کد خبر: ۳۶۹۰۴۲۲

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ - ۰۸:۴۴

حجت‎الاسلام فخریان تشریح کرد:

ظرفیت اندیشه‌های امام(ره) در گفتمان‌سازی در حوزه‌های مختلف

گروه دانشگاه: مدیر طرح تبیین اندیشه‌های مقام معظم رهبری با اشاره به چگونگی نگرش به اندیشه‌های امام(ره) و ظرفیت آن در گفتمان‌سازی در حوزه‌های مختلف، عنوان کرد: مهم‌ترین عامل در عدم معرفی ساحت عرفانی و فلسفی امام(ره) و محصور کردن ایشان در ساحت سیاسی؛ عرفی نکردن مبانی فلسفی و عرفانی اندیشه‌های ایشان است؛ عرفان برای سلوک مردم است و وقف گروه خاصی نیست.

حجت‌الاسلام والمسلمین اسماعیل فخریان، استاد حوزه علمیه و مدیر طرح تبیین اندیشه‌های مقام معظم رهبری در سراسر کشور در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا)، درباره روند اجرایی این طرح اظهار کرد: طرح تبیین اندیشه‌های مقام معظم رهبری به صورت سراسری حدود هفت ماه است شروع به کار کرده و به صورت خودجوش و مردمی راه‌اندازی شده و متولیان اجرای این طرح عده‌ای از روحانیون قم و مشهد هستند. هدف از اجرای این طرح «نظام‌سازی فکری منطبق بر انقلاب اسلامی و اندیشه‌های ولی جامعه» برای مخاطبان است.

استاد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: اولین کتاب در طرح تبیین اندیشه‌های رهبری، کتاب «طرح کلی اندیشه اسلام در قرآن» است که مجموعه 28 سخنرانی رهبر معظم انقلاب در رمضان سال 53 در مشهد مقدس، مسجد امام حسن مجتبی(ع) بوده، ایشان آن زمان 34 ساله بوده‌اند و موضوع طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن را آنجا در قالب سخنرانی مطرح می‌کردند. این مجموعه یکی از برجستگی‌های فکری مقام معظم رهبری است و اینکه در جوانی چنین اندیشه‌ای داشتند.

{$sepehr_media_793567_400_300}

وی ادامه داد: در یک سخنرانی رهبر معظم انقلاب فرمودند: «اگر امروز از ما بپرسند هدف شما از انقلاب اسلامی چه بوده است؟ ما خواهیم گفت: هدف ما از این انقلاب؛ ایجاد تمدن اسلامی است»، و بعد در سخنرانی‌های دیگر رسیدن به تمدن اسلامی را متوقف بر چهار مرحله دانستند؛ مرحله نخست «انقلاب اسلامی» است که همان نابودی طاغوت است، مرحله دوم «ایجاد نظام اسلامی»، مرحله سوم «ایجاد دولت اسلامی» و مرحله چهارم «ایجاد جامعه اسلامی» است.

فخریان افزود: دو مرحله نخست یعنی انقلاب اسلامی و نظام اسلامی از سال 1341 کلید خورد و در سال 57 با مجاهدت‌های امام(ره) و یاران ایشان شکل گرفت. اکنون در مرحله ایجاد دولت اسلامی و پس از آن شکل‌گیری جامعه اسلامی هستیم. قطعا برای رسیدن به تمدن اسلامی نیازمند نقشه راهیم، در پایه‌ریزی طرح تبیین اندیشه‌های مقام معظم رهبری به این نتیجه رسیدیم که تا نقشه راه نداشته باشیم نمی‌توانیم به هدف اصلی برسیم و نقشه راه برای رسیدن به تمدن اسلامی، اندیشه‌های مقام معظم رهبری است که اندیشه‌های ایشان همان اندیشه‌های امام راحل(ره) است.

وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به ظرفیت اندیشه‌های امام(ره) در گفتمان‌سازی در حوزه‌های مختلف جامعه، اساسا باید نگرش‌ها چگونه باشد؟ عنوان کرد: زمانی می‌توانیم از اندیشه‌های حضرت امام(ره) و رهبر معظم انقلاب استفاده کنیم که شخصیت آنها را به خوبی شناخته باشیم، به نظر می‌رسد ما در معرفی شخصیت بی‌نظیر امام(ره) در بعد از عصر غیبت خیلی کوتاهی کردیم. مقام معظم رهبری در دیداری با نویسندگان فرمودند: «در مورد شخصیت امام چند کتاب خوب در اختیار مخاطبان قرار دهیم»، در مورد معرفی شخصیت امام(ره) به مخاطبان خصوصا نسل سوم و چهارم کم‌کاری کردیم و در مورد مقام معظم رهبری نیز همین شرایط است.

