کد خبر: ۳۷۲۰۱۲۵

تاریخ: ۱۳ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۳:۵۱

احیاء کودکان در شب‌های قدر را مهم بدانیم/ راهکارهای عملی برای حضور کودکان

گروه اندیشه ــ حجت‌الاسلام حمید نیک‌زاد با بیان اینکه شب قدر موهبت خداوند به مسلمانان است و هیچ یک از امت‌های پیشین از این موهبت برخوردار نبوده‌اند، گفت: از حضور کودکان در احیای شب‌های مبارک قدر غفلت نکنیم.

به گزارش ایکنا؛ حجت‌الاسلام والمسلمین حمید نیک‌زاد در یادداشتی که به مناسبت فرارسیدن شب‌های قدر با عنوان «دلبندم، شب قدر شب سرنوشت تو نیز هست» برای ایکنا ارسال کرده به بررسی ابعاد معرفتی شب‌های قدر بر مبنای آیات و روایات و اهتمام به حضور کودکان و احیاء آنها در این شب‌ها پرداخته است. در ادامه متن این یادداشت از نظر می‌گذرد؛

شب بسیار مهم و سرنوشت سازی که عمل در آن بهتر از هزار ماه است. سرنوشت ساز از این جهت که مقدرات آینده انسان در آن رقم می‌خورد. در شب نوزدهم این مقدرات تعیین در شب بیست و یکم تایید و در شب بیست و سوم امضا می‌شود و می‌توان گفت که برنامه سال آینده بندگان نوشته می‌شود پس به عبارتی می‌توان گفت: آغاز سال، از شب قدر است.

در با فضیلت‌ترین شب سال، شب رحمت الهی و آمرزش گناهان، شب نزول قرآن و مقدر شدن امور یکساله‌ انسان‌ها، فرشتگان به زمین می‌آیند و طبق روایات به محضر امام عصر (عج) شرفیاب می‌شوند و برنامه سال آینده (تا شب قدر سال بعد) را خدمت ایشان تقدیم می‌کنند. طبق روایات موجود و سیره اهل بیت (ع)، معصومین در شب‌های قدر، شب زنده داری در مسجد را ترک نمی‌کردند و اطرافیان و خانواده را تشویق به احیاء این شب می‌کردند.

در روایات آمده است که پیامبر اکرم (ص) به صورت افراد خواب آلود آب می‌پاشیدند. حضرت فاطمه زهرا (س) نیز بیدار بوده و خانواده را هم ترغیب به بیدار بودن و عبادت می‌نمودند و مشکل خواب آن‌ها را با کمتر غذا خوردن و خوابیدن در روز بر طرف می‌نمودند. بر اساس روایتی امام صادق (ع) یک سال در شب قدر بسیار مریض بودند با این حال با اطرافیان به مسجد رفته و مشغول عبادت شدند.

تو برای ما و خودت دعا کن!

روایات در باب فضیلت این شب عزیز بسیار است و اهمیت این شب مبارک بر کسی پوشیده نیست. اما آنچه مورد بحث ماست غفلت از حضور کودکان در احیاء شب مبارک قدر است. این شب عزیز و مبارک که در آن مقدرات یک ساله‌ انسان‌ها، ارزاق، سرآمدن عمر‌ها و امور دیگر تعیین می‌شود شامل حال همه‌ انسان‌ها اعم از پیر و جوان، فقیر و غنی، بزرگ و کوچک می‌شود و شرط درک این فضیلت، مکلف بودن نیست.

بسیاری از ما از مساله بیدار ماندن کودکانمان در این شب غافلیم. به بهانه کوچک بودن آن‌ها یا اینکه فهم و درکی از شب قدر ندارند و یا آمادگی جسمانی برای احیاء در این شب را ندارند. اما حقیقت این است که تمام آثاری که برای این شب بر شمردیم شامل حال کودکان هم می‌شود و مقدرات آن‌ها نیز در شب قدر رقم می‌خورد. اما بسیاری از این حقیقت غافل‌اند. باید فضیلت این شب و اهتمام به احیا و دعا و طلب بهترین تقدیرات از درگاه خدا را از کودکی در ذهن کودکان جا انداخت.

در این شب مهم و سرنوشت‌ساز در آن هنگام نزول ملائک رحمت، حیف است که کودکان ما در خواب باشند و محروم از فیوضات این شب چه بسا با بیدار ماندن و درک این شب رزق معنوی و تربیتی ویژه‌ای به آن‌ها عنایت شود که مسیر زندگی و آینده و بینش و جهان‌بینی کودک را شکل دهد و عاقبت به خیری او را رقم بزند که این‌ها در اثر دعا و توجه به اثر این شب پر فضیلت به دست می‌آید. این هدیه‌های خدا که در آغاز مسیر زندگی هستند شب قدر برایشان سرنوشت ساز‌تر است و شالوده و اساس زندگی آن‌ها را تعیین می‌کند و چه بسا برای آن‌ها اهمیت بیشتری داشته باشد.

