کد خبر: ۳۶۴۲۵۷۵

تاریخ: ۲۵ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۵:۵۸

مجموعه‌ای تاریخی با بناهای مقدس در روسیه + عکس

مجموعه تاریخی اورشلیم جدید سال 1656 میلادی در شهر ایسترا واقع در حومه مسکو ساخته شده است. در آن زمان مردم اسلاو سعی داشتند با کپی‌برداری از کلیسای مقبره مقدس (کلیسای رستاخیز) زیارتگاهی دایمی برای مؤمنان مسیحی ایجاد کنند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، در متون تاریخی آمده است که این اولین تلاش مسیحیان اسلاو برای تبدیل‌شدن به قطب مسیحیت ارتدوکس نبوده است. تا پیش از آن نیز باریس گادونوف (1605-1552 م.) در صدد برآمده بود تا معبدی با عنوان «قدیس قدیسان» در کرملین مسکو بنا کند که طرح به ثمر ننشست.

تارخ ساخت معبد اورشلیم در بالای تپه‌های جلجتا در بیت‌ المقدس به سال 325 میلادی برمی‌گردد، اگرچه ششمین خلیفه فاطمی در سال 1009 دستور ویرانی آن را داد و صلیبیون در قرن 12 میلادی دوباره کلیسا را بنا کردند. در این کلیسا روحانیون سه شاخه مسیحیت کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان به نوعی با هم در رقابت و حتی اختلافات بر سر مالکیت آن هستند، به طوری که حتی در اموری از قبیل تعمیرات کلیسا هم نمی‌توانند اجماع داشته باشند.

اختلافات بین مسیحیان کاتولیک و ارتدوکس و پس از آن شاخه شرقی ارتدوکس در متون تاریخی و حتی دینی به تفصیل آمده است.

در قرن هفدهم میلادی پاتریارک نیکون اسقف اعظم روسیه ایده ساخت «آرامگاه مقدس» روسی را با الکسی میخایلویچ، دومین تزار از خاندان «رومانوف» در میان گذاشته و با تأیید تزار در حوالی منطقه «ایسترا» در حومه مسکو دست به کار ساخت آن شد. در آن زمان این تصمیم به شکل یک پروژه بزرگ حکومتی – کلیسایی درآمد. هدف حکومت و کلیسا این بود که با ساخت آرامگاه مقدس، اهمیت و جایگاه روسیه به عنوان مرکز ارتدوکس‌های جهان بالا برود. تزار در این خیال بود که روسیه را به قسطنطنیه دوم تبدیل کند. در ابتدا تزار و پاتریارک با هدفی مشترک این طرح را پیش می‌بردند، اما پس از مدتی تزار الکسی تغییر نظر داد و تمام کار این طرح بزرگ بر دوش پاتریاک قرار گرفت.

پاتریارک نیکون (1681-1605م.) که یکی از چهرههای برجسته در تاریخ روسیه است، مدیریت مستقیم سه کلیسای مهم آن دوره روسیه را نیز برعهده داشت که هر سه به نوعی در رقابت با آتن بودند. به عبارتی پاتریارک درصدد بود تا با ساخت «اورشلیم جدید» نقطه اوجی را بر قدرت نمایی دینی روسیه در مقابل مراکز دیگر مسیحیت بگذارد.

برای ساخت این کلیسا تا جای ممکن از معبد بیت‌المقدس و آرامگاه مقدس کپی برداری شد. حتی مقبره خالی عیسی مسیح (ع) به تقلید از کلیسای اورشلیم در زیرزمین کوچکی در امتداد راهروی نسبتا باریکی با چند پله و سقف کوتاه واقع شده است. پاتریارک طرحهای سیاه قلم معمار معروف ایتالیایی برناردینو آمیکو از آرامگاه مقدس با جزئیات کامل را برای ساخت این مجموعه مدنظر قرارداده بود.
حتی محل استقرار این مجموعه در منطقه شمال غرب مسکو در سواحل رود ایسترا و فضای اطرافش نیز یادآور اورشلیم واقعی هستند. اسامی در این منطقه تغییر کردند: رود ایسترا در میانه بستر خود در نزدیکی مجموعه کلیسا «رود اردن» نام گرفت که از کنار «کدرون» (یادآور دره کیدرون در فلسطین و بنای یادبود حضرت زکریا)، تپه‌ای در شرق «کوه زیتون» و در قسمت شمال «کوه سینا» نام گذاری شدند. روی تپه «کوه زیتون» صلیبی قراردادند که نماد محل عروج مسیح بود.

در این مجموعه چند کلیسا به مناسبت جشنهای دوازدهگانه ساخته شدند. در ساحل رودخانه صلیبی از جنس سنگ به یاد پاتریارک نیکون قرارگرفت. حتی نام برخی روستاها تغییر کرده و اسامی از قبیل ناصره، کفرناحوم، بیت الحم و ... بر آنها گذاشته شد، اگرچه موقعیت آنها نسبت به فلسطین جدید یا اورشلیم جدید کاملا منطبق بر نسخه اصلی نبود. صومعه ایلیای نبی نیز در جنوب شهر ساخته شده است.

هدف اصلی پاتریارک نیکون ساخت شهر مقدس نمادین بود. او با وجود اختلاف نظر با تزار الکسی و تحقیر از سوی وی، هشت سال مشغول به ثمرنشاندن ایده خود بود. اما زمانی که سقف کلیسا کامل شد، شورای کلیسایی روسیه او را به تخطی از اصول و قوانین کلیسا محکوم کرده و نه تنها پاتریارک از سمت خود برکنار شد، که حتی نامگذاری این محل به «آرامگاه رستاخیز و اورشلیم جدید» را نیز ممنوع کردند.

تزار بعدی فئودور الکسییویچ پس از به قدرت رسیدن، حکم شورا را ملغی کرده و پاتریارک را به اسقفی اعظم منصوب کرد. اما پاتریارک در مسیر «آرامگاه رستاخیز» از دنیا رفت و بنا به وصیتش در پای کوه جلجتا (نامی که بر این منطقه گذاشته شده بود) دفن شد. طبق روایات، در اورشلیم واقعی حضرت آدم در پای کوه جلجتا به خاک سپرده شده است. پاتریارک با این وصیت ته مانده های طرح خود را نیز اجرا کرد. ژانویه 1685 کلیسا در حضور خانواده تزار با آب مقدس تطهیر شده و کار خود را آغاز کرد.

این صومعه اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیستم به یکی از مراکز مهم زیارت مردم روس تبدیل شد. سال 1919 به دستور دولت وقت شوروی، کلیسا تعطیل شده و از سال 1921 دو موزه هنر-تاریخ و مناطق در آن شروع به کار کردند که بعدها در قالب موزه دولتی تاریخ و هنر به فعالیت خود ادامه داند.

سال 2014 نیز مرمت این مجموعه آغاز شده و تا سال 2016 به پایان رسید.

امروز از سراسر روسیه برای زیارت و حتی عده ای برای سیاحت به این نقطه می‌آیند. مجموعه کلیسا برنامه‌هایی برای زائران به صورت گروهی یا حتی انفرادی و برنامه‌هایی برای کودکان ترتیب داده و افراد ضمن زیارت از مقبره خالی عیسی مسیح، به کمک تورگردانان از تاریخچه ساخت این محل نیز اطلاع پیدا می‌کنند.

تهیه و تدوین گزارش: فرزانه شفیعی – رایزنی فرهنگی ایران در روسیه