فخریان ادامه داد: باید در معرفی شخصیت امام(ره) و برجستگی شخصیت ایشان به این نکته توجه کنیم که اولا امام(ره) انسان‌شناسی و هستی شناسی فوق‌العاده‌ای داشت، ثانیا اسلام را خوب فهمیده بود و نگاه تمدنی به اسلام داشت، این نگاه موجب قیام امام شد و نتوانست حکومت طاغوت را بربتابد. از طرفی نگاه ایشان این‌گونه بود که این اسلام که می‌تواند دنیا و آخرت مردم را اداره کند، چرا حکومت نکند؟

{$sepehr_media_793569_400_300}

وی با اشاره به خلاصه کردن شخصیت امام راحل در ساحت سیاست، گفت: در مورد شخصیت امام(ره) که ویژگی‌های برجسته‌ای داشته‌اند کوتاهی شده و امام(ره) را در زندان سیاست به خصوص سیاست دینی محصور کرده‌ایم. رهبر یک انقلاب قطعا باید ویژگی‌های فوق‌العاده و متعددی داشته باشد که یک نظام را مدیریت کند، باید دیگر ابعاد پنهان شخصیت ایشان معرفی شود.

عدم بیان عرفی اندیشه‌های عرفانی امام(ره) برای مردم
مدیر طرح تبیین اندیشه‌های مقام معظم رهبری در ادامه با اشاره به دلایل کم‌توجهی به اندیشه‌های عرفانی حضرت امام(ره) و توجه بیشتر به اندیشه‌های سیاسی ایشان، تصریح کرد: آثار عرفانی امام(ره) تقریبا چاپ شده و در اختیار مخاطب است و شاید یکی از دلایلی که به اندیشه‌های فلسفی و عرفانی امام(ره) کمتر توجه می‌شود این باشد که حوزه فلسفه و عرفان حوزه‌ای تخصصی است و به نظر می‌رسد کوتاهی صورت گرفته از باب کم‌توجهی به چاپ و نشر آثار عرفانی و فلسفی امام نیست، بلکه در عدم بیان عرفی اندیشه‌های عرفانی و فلسفی امام(ره) بوده و اینکه نتوانستیم عرفان عظیم امام راحل را عرفی کنیم و در اختیار مردم بگذاریم، عرفان برای سلوک مردم است و وقف گروه خاصی هم نیست. مهم‌ترین عامل در عدم معرفی ساحت عرفانی و فلسفی امام(ره)؛ عرفی نکردن مباحث و مبانی فلسفی اندیشه‌های ایشان است.

وی با اشاره به چرایی کاربرد عبارت‌هایی مانند اسلام ناب محمدی(ص) و اسلام آمریکایی، کوخ نشین و کاخ نشین از زبان حضرت امام(ره)، آن را ناشی از عمق درک امام(ره) از اسلام حقیقی خواند و یادآور شد: اولین کسی که اسلام آمریکایی را مطرح کرد شخص امام(ره) بود، امام اسلام ناب را در مقابل اسلام آمریکایی مطرح کردند و منظورشان از اسلام ناب یا اسلام سیاست دینی؛ «اسلامی است که باید دنیای مردم را به بهترین شکل اداره کند و اسلام مخالف با سرمایه‌داری و اشرافیت است»، در تعابیر دیگر به کاخ ‌نشینی و کوخ نشینی اشاره می‌کنند، این عبارات و بسیاری از فرمایشات حضرت امام(ره) ناظر بر این است که مسئولان نظام اسلامی باید از میان دردکشیده‌ها باشند و اعمال و رفتارشان ناظر به خدمت به کوخ‌نشینان باشد. خود مسئولان نباید اشرافی و کاخ‌نشین باشند. امام(ره) اسلام ناب محمدی(ص) را در مقابل اسلام آمریکایی که مرفه‌طلب و بی‌درد است قرار می‌دهد، در نگاه اسلام آمریکایی کوخ‌نشین‌ها باید له شوند تا کاخ کاخ‌نشین‌ها مستحکم شود، امام(ره) با اینها مخالف بود. همان‌گونه که امام(ره) فرمودند صاحبان انقلاب همین پابرهنه‌ها و مستضعفین هستند، نوع نگاه ایشان به جریان انقلاب این بود که مستضعفین از استضعاف در بیایند و بتوانند نفسی بکشند.

حجت‌الاسلام فخریان یکی از مهم‌ترین اصول امام(ره) را حمایت از مستضعفین و مخالفت با اشرافی‌گری خصوصا در طبقه بالای نظام و مسئولان و دانست و افزود: امام راحل انقلاب را مبتنی بر این می‌دانست که در نظام طاغوت، مستضعفین مستضعف‌تر شده‌اند و در نظام اسلامی که بر پایه اسلام تشکیل می‌شود باید کوخ نشین‌ها صاحبان انقلاب باشند، آنها باید رشد کنند و بر همین اساس مهم‌ترین شاخصه امام(ره) «استکبارستیزی» است و این شاخصه در اندیشه‌ها و گفتار مقام معظم رهبری هم موج می‌زند، ایشان در یک سخنرانی می‌فرمایند: «از ابتدای انقلاب و بعد از رحلت امام(ره) بر اصول‌مان مانده‌ایم و از آنها عقب‌نشینی نکرده‌ایم با اینکه انواع تهمت عدم رعایت حقوق بشر را به ایران زدند».

