کد خبر: ۳۷۳۶۱۷۶

تاریخ: ۱۵ مرداد ۱۳۹۷ - ۰۸:۳۳

رویش‌های جهاد دانشگاهی در عرصه سلامت؛

پیوند پژوهش و درمان/ نگاهی نو به درمان سرطان/ ارتقای کیفیت و تسریع روند اهدای جنین

گروه سلامت ــ جهاد دانشگاهی در آستانه سالگرد تأسیس خود به عنوان نهادی اصیل و برخاسته از انقلاب اسلامی در موضوع‌هایی مانند درمان ناباوری، حفظ باروری، سلول‌‌های بنیادی، مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی پیشگام مراکز دانشگاهی و علمی ایران و حتی جهان بوده است.

به گزارش ایکنا، ۳۸ سال از تأسیس جهاد دانشگاهی به عنوان نهادی اصیل و برخاسته از انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد در طی این سال‌ها جهاد دانشگاهی در حوزه‌های مختلف فرهنگی، علمی، آموزشی و پژوهشی نه تنها فعالیت‌های برجسته‌ای را انجام داده بلکه در بسیاری از این جنبه‌ها پیشگام بوده و توانسته است به تولید دانش دست بزند، عرصه پزشکی یکی از جنبه‌هایی است که جهاددانشگاهی در کنار دانشگاه‌های علوم پزشکی صاحب نام در کشور قرار گرفته و چه بسا در موضوع‌هایی مانند درمان ناباوری، حفظ باروری، سلول‌های بنیادی، مهندسی ژنتیک و بیوتکنولوژی در آنان پیشی گرفته و نام ایران را در بین کشور‌های صاحب این علوم تثبیت کرده است.

پژوهشگاه‌های رویان و ابن سینا به عنوان دو پژوهشگاه برجسته کشور در حوزه فن‌آوری‌های زیستی و جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران از جمله رویش‌هایی بودند که توسط جهاد دانشگاهی تأسیس و علاوه بر تولید دانش بومی در حوزه پزشکی خدمات بی‌شماری را به مردم ارائه دادند. خدماتی که اگر نبود شاید هنوز مردمی برای دسترسی به این خدمات نیازمند کشور‌های خارجی بودند، خدماتی مانند درمان ناباروری و حفظ باروری و پیشگیری و درمان سقط مکرر. محمد رضا صادقی، رئیس پژوهشگاه فن‌آوری‌های نوین علوم زیستی ابن سینا در این باره به ایکنا می‌گوید: پیش از اینکه جهاد وارد حیطه درمان ناباروری در کشور شود، بسیاری از مردم برای درمان ناباروری یا به خارج از کشور می‌رفتند که این مسأله هم بار مالی را بر دوش این افراد می‌گذاشت و هم اینکه بسیاری از مردم که توانایی خارج رفتن نداشتند مجبور بودند درد نداشتن اولاد را بر دوش بکشند.

وی افزود: جهاد دانشگاهی با دو مرکز رویان و ابن سینا وارد این حیطه شده و اکنون صاحب این علم شده و ما بین کشور‌هایی هستیم که در این حوزه حرف نخست را زده و مراکز خود را در سراسر ایران گسترش داده‌ایم. در حال حاضر نیز بهترین مراکز درمان ناباروری در کشور، متعلق به جهاددانشگاهی است.

پیوند پژوهش و درمان
این موضوع را عبدالحسین شاهوردی، رئیس رویان نیز تأیید می‌کند و به ایکنا می‌گوید: تلاش‌های جهاد دانشگاهی موجب شد، تا دیگر همانند دهه ۶۰ بیماران نابارور برای درمان به خارج از کشور مراجعه نکنند، امروزه تمامی بیماران نابارور در کشور معالجه می‌شوند، نقطه قوت جهاد دانشگاهی و پژوهشگاه رویان در پیوند پژوهش و درمان ناباروری در کنار و در خدمت یک دیگر است.

اگر امروز نگاهی به فعالیت‌های جهاد دانشگاهی در حوزه‌های پزشکی در کشور بیفکنیم می‌بینیم قله‌های زیادی که شاید هنوز برای بسیاری از کشور‌ها در حد یک آرزوی دست نیافتنی باقی مانده است؛ فتح شده است؛ کارخانه بزرگ تولید سلول‌های بنیادی در رویان، بانک جامع جنین در ابن سینا و پیشرفت‌های گوناگون در حوزه ترمیم بافت در جهاد علوم پزشکی تهران را می‌توان از جمله این موضوعات دانست.

