کد خبر: ۳۶۶۱۰۳۹

تاریخ: ۱۶ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۰۵

نخستين مراسم عزاداري امام حسين(ع) كجا برگزار شد

حماسه كربلا، بزرگ‌ترين و دلخراش‌ترين واقعه تاريخ است كه پس از گذشت بيش از 1400 سال هنوز هم زنده مانده و پس از 14 قرن به ياد آن واقعه اشك‌ها ريخته مي‌شود و مراسم حزن و عزاداري به پا است.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) پايگاه اطلاع رساني حج نوشت: مراسم عزاداري امام حسين(ع) نخستين بار در روز يازدهم محرم سال 61 هجري در كنار اجساد مطهر شهيدان توسط اهل بيت‏ عليه السلام برگزار شد.

پس از آن هنگام ورود كاروان اسيران به كوفه، امام زين‌‏العابدين و حضرت زينب و ام‏ كلثوم عليهم السلام براي مردم كوفه كه براي تماشا آمده بودند، سخنراني كردند. در پي اين سخنراني‌ها صداي ضجه و گريه از خانه‏‌ها و مردم كوفه بلند شد. كه به نوعي عزاداري براي شهدا و افشاگري امويان بود.

پس از ورود كاروان اسراء به شام و خطابه خواني امام سجاد(ع) در شام، يزيد به اهل بيت امام حسين اجازه داد كه عزاداري كنند و اهل ‏بيت ‏به مدت سه روز به طور رسمي در شام عزاداري كردند. (1) در پي آن خطابه و اين عزاداري‌ها، انقلاب بزرگ فكري در شام پديد آمد و اكثر قريب به اتفاق مردم نسبت ‏به دستگاه حاكمه بدبين شدند.

عزاداري بعدي در مدينه برپا شد. پس از ورود اهل بيت به مدينه عزاي عمومي بر پا شد و تمامي مردم مدينه ناله و ضجه كردند. پس از آن حلقه‏‌هاي عزاداري توسط اشخاص و افراد سرشناس بر پا شد. از جمله كساني كه در مدينه‏ مجلس‏ عزاداري بر پا كرد، حضرت زينب سلام الله عليها بود. اين عزاداري مدينه را در آستانه انفجار و حركت عمومي قرار داد و عمر بن سعد جريان را به يزيد گزارش داد و اعلام كرد كه " تحقيقا وجود زينب كبري(س) در مدينه انديشه‏‌ها را تحريك مي‏‌كند، زيرا او سخنور دانا و باهوش است. خود و كساني كه با او همراهي مي‏‌كنند، در نظر دارند براي خونخواهي حسين قيام كنند." (2) تا اين كه حضرت زينب به شام يا مصر تبعيد و رحلت فرمود.

پس از شهادت امام حسين(ع) ائمه خود اقامه عزاداري مي‏‌كردند و شيعيان را به اقامه عزا و گريه و عزاداري تشويق مي‌نمودند.

نگاهي به عزاداري امام حسين(ع) در تاريخ

عزاداري براي امام حسين(ع) و شهداي كربلا، نخست در ايام محرم و ايام زيارتي امام حسين(ع) در كربلا و جاهاي ديگر برگزار مي‏‌شد چون پانزدهم شعبان، روزعرفه، شب عيد فطر و اول ماه رجب و غيره. (3) اما از آغاز قرن سوم عزاداري وضعيت ديگري يافت كه در تحقيق حاضر به تبيين آن مي‏‌پردازيم.

در قرن سوم و چهارم و پنجم و همزمان با تشكيل دولت‌هاي آل‏‌بويه در عراق و حمدانيون در سوريه و فاطميون در مصر مذهب شيعه گسترش يافت و مراسم عزاداري توسعه يافت و در بسياري از شهرها روز عاشورا عزا و تعطيل عمومي اعلام شد.

در محرم سال 252 - معزالدوله ديلمي دستور داد كه مغازه‏‌ها بسته و تعطيل عمومي اعلام گردد و مردم عزاداري كنند و مردم با حالت عزا و ماتم در خيابان‌ها حركت كردند. (4) اينگونه بود كه عزاي عمومي در ميان شيعيان به صورت يك سنت در آمد. در اين دوره، اشعار در قالب قصيده سروده مي‏‌شد. ستم‌هاي بني‏‌اميه و بني‏‌عباس در آن ذكر و مقام و منزلت اهل بيت عليه السلام ‏بيان مي‏‌گرديد. مردم در عزاداري‌ها و شعراء در قصيده‏‌ها بيشترين توجه را به ولايت اهل بيت عليه السلام داشتند. و كتب مقتل در اين زمان تاليف گرديد.

عزاداري در زمان بني عباس و مغول

پس از انقراض سلسله بني‏‌عباس در بغداد و سلطه مغول‌ها بر بخش عظيمي از كشورهاي اسلامي شكل و محتواي روضه به تدريج تغيير يافت. اين تغيير شايد بدان جهت‏ بود كه سلاطين بني‏‌عباس خود را خليفه پيامبر مي‏‌دانستند و مدعي حكومت‏ بر مسلمين از جانب اسلام بودند و اطاعت ‏خود را بر مردم واجب شرعي مي‏‌دانستند. مذاهب اهل سنت را، مذهب رسمي و قانوني و شرعي دانسته و از آن‌ها به طور كامل حمايت مي‏‌كردند. پيروي از مذهب شيعه ممنوع و در ادارات دولتي و مراجع قضايي رسمي نبود.

در مقابل اين انديشه، انديشه تشيع بود كه حكومت را حق اختصاصي و الهي ائمه مي‏‌دانستند شرايط و انديشه‏‌هاي بسيار والا براي حاكم اسلامي قايل بودند. براساس اين دو انديشه به طور طبيعي درگيري بين تشيع و حكومت پديد آمد. در مراسم عزاداري اين اختلاف نظر و جهت‏‌گيري سياسي مطرح مي‏‌شد و قطعا حكومت‌ها از برگزاري مراسم وحشت داشتند. از اين رو مراسم روضه از سياست جدا نبود.

عزاداري در دوران اخير

در دوران‌ اخير عزاداري از نظر كميت و كيفيت رشد كرده، در سالگرد رحلت پيامبر(ص) و امامان معصوم و حضرت زهرا عليهم السلام و.... مراسم عزاداري بر پا مي‏‌شود كه از جمله مشخصات مراسم عزاداري دوران جديد مي‌توان به دقت تاريخي، تاريخ تحليلي، بيان اهداف امام حسين(ع)، توام شدن روضه با سياست و تشكيل هيات‌هاي عزاداري اشاره كرد.

بدون شك قيام امام حسين(ع) و شهادت ايشان تلاش‌هاي برادر، پدر و جدش را در گذشته بارور و زمينه تلاش براي آيندگان را فراهم ساخت و سنت عزاداري عاشورا زمينه پاسداري از انديشه شيعه را در آينده فراهم كرد به طوري كه نوحه خواني و عزاداري را هيچ كسي نمي‏‌تواند منع كند و در سايه و پوشش عزاداري مي‏‌توان مفهوم عترت و اهداف امام حسين(ع) را تشريح كرد.

منبع:

1- تاريخ طبري، ج‏4، ص‏353.

2- ثورة الحسين في الوجدان الشعبي، ص‏265.

3- همان.

4- كامل، ج‏8، ص‏549

و برگرفته از سايت آويني