کد خبر: ۳۶۳۱۸۸۸

تاریخ: ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۰

عضو هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان:

برخی مسئولان بانکی محلل ربا شده‌اند/ ضرورت توجه به ربای پنهان

گروه اقتصاد: بخشی دستجردی اظهار کرد: بیشتر اقتصاددانان ما به دنبال مقابله با ربای ظاهری در نظام بانکی هستند و قصد دارد آن را برطرف کنند؛ در حالی‌که در ماهیت بانکداری، مسئله مهمی وجود دارد که بسیار از این ربای ظاهری مهم‌تر است و نشر دهنده ربای پنهان است و این مسئله همان خلق پول است که تاکنون مورد غفلت واقع شده است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی، روز چهارشنبه 25 مرداد طی نامه‌ای به علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، لایحه «اصلاح قانون پولی و بانکی کشور - مصوب ۱۳۵۱» را برای طی تشریفات قانونی تقدیم مجلس شورای اسلامی کرد. این لایحه را که به پیشنهاد بانک مرکزی در جلسه 1 مرداد 96 هیئت وزیران به تصویب رسیده بود، برای طی تشریفات قانونی به مجلس ارسال شد.
هدف از این لایحه، تأمین ثبات، سلامت و پایداری نظام پولی و بانکی بر مبنای موازین شرعی و صیانت از منافع سپرده‌گذاران است که مشتمل بر اقدامات مناسب به‌ منظور برون‌رفت مؤسسات اعتباری از شرایط نامطلوب و نحوه رسیدگی به تخلفات مؤسسات اعتباری و اقدامات مقتضی در زمان ورشکستگی این مؤسسات بیان شده است.
یادآور می‌شود، بیش از چهار دهه از تصویب و اجرای قانون پولی و بانکی کشور  مصوب ۱۳۵۱ به عنوان قانون مرجع نظام پولی و بانکی کشور می‌گذرد و و اصلات چندانی در مورد این قانون مهم صورت نگرفته است؛ بنابراین با توجه به تحولات گسترده‌ای که در طول این سالیان در نظام بانکی کشور صورت گرفته است، ضرورت اصلاح این قانون و تطابق با آن با احکام و موازین شرعی، ضرورتی انکارناپذیر است.
رسول بخشی دستجردی، عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان، در گفت‌وگو با ایکنا، با اشاره به اهمیت اصلاح این قانون، محور مباحث خود را بر لزوم مقابله با پدیده خلق پول در نظام بانکی برای تحقق کامل بانکداری اسلامی در کشور گذاشت و اظهار کرد: ابتدا درباره وضعیت شبکه بانکی کشور باید گفت که خانه از پای‌ بند ویران است خواجه در فکر نقش ایوان است. اگر هدف از این کار، اسلامی‌سازی نظام بانکی است باید گفت که بانک دارای ماهیتی است که متأسفانه مورد توجه اقتصاددانان مسلمان قرار نگرفته است.
وی ادامه داد: بیشتر اقتصاددانان ما به دنبال مقابله با ربای ظاهری در نظام بانکی هستند و قصد دارند آن را برطرف کنند؛ در حالی‌که در ماهیت بانکداری، مسئله مهمی وجود دارد که بسیار از این ربای ظاهری مهم‌تر است و نشر دهنده ربای پنهان است و این مسئله همان خلق پول است که تاکنون مورد غفلت واقع شده است.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان اظهار کرد: در قانون پولی و بانکی کشور مصوب 1351، در قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب 1362، لایحه دولت برای اصلاح این قانون که تحویل مجلس شده است و همچنین در طرح خود مجلس، هیچ اشاره‌ای به عواقب این مسئله در نظام بانکی کشور نشده است.
بخشی دستجردی تأکید کرد: باید مشخص شود که دیدگاه اسلامی درباره خلق پول چیست و تا آنجائی‌که بنده مطالعه کرده‌ام، خلق پول عین ظلم است و چیزی غیر از اکل مال مردم به باطل نیست و کسانی‌که چشم خود را به روی این موضوع بسته‌اند احتمالا عمدا چنین کاری را انجام می‌‌دهند چراکه ممکن است دکان خودشان تخته شود.