پژوهشگاه رویان نگین درخشان جهاد دانشگاهی در علوم زیستی
پژوهشگاه رویان در سال ۱۳۷۰ با تلاش دکتر کاظمی آشتیانی از اعضای فقید جهاد دانشگاهی به عنوان مرکز جراحی محدود با هدف ارائه خدمات درمانی به زوج‏‌های نابارور و پژوهش و آموزش در زمینه علوم باروری و ناباروری در جهاد دانشگاهی علوم پزشکی ایران تاسیس شد.
این پژوهشگاه در سال‏های ۱۳۷۷ و ۱۳۸۷ به ترتیب مجوز مراکز تحقیقات علوم سلولی و مرکز تحقیقات پزشکی تولید مثل را از شورای گسترش دانشگاه‌‏های علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دریافت کرد و آبان ماه ۱۳۸۸ شورای گسترش آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با ارتقای آن از پژوهشکده به پژوهشگاه رویان موافقت کرد.
شاهوردی رئیس پژوهشگاه رویان در این باره به ایکنا می‌گوید: فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی و نیز درمانی خود را در قالب سه پژوهشکده زیست شناسی و فن‌آوری سلول‌های بنیاد؛ پژوهشکده پزشکی تولید مثل و پژوهشکده زیست‌فن‌آوری همچنین و دو مرکز تخصصی درمان ناباروری و مرکز سلول درمانی انجام می‌دهد.
وی افزود: پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول‌های بنیادی رویان در زمینه طب پیوند با شناخت مبانی پایه سلول‌های بنیادی، توسعه تحقیقات ترجمانی سلول‌های بنیادی بر روی روی حیوانات آزمایشگاهی و انجام کارآزمایی‌های بالینی فعالیت دارد. ضمن اینکه پژوهشکده پزشکی تولید مثل نیز در رابطه با افزایش میزان باروری، سلامت جنین و بهبود سلامت جامعه از طریق پژوهش در درمان ناباروری فعالیت می‌کند.
رئیس پژوهشگاه رویان یادآور شد: پژوهشکده زیست فناوری نیز بر روی تولید دام و محصولات وابسته به بیوتکنولوژی فعالیت دارد و اخیرا نیز موفق به شبیه سازی بز مورسیا شد.
وی اظهار کرد: علاوه بر کار‌های پیشین رویان در درمان ناباروری اخیرا وارد حیطه‌هایی مانند درمان پارکینسون در فاز حیوانی شده‌ایم، این بیماری در میمون توسط محققان ایجاد شد، پس از آن از طریق تولید سلول‌های پیش‌ساز عصبی از سلول‌های بنیادی و پیوند به میمون صورت گرفت، پس از پیوند، جه درمان هم از نظر رفتاری و هم بافتی مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت نتایج قابل قبولی مشاهده شد. در حال حاضر نیز در پی تعریف مقدمات کارآزمایی بالینی بوده و امیدواریم با انجام فاز اول کارآزمایی بالینی و ایمن بودن آن این موضوع را برای درمان بیماران به کار ببریم.
شاهوردی تولید سلول‌های جنسی از حیوان، حفظ باروری افراد مبتلا به سرطان، روش‌های پیشگیری از تولد افراد با مشکلات ژنتیکی، تولد اولین نوزاد حاصل از انجماد، اولین نوزاد حاصل از میکروانجکشن، بیوتکولوژی پروتئین‌های نوترکیب، گوسفند‌های شبیه سازی شده و اولین رده سلول‌های بنیادیی و سلول‌درمانی دیگر دست‌آورد‌های رویان هستند.

ابن سینا رویش دیگر جهاد دانشگاهی در فن‌آوری‌های زیستی و درمان ناباروری
پژوهشگاه ابن سینا یکی دیگر از مراکز مهم جهاددانشگاهی در حوزه علوم زیستی و پزشکی است که از سال ۱۳۷۷ از دل پژوهشکده‌ای کوچک در جهاد دانشگاهی کار خود را آغاز کرد.
محمد رضا صادقی، رئیس پژوهشگاه ابن سینا در رابطه با فعالیت‌ها ودست‌آورد‌های ابن سینا به ایکنا گفت: فعالیت‌های این مجموعه از ابتدا بر ابعاد مختلف باروری، مانند ایمونولوژی، ژنتیک، عفونت‌ها و غدد تولیدمثل و جنبه‌های اخلاقی و حقوقی باروری متمرکز بوده است و از نخستین سال‌های شکل گیری تلاش شد با برگزاری سمینار‌های بین رشته‌ای کشوری، متخصصان و صاحب نظران رشته‌های مختلف به پژوهش در این زمینه ترغیب شوند.
وی افزود: پژوهش‌های متعدد و موفق گروه ایمونولوژی تولید مثل دربارۀ موضوعاتی همچون واکنش سیستم ایمنی بدن نسبت به اسپرم و جنین، آنتی بادی‌ها و سقط مکرر موجب شد مرکز تحقیقات آنتی بادی مونوکلونال شکل بگیرد و پس از آن با توجه به اهمیت یافت نانو تکنولوزی مرکز تحقیقات نانوبیوتکنولوژی نیز شکل در این پژوهشگاه تأسیس شد. همچنین از سال ۸۲ این پژوهشکده وارد درمان ناباروری و سقط مکرر شد، در این حوزه همزمان با فعالیت‌های پژوهشی با تأسیس مرکز تخصصی درمان ناباروری و سقط مکرر به ارائه خدمات درمان‌های جایگزین، مانند اهدای جنین و رحم جایگزین پرداخت و موجب شد پژوهشگاه ابن سینا به عنوان یکی از مراکز پیشرو درمان ناباروی در کشور شناخته شود.
صادقی یادآور شد: تاسیس بانک جامع جنین اهدایی یکی از مهمترین اقدامات پژوهشگاه ابن سینا است، چرا که این بانک موجب می‌شود واسطه‌هایی که پیش از این از مردم سوء استفاده کرده و جنین را از خانواده به خانواده‌ای دیگر می‌رساندند و در این بین به سود هنگفت مالی برداشت می‌کردند، حذف کرده و یک روال قانون‌مند را به این کار بدهد.
رئیس ابن سینا افزود: بانک جنین اهدایی مطابق با آخرین پروتکل‌های جهانی، برای ارتقای کیفیت و تسریع روند اهدای جنین ایجاد شده است. ضمن اینکه اهداکنندگان و دریافت کنندگان بر مبنای قانون و مقررات مصوب وزارت بهداشت به کار اهدای جنین می‌پردازند.

