کد خبر: ۳۷۳۹۶۷۱

تاریخ: ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ - ۰۹:۰۷

با حجاج؛ از فرش تا عرش

زمينه‏‌هاى فرهنگى - اجتماعى همگرايى اقتصادى مسلمانان و حج‏

گروه جامعه ــ ناهمگونى اقتصادى، وجود اختلافات سياسى و فرقه‏‌اى و ضعف سيستم‏‌هاى حمل و نقل، سبب شده است، اتحاديه‏‌هاى اقتصادى در كشورهاى در حال توسعه، با چالش مواجه شود ولى به نظر مى‏‌رسد امت اسلامى از زمينه‏‌هاى فرهنگى و اجتماعى خوبى براى پشت سر گذاشتن اين موانع بهره‏‌مند است.

به گزارش ایکنا؛ ناهمگونى اقتصادى، وجود اختلافات سياسى و فرقه‏‌اى و ضعف سيستم‏‌هاى حمل و نقل، سبب شده است، اتحاديه‏‌هاى اقتصادى در كشورهاى در حال توسعه، با چالش مواجه شود ولى به نظر مى‏‌رسد امت اسلامى از زمينه‏‌هاى فرهنگى و اجتماعى خوبى براى پشت سر گذاشتن اين موانع بهره‏‌مند است.

جهان اسلام به دليل وجود نظام‏‌هاى سياسى گسترده و يكپارچه در قرون گذشته، از پيشينه تاريخى و فرهنگى مشتركى برخوردار است. افزون بر اين، دين مشترک، قدرت بسيارى در ايجاد اتحاد و همگرايى بين كشورهاى اسلامى ايجاد كرده است.

از نظر اقتصادى نيز وجوه مشترک زياد است. بيشتر كشورهاى اسلامى نفت‏‌خيز، توليدكننده نفت و داراى نيروى كار فراوان هستند و از نظر جغرافيايى، بيشتر اين‏ كشورها در آسيا و به‏‌ويژه منطقه خاورميانه قرار دارند كه به صورت نسبى از مزيت نزديک بودن نيز برخوردارند كه هزينه داد و ستدهاى اقتصادى را كاهش مى‏‌دهد.

شرايط و تشابه‏‌هاى فرهنگى، دينى و اقتصادى پيش‏‌گفته، زمينه را براى همگرايى اقتصادى فراهم مى‏‌كند. حج ظرفيت بالايى براى تقويت اين عوامل جهت تعامل اقتصادى در سطح بين‏‌الملل اسلامى دارد. به اين ترتيب حج به لحاظ ظرفيت‏‌هاى بالاى معنوى و فرهنگى كه براى ايجاد اتحاد و وحدت در امت اسلامى دارد، ابزار بسيار مناسبى در جهت تحقق همگرايى اقتصادى است.

هدف عمده در همگرايى اقتصادى، هم‏‌افزايى امكانات و توانايى‏‌هاى اقتصادى و دستيابى به امكان رفع نواقص و رسيدن به توسعه اقتصادى و در صورت امكان، تبديل شدن به قدرت واحد اقتصادى است. اين همگرايى اقتصادى، بدون همگرايى سياسى محقق نمى‏‌شود.

براى تأسيس بازارهاى بزرگ يا به تعبيرى بازار مشترک، تاريخ نشان مى‏‌دهد كه همبستگى و همگرايى سياسى و اقتصادى، لازم و ملزوم يكديگرند و هر كدام، شرط وجود ديگرى است. در حقيقت حصول همبستگى سياسى، به‏‌ تنهايى و بدون برنامه‏‌هاى منظم اقتصادى، عملى نيست و برنامه‏‌هاى اقتصادى، در صورتى شكل واقعى به خود مى‏‌گيرند كه دولت‏‌ها براى تحقق آن، اقدامات سياسى انجام دهند.

علامه طباطبايى ذيل تفسير آيه  شریفه «لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ‏» ضمن اينكه منافع حج را فراتر از منافع اخروى و شامل مواردى مانند تجارت مى‏‌داند، بر لزوم تعاون براى تحقق آنها تأكيد مى‏‌كند. ايشان تفاهم دينى در حج را بهترين مقدمه و زمينه براى تحقق‏ اين تعاون مى‏‌داند.

به اين ترتيب اشتراكات معنوى و اعتقادى، موجب اتحاد و اتفاق معنوى و دينى شده و اتفاق روحى و معنوى، باعث گرايش به اتحاد، همگرايى، تعاون و همكارى مادى و در نتيجه بهره‏‌گيرى از منافع عظيم مادى حج مى‏‌شود.

نتيجه‏‌گيرى‏

جهان اسلام براى پوياى و پايايى، بايد از همه نظام‏‌هاى اجتماعى برخوردار باشد. بر اين اساس نمى‏‌توان انتظار داشت امت اسلامى بر اساس مبانى و رويه‏‌هاى علوم و جهان‏‌بينى غربى، بتواند جامعه‏‌اى بر اساس تعاليم و ارزش‏‌هاى دينى به عنوان امت اسلامى بنا گزارد. در نتيجه امت اسلامى، بايد با توجه به مبانى و ظرفيت‏‌هاى خود و بر اساس تعاليم اسلامى، نظام‏‌سازى كند تا بتواند بنيان‏‌هاى سياسى و اجتماعى لازم را ايجاد كند. در اين صورت امت اسلامى، با ماهيتى اسلامى و متمايز از نظام غربى شكل می‌گیرد.

جهان اسلام براى رسيدن به اين هدف بايد به همه نظام‏‌هاى سياسى و اجتماعى توجه كند؛ از جمله اقتصاد و در اين توجه، بايد توان خود را بر ظرفيت‏‌هاى داخلى و اسلامى بگذارد. بر اين اساس امت اسلامى، تنها مقوله‏‌اى سياسى يا نظرى و مفهومى نيست.

در اين بين حج با توجه به ابعاد فرامليتى و كاركردهاى انسجام‏‌بخشى در سطح امت اسلامى، از جهت اقتصادى نيز مهم است. حج در تعامل بين نظام‏‌هاى سياسى و اخلاقى، نظام اقتصاى خود را طراحى كرده است كه هم‏پوشانى زيادى با نظام‏‌هاى امت اسلامى دارد.

انتهای پیام