وی افزود: ما جلسات بسیاری با مجریان اصلاح قانون گذاشتیم و بارها به آنان اعلام کردیم که با این پدیده باید مقابله کرد اما هیچ توجهی نکردند. مسئله بعدی این است که حتی اگر از بُعد شرعی قضیه هم صرفنظر کنیم، لااقل به وضعیت عملکرد نظام بانکی در غرب و در آمریکا که مهد بانکداری و رباخواری است توجه کنند که چگونه عمل می‌کنند و همان را تقلید کنند تا وضعیت بهتری حاکم شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان یادآور شد: سیستم بانکی ما بسیار کهنه و قدیمی است و خیال می‌کنیم می‌توان پول را به صورت برون‌زا در کنترل بانک مرکزی قرار داد، در حالی‌که اصلا اینگونه نیست و علم اقتصاد امروزی ثابت کرده است که کنترل پول کاملا درونزاست و شیوه‌های کنترل پول باید از سایر سیستم‌های کنترلی متفاوت باشد.
بخشی دستجردی ادامه داد: در سیستمی که پول به صورت برونزا تعریف شده است، یعنی اول باید سپرده‌ای ایجاد شود که بتوان از آن سپرده، وام ارائه داد. اگر اینگونه باشد اصطلاحا گفته می‌شود تحت کنترل بانک مرکزی است و اگر نرخ ذخیره قانونی را تغییر دهد، می‌تواند عملیات خلق پول را کم و زیاد کند، حال آنکه اصلا اینگونه عمل نمی‌شود و سیستم پولی در همه جای دنیا مبتنی بر پول درونزاست و اساسا نیازی به سپرده اولیه نیست که بخواهیم از قِبَل آن وام بدهیم و پول خلق کنیم.
وی افزود: بدون نیاز به سپرده، می‌‌توان به راحتی پول خلق کرد و در ایران به این مسئله توجه نمی‌شود. حال دست کم به نحوه عملکرد آنها توجه کنیم اما متأسفانه در ایران به خاطر این قوانینی که وضعیت به گونه‌ای است که از سال 1352 یعنی یک سال بعد از تصویب این قانون تا سال 1393 یعنی به مدت 41 سال، نقدینگی ما پانزده هزار و صد و سه برابر شده است، حال آنکه تولید فقط 2/8 برابر شده است و اگر سال‌های 94 و 95 را به آن اضافه کنم، نقدینگی در کشور بیش از 21 هزار برابر شده است در حالی‌که تولید، هیچ رشدی نداشته است.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان تأکید کرد: چنین وضعیتی ناشی از این مسئله است که بانکداری، علم دقیقی است که ما از آن بی‌بهره‌ایم و مدام درجا می‌زنیم. حال اگر این آمار را به وضعیت آمریکا که مهد رباخواری است و بزرگترین بانک‌های دنیا و بیشترین تعداد شعبات بانکی دنیا در آنجاست، مقایسه کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که در همین فاصله 41 سال یعنی 1973 تا 2014 در آمریکا، تولید آنها 12 برابر شده و نقدینیگی فقط 13/5 برابر شده است.
بخشی دستجردی عنوان کرد: این مسئله ناشی از این است که بانکداری دانش بسیار عمیقی است و باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد، و باید بررسی کنیم که چگونه آنها توانسته‌اند نقدینگی را همپای تولید جلو بیاورند و ما از این انجام این مسئله ناکام مانده‌ایم.
وی با اشاره به نحوه خلق پول در نظام بانکی اظهار کرد: خلق پول به دو شیوه انجام می‌شود که یکی شیوه درونزا و دیگری برونزا است. کسانی‌که در ایران مسئولیت‌های اقتصادی را در اختیار دارند گمان می‌کند که خلق پول به صورت برونزا و قابل کنترل است و مدیریت بانک مرکزی در تمام سالیان گذشته مبتنی بر این فرض بوده است که خلق پول، برونزاست، در حالی‌که این فرضیه کاملا غلط است.
عضو هیئت‌علمی دانشگاه اصفهان ادامه داد: هیچ داده تجربی این مسئله را تأیید نمی‌کند بنابراین باید ببینیم خلق پول درونزا چگونه است و به چه شیوه ای انجام می‌شود و بعد از مطالعه، این خلق پول را کنترل کنیم و اگر بر این مسئله مسلط شدیم آنگاه می‌توانیم به سوی بانکداری اسلامی هم حرکت کنیم.
بخشی دستجردی در پایان تأکید کرد: بنابراین باید توجه داشت که مشکل اصلی در نظام بانکی همان خلق پول است و ما در جلسات متعددی این مسائل را به مجریان اصلاح قانون گفته‌ایم اما سهوا یا عمدا هیچ توجهی نمی‌کنند و این بسیار بد است که عده‌ای به نام دین، تبدیل به محلل ربا شده‌اند.