تارگت‌تراپی در ابن سینا
وی همچنین با اشاره به اقدامات دیگر این پژوهشگاه مانند تشخیص سرطان و اصلاح ژنتیکی دام‌های اهلی توسط پژوهشگران این پژوهشگاه اظهار کرد: هر انسانی با سلول‌های سرطانی متولد می‌شود، اما سیستم بدن به گونه‌ای است که رشد این سلول‌ها با تأخیر اتفاق می‌افتد یا عمدتا متوقف می‌شود. هدف اصلی ما در تشخیص و پیشگیری از سرطان این است که مارکر‌ها و شاخص‌هایی که از کودکی به همراه انسان بوده‌اند و در شرایط خاصی ممکن است تبدیل به بیماری سرطان شود تشخیص دهیم و به وسیله آن بتوانیم یک درمان هدف‌مند را به وسیله آنتی بادی‌هایی که برای از بین بردن این سلول‌های سرطانی در نظر گرفته‌ایم انجام دهیم این روش هدف‌مند تارگت تراپی نام دارد.
صادقی افزود: راه‌اندازی فن‌آوری تعیین HLA جنین پیش از لانه گزینی با هدف درمان بیماری‌های ناشی از اختلالات کروموزوم‌ها و بیماری‌های تک ژنی و راه‌اندازی سیستم پژشکی فردمحور از طریق اطلاعات ژنومیکی و ژنتیکی فرذ از جمله اقدامات پژوهشگاه ابن سینا بوده است.

جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران و توسعه دانش پزشکی
سید مهدی طبایی، رئیس جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران نیز با بیان اینکه فعالیت‌های شاخص و متنوعی در حوزه‌های مختلف و با توجه به ماموریت جهاد دانشگاههی علوم پزشکی تهران انجام شده است، گفت: چشم انداز و برنامه‌های عملیاتی عمده ما در حوزه‌های فناورانه و حوزه‌های پژوهشی است.
وی افزود: پژوهشکده زخم و ترمیم بافت، ثبت دو ژن در حوزه ترمیم و برگزاری موفق کنگره‌های بین المللی زخم و ترمیم بافت از جمله دستاورد‌های پژوهشی واحد علوم پزشکی تهران است.
طبایی افزود: طرح تحقیقاتی در زمینه‌های فتوداینامیک تراپی، لیزر، سلول‌های بنیادی اپتوژنتیک و درمان زخم از جمله دستاورد‌های مهم دیگر حوزه پژوهش و فن‌آوری جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران بوده است. همچنین راه اندازی مرکز آمبولانس، راه‌اندازی مرکز درمان در منزل شعبه استان قزوین، توسعه و فعالیت‌های مرکز فوق تخصصی درمان واریس و گسترش فعالیت‌های پژوهشکده زخم وترمیم بافت (یارا) نیز از جمله دست‌آورد‌های مهم جهاد دانشگاهی واحد علوم پزشکی تهران است.

بر اساس گزارش ایکنا باید به این مراکز و واحد‌های جهاد دانشگاهی، مراکزی مانند پژوهشکده علوم بهداشتی، پژوهشکده معتمد جهاد دانشگاهی در زمینه سرطان، پژوهشکده گیاهان دارویی و دیگر مراکز استانی و دانشگاهی را اضافه کرد، که این سال‌ها دست‌آورد‌های بسیاری را در زمینه‌های گوناگون پزشکی داشته و علاوه بر اینکه دانش سلامت را در کشور بومی و غنی کرده‌اند خدمات بی‌شماری را به مردم ارائه و مقالات زیادی را به نام ایران در جهان به ثبت رسانده‌اند.

انتهای پیام