به ايراد سخن پرداختند.

خليلويچ در ابتدای صحبت خود اشاره کرد که تفاوت‏های اقوام و مليت‏‌های گوناگون امری کاملاً طبيعی است و در فرهنگ قرآنی به عنوان راهی برای آشنايي بهتر مردم با همديگر و نزديک شدن به هم معرفی شده است. به همين دليل، عواطف خانوادگی، قومی و وطنی، در چارچوب معرفت دينی، از مقوله‏ی محبت پاک و متعالی به شمار می‏آيد. وی اما بيان کرد که تفاوت‏های قومی و ملی نبايد عامل برتری‌‏جويي‏‌های سياسی ملتی خاص شود.

خليلويچ توضيح داد که واژه‏ی قرآنی «ملّت» به معنای دين است و لذا اين واژه به انبياء نسبت داده می‏‌شود و مثلاً می‏‌گوييم: ملت ابراهيم(ع). ملّت در اصطلاح قرآنی سنت و راه مشترکی است که اعضای جامعه در پرتو معرفت وحيانی و عقلی آن را برگزيدند تا به حقايق متعالی و مابعدالطبيعی تقرب جويند.
عضو هيأت مؤسسين مرکز علوم دينی «قم» در ادامه بيان کرد که در تعاريف مکاتب فلسفی غرب مدرن، عصبيت موجود در مفهوم ملت، که مبتنی بر شناختی حسی-عاطفی است، محور فعاليت‌‏های اجتماعی و حاکميت سياسی قرار گرفته است.
وی اضافه کرد که ملت در غرب مدرن، در حقيقت، «منِ اجتماعیِ» جديد انسان است، ليکن اين «منِ اجتماعی» به هيچ وجه مظهر حقايق متعالی هستی‏‌شناختی نيست، بلکه خودْ خالق و معيارِ حقيقت و مبدأ اقتدار سياسی است.
خليلويچ به تفصيل تحليل فيلسوفان راسيوناليست و همچنين رومانتيست‏‌های آلمانی را در اين باره که ملت چگونه می‏‌تواند معيار و مبدأ حقيقت، ارزش و حقوق باشد، مورد کاوش قرار داد و نتيجه گرفت که ناسيوناليسم، ايدئولوژیِ کاملاً نوينِ عصر مدرنيستی است و هيچ وقت در تاريخ انديشه‏ بشر قبل از رنسانس از اعتبار معرفتی و اجتماعی برخوردار نبوده است.
خليلويچ به استناد آيات قرآنی و روايات نتيجه گرفت که ايدئولوژی ناسيوناليسم به روشنی جايي در حوزه‏ معرفتی اسلام ندارد، زيرا سنت دينی امتيازات خانوادگی، مالی و عموماً امتيازات مادی را از دلايل احتمالی انحطاط جامعه دانسته، در حالی که ارزش واقعی انسان و عامل اصلی سعادت و آرامش وی را تقوی و طهارت نفس معرفی کرده است.
وی در اين رابطه به قرائت و تحليل بيانات علامه طباطبايي در تفسير ارزشمند الميزان، ذيل اين آیه کريمه‏ قرآنی پرداخت که «ای مردم، ما شما را از يک مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏‌ها و قبيله‏‌ها قرار داديم تا يکديگر را بشناسيد؛ گرامی‌‏ترين شما نزد خداوند با تقواترينِ شماست؛ خداوند دانا و آگاه است».
پژوهشگر مرکز علوم دينی «قم» در بلگراد رويکرد سياسی غالب دولت‏های مختلف منطقه‏ بالکان در چند دهه گذشته را به اين دليل مورد انتقاد قرار داد که هر کدام از آن‏ها تلاش کردند در مسابقه‏ ترويج مکتب ناسيوناليسم گوی سبقت را از ديگران بربايند، غافل از اين که ايدئولوژی ناسيوناليسم با اصول معرفتی و فرهنگی سنت دينی مسيحيان و مسلمانان بيگانه است و ارمغان آن برای منطقه‏ بالکان چيزی جز پديد آمدن خصومت‏‌ها، منافع متضادّ ملی و ارضی و در نتيجه، رنج و عذاب مردم منطقه نبوده است.
پروفسور «سيمئونويچ» و دکتر «راکويچ» هم در اين همايش به تحليل پشتوانه‌‏های تاريخی و سياسی گسترش انديشه‏ ناسيوناليسم در منطقه‏ بالکان پرداختند و تأکيد کردند عدم تفکيک بين ناسيوناليسم افراطی و احساس وطن‏‌دوستی موجب شده است مناسبات فرهنگی اقوام مختلف صربستان، بوسنی و کرواسی در سدهی بيستم با تنگناهای بنيادين و دردناک مواجه شود.
در بخش تبادل نظر پايانی اين همايش علمی، که با مشارکت فعال تعداد زيادی از انديشمندان، محققان و دانشجويان حاضر صورت پذيرفت، در باب زوايای ديگری از نسبت بين سنت دينی و ناسيوناليسم بحث و گفتگو شد.