پیشنهاد‌های عملی برای حضور کودکان در شب‌های قدر

اولین گام برای آشنا کردن کودکان با شب قدر مثل هر قضیه‌ دیگری گفت‌وگو درباره‌ آن است. در مورد شب قدر و اتفاقاتی که در این شب می‌افتد و اهمیت دعا و تأثیر آن در سرنوشت انسان‌ها با کودک صحبت کنید. البته به زبان ساده و کودکانه و با در نظر داشتن فهم کودک و میزان درک او از مسائل انتزاعی، بخش بزرگی از حقایق شب قدر مفاهیم انتزاعی هستند (مانند نزول فرشتگان و مقدرات و ...).

قبل از یازده سال درک مفاهیم انتزاعی دینی برای کودک مشکل است و نیاز به استفاده از زبانی ساده و قابل فهم برای انتقال این مفاهیم هست و البته هنرمندی ما. برای سنین کوچکتر باید بیشتر به مفهوم دعا کردن و ارتباط و گفتگو با خداوند تأکید کرد. کودک را به دعا و درخواست و ارتباط کلامی داشتن با پروردگار عالم تشویق کرد و عادت داد.

اتصال به منبع لایزال قدرت و رحمت الهی آثار بی‌شمار تربیتی و روانی دارد که کمترین آن‌ها دوری از استرس و سلامت روانی، اطمینان و آرامش در بزرگسالی است. با کودک صحبت کنید و به او بگویید که دعای او تأثیرگذار است مخصوصاً در شب‌های مبارک قدر این گفت‌وگو بهتر است از چند روز قبل از آمدن شب‌های قدر در منزل شروع شود تا کودک در جو هیجان و شور شب قدر قرار بگیرد کم‌کم بر آگاهی و درک او از مفهوم شب قدر اضافه شود.

اگر از دعا و یا آرزوی کودکان مطلع هستید برای برآوردن و عملی شدن آن تلاش کنید. این گونه کودک اعتماد قلبی بیشتر به دعا و ارتباط با خداوند پیدا می‌کند. همان طور که در برخی روایات آمده است حضرت فاطمه (س) سرّ شب قدر است و هر کس منزلت ایشان را درک کرده است شب قدر را درک کرده است. چه خوب است در ایام منتهی به شب قدر داستان‌های زیبا و کوتاه و ساده از سیره‌ زندگی بانوی دو عالم فاطمه (س) برای کودکانمان تعریف کنیم که محبت و معرفت ایشان در قلب کودکان بیشتر شود و موجب استفاده معنوی بیشتر از فضایل شب قدر شود.

شب‌های قدر با مولای متقیان حضرت علی (ع) و شهادت ایشان گره خورده است. می‌توان با کودک در مورد شهادت ایشان، شخصیت و نحوه حکومت کردنشان به زبان ساده و کودکانه و قابل فهم صحبت کرد. داستان‌هایی پیرامون کودکان کوفه و کاسه‌های شیری که برای ایشان در شب ضربت خوردنشان می‌آوردند با خلاقیت خود بسازید و برای کودکان تعریف کنید کودک با شخصیت‌های کودکان در داستان همزاد پنداری می‌کند.

محبت و علاقه به مولای مظلوم آقا امیرالمؤمنین (ع) را به شب قدر پیوند داده و در قلب و جان کودک بنشانید.

سوره قدر را با کودکانتان کار کنید و سعی کنید تا شب قدر آن را حفظ کنند. می‌توانید از کلیپ‌های تصویری موجود در فضای مجازی استفاده کنید تا حفظ جذاب و آسانتر شود. بهتر است برای بچه‌ها مهد ترتیب داده شود تا در این سه شب با استفاده از کلیپ‌ها بچه‌ها دسته جمعی سوره قدر را حفظ کنند.

تفسیر ساده و کوتاهی از مفهوم این سوره تهیه کرده و برای بچه‌ها بخوانید. عطف به بحث پیرامون موضوع دعا می‌توان برای کودک از سیره‌ بانوی دو عالم در دعا کردن گفت و همان‌طور که در سیره ایشان از زبان امام حسن (ع) آمده است که اول برای دیگران و همسایه‌ها دعا می‌کردند و بعد برای خودشان، با بیان این نکته به کودکمان می‌آموزیم که در این شب سرنوشت ساز همان طور که برای خودش بهترین آرزو‌ها و درخواست‌ها را دارد برای عزیزان و بستگان و حاجات آن‌ها نیز دعا کند. تا مفهوم ناب انسان دوستی، دیگر دوستی، محبت و ایثار هر چه بیشتر در جان او بنشیند.

