کد خبر: ۳۷۳۵۱۳۶

تاریخ: ۱۰ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۲:۰۶

یادداشت وارده/

چهل سالگی انقلاب و ضرورت آسیب‎شناسی حوزه نشر قرآن کریم

گروه ادب ــ توسعه فعالیت‌‎های انتشاراتی در حوزه قرآن کریم به ‌ویژه در دو دهه اخیر رشد و توسعه‎ای شتابان و پرسرعت داشته است و از این ‎رو می‎توان انقلاب اسلامی را عامل و بانی اصلی این توسعه دانست که با بهره‎گیری از فناوری‎های نوین جهانی و دانش بومی ایرانیان در عرصه‌های کتابت و امور هنری به ثمر نشسته است.

ظهور انقلاب اسلامی در روزهای سیاه و تاریک حکومت ستم‌شاهی و طلیعه نور امید در جهان در پرتو تعالیم و اندیشه‌های بلند اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی (ره) نخستین بذرهای توجه ویژه به قرآن و تعالیم انسان‎ساز این کتاب آسمانی را در جای جای این سرزمین حاصل‌خیز به جای گذاشت تا امروز که چهل سال از این انفجار نورانی حق و حقیقت گذشته است، شاهد شکوفایی درختان پربار این باغ مصفا باشیم.

توجه به قرآن در قالب موضوعات مختلفی چون حفظ، قرائت، روخوانی، تفسیر، برگزاری مسابقات بین‌المللی در ایران و گسترش و توسعه قابل‌ توجه این‎گونه فعالیت‌ها در سراسر جهان و به‌ ویژه در کشورهای اسلامی و گسترش مناسبات، ارتباطات و فعالیت‌های حوزه قرآنی در داخل کشور، که حالا به شجره طیبه‌ای بدل شده است و می‎رود تا سایه‎ بلندش بر سر همه جهانیان بنشیند و همه جهانیان را میهمان این سایه‎سار آسمانی کند، از مهمترین جلوه‌های این انقلاب مردمی و اسلامی بوده است.

در سایه همین توجه به انواع فعالیت‌های قرآنی، نشر و توسعه فعالیت‌های انتشاراتی در حوزه قرآن هم مورد توجه ویژه فعالان حوزه‌های نشر، چاپ و توزیع قرار گرفت و در حال حاضر نشر قرآن کریم و آثار مربوط به این حوزه مهم راهبردی دینی و عقیدتی با گستره‌ای قابل‌ توجه دنبال شده و توسعه می‎یابد.

اگر چه انتشار و توسعه فرهنگ مکتوب قرآنی در ایران از حداقل صد و پنجاه سال گذشته و با ورود صنعت چاپ در کشور حضور داشته و از سوی فعالان و تلاشگران این عرصه دنبال شده است، اما رواج و رونق واقعی در این عرصه مرهون انقلاب اسلامی است که تا اقصی نقاط جهان صدایش شنیده و آثارش دید شده است.

توسعه فعالیت‌‎های انتشاراتی در حوزه قرآن کریم به ‌ویژه در دو دهه اخیر رشد و توسعه‎ای شتابان و پرسرعت داشته است و از این ‎رو می‎توان انقلاب اسلامی را عامل و بانی اصلی این توسعه دانست که با بهره‎گیری از فناوری‎های نوین جهانی و دانش بومی ایرانیان در عرصه‌های کتابت و امور هنری به ثمر نشسته است.

مجموعه‌های انتشاراتی در حوزه قرآن کریم تا پیش از این شاید به تعداد انگشتان دست هم نمی‌رسید، اما حالا ده‌ها مجموعه با توان بالا و قدرت و سرعت قابل‎توجه در حوزه توسعه و گسترش فرهنگ مکتوب قرآنی فعالیت دارند و سالانه هزاران نسخه انواع قرآن و آثار مربوطه موضوعی شامل شرح‌ها، تفسیرها، ترجمه‌ها، نگاه‌ها، گزیده‌ها و داستان‌ها و ... روانه خانه‌ها، ادارات، سازمان‌ها و دیگر اماکن عمومی و خصوصی می‌شود تا عطر این کتاب آسمانی در تمام لحظه‌های زندگی جاری و ساری باشد.

در کنار فعالیت‌های مطلوب و قابل‎ توجه در این عرصه، فعالانی هم هستند که به ‎نحو نامناسبی در این عرصه فعالیت دارند و گاهی آثاری روانه بازار کتاب و نشر می‎شود که هم از نظر کیفی و هم از نظر شکلی و وجهی، کاری درخور شأن این حوزه مقدس به ‌شمار نمی‎آید.

