کد خبر: ۳۶۳۶۱۶۹

تاریخ: ۰۷ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۷:۵۰

شهادت امام باقر(ع) در شعر آئینی

هفتم ذیحجه الحرام، سالروز شهادت اباجعفر، امام محمد باقر(ع) از مناسبت‌هایی است که شاعران آئینی، سوگنامه‌های منظومی درباره آن دارند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، مهر نوشت: امروز، سالروز شهادت مظلومانه پنجمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت است.

در مظلومیت این امام و الگوی جاودانی، همین بس که تا چند روز قبل، مزار مقدس آن حضرت در بقیعِ غریب، زیارتگاه حاجیان بود؛ اما با توجه به اعزام همه زائران به مکه مکرّمه برای آماده شدن انجام مناسک، آن مزار نورانی امروز زائری ندارد تا در رثای حضرت محمد بن علی(ع)، نوحه سرایی کند:

دارم درون سینه‌ام شوق زیارت
کی می‌شود سر بر مزار تو گذارم

ای ابتدای روضه ها از خانه تو
ای هیئت عُشّاق در کاشانه تو
قلب تمام قدسیان دیوانه تو
بار تمام صحنه ها بر شانه تو
شد خانه آباد من ویرانه تو
من حاجتی جز مردن از عشق ات ندارم

شکر خدا امشب پریشان تو هستم
مانند زهرا دیده گریان تو هستم
بیچاره ی آن قبر ویران تو هستم
تقدیر بوده اینکه حیران تو هستم
من مرده بوی گریبان تو هستم
پس کی غم تو می کشد بر روی دارم

امشب تفأل می زنم بر چشمهایت
مثل مزارت مانده خلوت روضه هایت
عیبی ندارد روضه می گیرم برایت
جانی که دارم جان من آقا فدایت
آتش زده زهر جفا بر دست و پایت
ای کاش پای غصه هایت جان سپارم

ای سوز آه سینه تو آسمان سوز
بر ما عطا فرما کمی ای مهربان، سوز
قبر خراب ات روضه ای داغ و نهان سوز
ای خاطرت آزرده از یک ظهر جانسوز
بر چشمهایت چند عکس خانمانسوز
امشب به یاد خاطراتت لاله زارم.

و اما این مناسبت سوزناک، در اشعار شاعران آئینی ما هم، روضه های منظومی را پدید آورده است. برخی از این روضه‌ها مانند شعر قاسم نعمتی، یادی از دوران کودکی آن امام هُمام و حضور در کاروان عاشورا دارد؛ صحنه هایی که تا پایان عمر آن حضرت، با وی همراه بود:

بار بلا به شانه کشیدم به کودکی
از صبح تا به عصر چه دیدم به کودکی

ازخیمه گاه تا تهِ گودالِ قتلگاه
دنبال عمه هام دویدم به کودکی

آن شب که در مقابل من عمه را زدند
فریاد الفرار شنیدم به کودکی

عمه اگرچه در همه جا شد سپر، ولی
من ضرب دست بزرگ چشیدم به کودکی

آن شب که در خرابه سر آمد میان مان
چون عمه ام رقیه خمیدم به کودکی

با کعب نی لباس همه پاره پاره شد
بدتر ز اهل شام ندیدم به کودکی

یک سرخ مو ز قافله ما کنیز خواست
این را به گوش خویش شنیدم به کودکی

در مجلس شراب که شخصیتم شکست
من آستین صبر جویدم به کودکی

و اما مهدی نظری یکی از شاعرانی است که مصیبت جانسوز هفتم ذیحجه الحرام را اینچنین و از زبان آن امام معصوم (ع) روایت می کند؛ روایتی که حال و هوایی عاشورایی و کربلایی دارد:

دلی شکسته و چشمی ز گریه، تر دارم
گشوده ام پر اگر نیت سفر دارم
اگرچه ماه محرم خزان شدم اما
همیشه چند دهه روضه در صفر دارم
همه ز مرگ پدر ارث می برند و من
بساط گریه ام ارثی ست کز پدر دارم
هشام! زخم دلم که برای حالا نیست
من از غروب دهم، زخم بر جگر دارم
زمانه دست ز قلب شکسته ام بردار
من از بریدن رأسش، خودم خبر دارم
به یاد ساقی لب تشنه امام شهید
میان قاب دلم عکسی از قمر دارم
اگرچه قصه من مال سالها پیش است
همیشه یک سرِ بر نیزه در نظر دارم
غروب کرب و بلا زخمهای سختی داشت
ولی ز شام بلا زخم بیشتر دارم
از اینکه بودم و اصغر ز نیزه می افتاد
غرورِ له شده و آهِ شعله ور دارم
دلم گرفته از اینکه نشد در آن ایام
ز رویِ دست رقیه طناب بردارم