در خلال این گفتگو‌ها والدین آگاه و خوش ذوق به فکر کودک جهت می‌دهند. این که چطور دعا کند و چه بخواهد. با زبانی هنرمندانه و ساده سطح فکر و دغدغه کودک را از مادیات و خواسته‌های کوچک به سمت آرزو‌ها و دعا‌های بزرگ و جمعی سوق می‌دهند. برای استقبال کودک از احیای شب قدر و تاثیرگذاری هر چه بیشتر گفت‌وگو‌ها و انتقال بهتر مفاهیم به کودک لازم است که شب قدر را برای کودکان جذاب و سرگرم کننده برگزار کنیم.

چه خوب است اگر در آپارتمان زندگی می‌کنیم خودمان برگزار کننده مراسم احیا شویم با همکاری همسایه‌ها و مشارکت دادن بچه‌ها در کار‌ها مثلاً در حیاط یا پارکینگ مجتمع و یا حتی قسمتی از کوچه در محله مراسم احیاء دسته جمعی برگزار کنیم این حرکت بسیار برای بچه‌ها جذاب است و خاطره خوشی را برای آن‌ها رقم می‌زند. بعضی از هیئت‌ها و مساجد بحمدالله قسمتی را برای نگه داری و سرگرم کردن کودکان در مراسمات تهیه می‌کنند در قالب مهد کودک که بسیار امر پسندیده‌ای است.

می‌توان اگر در محله و آپارتمان خودتان مراسم احیاء می‌گیرد قسمتی را برای بچه‌ها و سرگرم شدن آن‌ها و انتقال مفاهیم شب قدر به آن‌ها توسط فردی آگاه و مسلط و خوش ذوق تعبیه کنید و چند نفر مسئولیت نگهداری سرگرمی و آموزش بچه‌ها را به عهده بگیرند، یا اگر امکان این کار را ندارید برای شرکت در مراسم شب قدر هیئت یا مسجدی را در اولویت انتخابتان بگذارید که برای کودکان برنامه‌ ویژه‌ای داشته باشند تا فرزندتان این شب پر فضیلت را به غفلت نگذراند یا پیشنهاد تشکیل مهد در شب قدر را به مسجد محل تان بدهید.

اگر هیچ کدام از این‌ها مقدور نبود برای شرکت در مراسم احیا شب قدر با حضور فرزندتان تمهیدات ویژه‌ای در نظر بگیرید. در روز، کودک را خسته نکنید سعی کنید او را تشویق به استراحت و خواب نیمروزی کنید و شام سبک خوردن هم به شب زنده داری کمک می‌کند. در تمام طول مراسم از تندی و بی حوصلگی به فرزندتان بپرهیزید چرا که شما در تمام مراحل دعا و شب زنده داری در حال تربیت عملی او هستید. برای او هم قرآن کوچکی تهیه نمایید یا اگر محیطی برای بچه‌ها در مراسم در نظر گرفته‌اید بین آن‌ها هم مراسم احیاء و قرآن به سر انجام دهید.

همچنین به همراه داشتن اسباب بازی، خوراکی، قرآن مخصوص به کودک می‌تواند به همراهی‌اش با شما کمک کند. ما در این بحث بیشتر سعی‌مان بر این بود که بر لزوم بیدار ماندن و درک کردن شب قدر توسط کودکان تأکید کنیم. می‌توانید با مطالعه و مشورت با دیگر دوستانتان که فرزند دارند به نتایج و روش‌های زیبا و جذاب خلاقانه برای هر چه در یاد ماندنی‌تر برگزار شدن شب قدر برای کودکانتان برسید.

شب مهم و پر فضیلیت قدر فرصت دعا و نیایش و خواستن بهترین‌ها از درگاه خداست. این فرصت برای همه‌ بندگان خداست. شاید خداوند با دعای کودکی بلا را از جمعی دفع کند. یا مسیر زندگیش را عوض کند. شب قدر شب تعیین رزق مادی و معنوی انسان‌هاست. سر راه قرار گرفتن یک معلم خوب، پیدا کردن یک دوست خوب، مدرسه‌ خوب می‌تواند رزق معنوی فرزند ما باشد و مسیر زندگی او را تغییر دهد پس دعا به وسیله‌ دستان و زبان پاک این بندگان کوچک، اما مقرب خدا را در این شب‌های پر فضیلت غنیمت بشماریم.

والسلام علیکم و رحمت الله
حمید نیک‌زاد

انتهای پیام