این در حالی است که کتاب خدا و مجموعه آثار مرتبط با این کتاب آسمانی از صدها سال پیش در بالاترین و برترین جای خانه‎ها و اماکن حضور داشته و ارزشی هم‎سنگ تمام باورهای دینی ایرانیان داشته است و از این‎رو انتشار و طبع آثاری که به‎ نوعی در راستای خلاف این باور باشند، از هیچ ‌کس پذیرفته نیست.

به ‎نظر می‏‌رسد که مشکلات عدیده کنونی در حوزه‎های اقتصادی و سیاسی که رد و آثار خود را در حوزه‎های فرهنگی و هنری هم به‌ جا گذاشته است، در این موضوع دخیل بوده و مشکلاتی چون کاغذ، ملزومات چاپ و نشر و هزینه‌های زیاد تولید کتاب بر این حوزه کلیدی هم اثرگذاری کرده و خود را در این قامت نشان داده است.

قدر مسلم در این چهار دهه، جهان تحولات و پیشرفت‌های شگرفی را پشت سر گذاشته و در حوزه نشر و چاپ هم این تحولات چنان عظیم و بزرگ بوده است که قابل مقایسه با سال 1357 نیست. جهان در این دوره، به اندازه کافی به پختگی و بلوغ رسیده و صنایع فرهنگی تحولات حیرت‌انگیزی را به چشم دیده‎اند.

صنعت نشر ما هم اگر چه درگیر مشکلات ساختاری و مالی بوده، چنان هنوز نتوانسته است از این پیشرفت‎های شگرف بهره کافی و لازم را ببرد، اما به ‌قدر وسع از این خرمن خوشه چیده و به نوسازی و توسعه خود پرداخته است.

در این مسیر پرتلاطم هنوز مشکلات و گلوگاه‌هایی وجود دارد که نتوانسته‎ایم به‌ خوبی برای رهایی از آنها، چاره‎اندیشی کنیم و از جمله به وابستگی شدید کشور به ملزوماتی چون کاغذ، مرکب، چسب، انواع مقوا و از همه مهمتر ماشین‌آلات چاپی به بیرون پایان دهیم.

در این حوزه متاسفانه حتی به واردات کتاب چاپ شده قرآن از خارج از کشور و از جمله چین هم تن داده‎ایم، که با توجه به جایگاه فرهنگی کشور و امکانات خوب داخلی، واردات این محصولات از خارج، امری مذموم و ناپسند بوده است که برخی از افراد و گروه‎ها به آن دامن زده‎اند.

البته واردات کتاب‎هایی که با چاپ‎های خاص (از جمله با کاغذهای گرماژ پایین موسوم به بایبل) که توان تولید آن در کشور وجود ندارد، امری مذموم نیست و چون مخاطبان و خوانندگان کتاب آسمانی ما هم به آن ابراز نیاز می‎کنند، می‎تواند امری در راستای تامین نیازهای مردم تلقی شده و مذموم نباشد. اما واردات دیگر محصولاتی که توان تولید داخلی آنها وجود دارد و حتی از کشوری چون پاکستان به کشور وارد می‏شود، درست نبوده و شایسته بررسی و نظارت دقیق است.

در چهل ‌سالگی انقلاب شکوهمند اسلامی مردم ایران که نخستین پله از پختگی و آمادگی برای انجام کارهای بزرگ به ‌شمار می‎آید و کارنامه چهل ساله نظام در همه عرصه‎ها به بوته نقد و بررسی گذاشته می‎شود، لازم است در این عرصه هم به غور و بررسی موشکافانه فعالیت‎ها بپردازیم و بتوانیم با آسیب‎شناسی درست و ارزیابی دقیق نقاط ضعف‌مان، نسبت به تقویت این حوزه‌ها آستین همت بالا بزنیم و به درخشش بیشتر نظام در این عرصه کمک کنیم.

شاید بتوان با اندکی هزینه نسبت به تجهیز بخش‌های فعال این حوزه به ماشین‎آلات روز دنیا بتوان برخی از بزرگترین خلأها و مشکلات را برطرف کرد و به کارنامه پربار قرآنی نظام برگ‌های درخشان دیگری افزود.

یادداشت از قدرت‎الله جنگروی

مدیرعامل شرکت چاپ و انتشارات سازمان اوقاف و امور خیریه

انتهای پیام