{$sepehr_media_793576_400_300}

وی در پاسخ به پرسش ایکنا مبنی بر اینکه اجتهاد و سیر در اندیشه‌های حضرت امام(ره) چه ملزوماتی دارد؟ گفت: باید بدانیم فهم در اندیشه‌های امام(ره) به عنوان بنیانگذار نظام اسلامی و نیز اندیشه‌های مقام معظم رهبری به عنوان خلف صالح امام و به عنوان کسی که 30 سال سکان‌دار نظام اسلامی است، اولا ضرورت دارد، ضرورت آن هم این است که اگر اندیشه‌های امام(ره) که اندیشه‌های اسلام ناب و انقلاب است را ندانیم راه را گم می‌کنیم و به هدف انقلاب دست پیدا نخواهیم کرد.

فخریان ادامه داد: نکته دوم این است که ما نمی‌توانیم گزینشی به اندیشه‌های امام(ره) ورود کنیم. گاهی گذری به اندیشه‌های امام(ره) می‌زنیم، گویا اینها حاشیه زندگی ما و حاشیه انقلاب است، در حالیکه اساس انقلاب مبتنی بر اندیشه‌های امام است که اندیشه‌های ایشان نیز مبتنی بر اسلام ناب است.

وی افزود: اندیشه‌های رهبری نیز مبتنی بر اندیشه‌های اسلامی است. شهید صدر جمله‌ای دارند و می‌فرمایند: «ذوب شوید در خمینی که او ذوب در اسلام است». اگر بنده حقیر و دوستان در سراغ اندیشه‌های امام(ره) و رهبری می‌رویم، سوال پیش نیاید که چرا مستقیما به سراغ اندیشه‌‌های اسلام نمی‌رویم؟ امام(ره) اندیشمندی اسلامی است و ذوب‌شده در اسلام و ایشان را جدای از اسلام نمی‌دانیم و معتقدیم که امام(ره) و رهبری دارای منظومه فکری هستند و در ورود به اندیشه‌های امام(ره) و رهبری باید این منظومه فکری را درک کنیم که علاوه بر نظام فکری دارای منظومه فکری نیز هستند و این نظام و اندیشه فکری آنها دارای بخش‌های مختلفی است و بخش‌هایی از دیگر بخش‌ها مهم‌تر است.

{$sepehr_media_793577_400_300}

استاد حوزه علمیه با اشاره به منظومه فکری امام(ره) و رهبری که منطبق بر توحید ناب است، اظهار کرد: مقام معظم رهبری در در سالگرد رحلت امام(ره) حرم مطهر ایشان، فرمودند: «به سراغ منظومه فکری امام بروید» و چند شاخصه برای منظومه فکری امام مطرح کردند و یکی از مهم‌ترین این شاخص‌ها انطباق منظومه فکری امام(ره) بر توحید ناب است. این شاخصه در نظام فکری خود ایشان هم دیده می‌شود و توحید زیربنای منظومه فکری امام(ره) و رهبری است.

وی با بیان اینکه امام(ره) و رهبری به این نتیجه رسیده‌اند که اسلام دارای طرح کلی است و بر همین اساس نظام فکری مدونی داشته‌اند، گفت: ما انسان‌هایی که دارای منظومه فکری مرتب و مدونی باشند نداریم که بگوییم امام و رهبری هم یکی از آنها هستند.

فخریان افزود: در 40 سالگی انقلاب هستیم و این انقلاب رشید شده و اکنون لزوم بازخوانی اندیشه‌های امام(ره) و مقام معظم رهبری بیش از پیش ضرورت پیدا کرده است؛ امروز اگر نسل سوم و چهارم انقلاب را با اندیشه‌های امام و رهبری و با نقشه راه برای رسیدن به تمدن اسلامی دنبال نکنیم، بزرگترین کم‌کاری را انجام داده‌ایم.

وی در پایان با ذکر خاطره‌ای از ایام شهادت شهید حججی گفت: مقام معظم رهبری در همان ایام با گروهی دیدار داشتند و قسمتی از آن فرمایشات ایشان توسط تیم رسانه‌ای همراه ایشان منتشر شد و آنجا فرمودند: «آیا می‌خواهید جوان متدین تربیت کنید؟ اگر جوان متدین می‌خواهید باید انسان انقلابی تربیت کنید. اگر جوان ما انقلابی باشد قطعا متدین هم خواهد بود چون انقلابی جامع فضایل است، همان‌گونه که خود ایشان در جایی گفتند: «من دیپلمات نیستم، انقلابی‌ام».

{$sepehr_media_793578_400_300}