یکی از شاعرانی که در رثای امام باقر (ع)، چندین سروده دارد؛ استاد پیشکسوت شعر آئینی، غلامرضا سازگار، متخلص به «میثم» است. او در یکی از این اشعار، با اشاره به ظلم و ستم‌های حاکمان اموی بر آن حضرت و بویژه هشام، مصیبت آن امام معصوم را اینچنین به سوگ نشسته است:

ای دوّمین محمد و ای پنجمین امام
از خلق و از خدای تعالی تو را سلام
چشم و چراغ فاطمه خورشید هفت نور
روح و روان احمد و فرزند چار امام
وصف تو را نگفته خدا جز به افتخار
نام تو را نبرده نبی جز به احترام
هم ساکنان عرش به پایت نهاده رخ
هم طائران سدره به دستت همیشه رام
حکم خدا به همّت تو گشته پایدار
دین نبی به دانش تو مانده مستدام
با آن همه جلال و مقامی که داشتی
دیدی ستم ز خصم ستمگر، علَی الدّوام
گه دید چشم پاک تو بیداد از یزید
گاهی شنید گوش تو دشنام از هشام
گریند در عزای تو پیوسته مرد و زن
سوزند از برای تو هر لحظه خاص و عام
گاهی به دشت کرب و بلا بوده ای، اسیر
گاهی به کوفه بر تو ستم شد گهی به شام
خواندند سوی بزم یزیدت بدان جلال
بردند در خرابه شام ات، بدان مقام
گه کف زدند اهل ستم پیش رویتان
گه سنگ ریختند به سرهایتان ز بام
راحت شدی ز جور و جفای هشام دون
آندم که گشت عمر تو از زهر کین تمام
داریم حاجتی که ز لطف و عنایتی
بر قبر بی چراغ تو گوییم یک سلام
"میثم" هماره وصف شما خاندان کند
ای مدحتان بر اهل سخن، خوشترین کلام

اینک پایان این نوشتار را هم با بخشی از شعر دیگر همین شاعر مزیّن می کنیم؛ آنجا که روضه منظوم امام پنجم (ع)، باز هم حال و هوایی عاشورایی می گیرد:

ای به بندگی یکتا ذات حق تعالی را
تو یگانه فرزندی دو علیّ اعلا را

باقر العلوم استی ذات پاک یکتا را
نی عجب اگر بخشد سائلت دو دنیا را

جان مادرت زهرا از درت مران ما را
بی تو در جنان، عاشق بنده ای ست زندانی

تو ز کودکی دائم محنت و بلا دیدی
با دو چشم معصومت ظلم بر ملا دیدی

راه شام طی کردی دشت کربلا دیدی
اهل بیت عصمت را زار و مبتلا دیدی

رأس جدّ خود را در طشتی از طلا دیدی
زیر چوب بر لب داشت نغمه های قرآنی

خیمه ها کز آتش سوخت سیّدی کجا بودی
زیر خارها خفتی بین عمّه ها بودی

شاید ای عزیز جان زیر دست و پا بودی
روی شانه مادر یا از او جدا بودی

یا به زیر کعب نی در خدا خدا بودی
چار سال سِنّت بود با چنان پریشانی

ای غریب شهر خویش مثل جدّ مظلومت
شد ز کودکی دائم خون به قلب مغمومت

از حقوق خود کردند ظالمانه محرومت
روی زین زهرآلود خصم کرد مسمومت

سوختند از داغت اهل بیت معصومت
روزشان ز غم گردید همچو شام ظلمانی

نخل مهر تو کرده ریشه در دل شیعه
جای تو نه در خاک است بلکه در دل شیعه

میوه تولّایت بوده حاصل شیعه
دیده روز  وشب آزار در مقابل شیعه

سوز «میثم»ات گشته شمع محفل شیعه
گه به نظم و گه به اشک، می کند دُر افشانی