کد خبر: ۳۷۴۶۱۶۶

تاریخ: ۲۱ شهريور ۱۳۹۷ - ۰۸:۳۷

برخوان غم/مرتضی طاهری:

کدام مداح به هیئت آسیب می‎زند؟ / سرگرمی مداحان سرشناس قدیمی

گروه جامعه ــ یک مداح پیشکسوت با بیان اینکه اگر فردی به عرصه مداحی وارد شود، اما شاگردی نکند و استاد نبیند، خود او آسیبی برای هیئت امام حسین (ع) می‎شود، اظهار کرد: یکی از مهمترین مکان‌هایی که به شاگردانم توصیه می‎کنم بروند و مداحان استخوان‎دار قدیمی به آن مراجعه می‎کردند، زورخانه است.

به گزارش خبرنگار ایکنا؛ ایام سوگواری امام حسین(ع) و یاران باوفای ایشان از راه رسیده است؛ فرصتی که دل‎های عاشق را هوایی می‎کند و عاشقان با یکرنگی و بدون ادعا تلاش می‎کنند تا در این ایام توشه‎ای برای آخرت خود بردارند؛ بر همین اساس خیلی‎ها با حضور در مراسم عزاداری این امام بزرگوار مسیر زندگی‏شان تغییر می‎کند و با توسل به اهل بیت(ع) راهی نو برای زندگی بهتر پیدا می‎کنند؛ اینگونه است که در روایات و سیره حضرات معصومین(ع) نیز تأکید فراوانی بر عزاداری شده است چراکه این مراسم را رمز بقاء تشیع و یکی از جلوه‌های روشن محبت و پیوند مردم با اهل بیت پیامبراسلام(ص) می‎دانند.

در این میان مداحی یک هنر مذهبی است که درفرهنگ شیعه جایگاه والا و مخاطبان فراوانی دارد و شعر‌های مداحی اگر از محتوای عالی و شیوایی ادبی برخوردار باشد می‎تواند بسیار تأثیرگذار و فرهنگ‎ساز باشد؛ چرا که به واسطه مداحی دل‎ها متوجه اهل بیت(ع) می‎شود و عشق‎ها و احساس‎ها برانگیخته می‎شود؛ ازاین رهگذر پایه‎های اعتقادات دینی و باور‌های مردم نیز استحکام پیدا می‎کند و پیوند معنوی و عاطفی شیعیان با خاندان عصمت وطهارت قوی‎تروعمیق‎ترمی‎شود.

اما به راستی یک مداح اهل بیت(ع) چه ویژگی‎هایی باید داشته باشد؟ چه رسالتی دارد؟ چه آفاتی هیئت‎های مذهبی و مداحان را تهدید می‎کند؟ و چگونه باید از شیوع انحرافات و تحریف‎های این عرصه پیشگیری کرد؛ این‌ها برخی از سوالاتی است که برای پاسخ به آن‌ها به سراغ مرتضی طاهری، مداح پیشکسوت و سرشناس اهل بیت(ع)، رفتیم تا به آن‌ها پاسخ دهد. در ادامه خبرگزاری ایکنا گفت‎وگوی مفصلی را با این مداح انجام داده که پیش روی شماست.

* اصل مداحی چیست و چگونه می‎توان آن را به درستی آموخت؟

مداحی یک کار معنوی و هنری ارزشمند و در خدمت معنویت است. البته باید بدانیم که هر هنری الزاماتی دارد و ملزومات هنر مداحی هم آموختن نحوه خواندن و شناخت دستگاه‌هایی است که باید در این هنر از آن‌ها استفاده کرد؛ البته این هنر و ملزومات آن هم از راه معاشرت، ممارست، شاگردی کردن و در محضر استاد بودن آموخته و فراگیر می‌شود.

* هرساله با شروع ماه محرم شاهد ورود چهره‎های جوان و سبک‎های جدیدی در مداحی هستیم که برخی از آن‌ها در شأن اهل بیت(ع) و یک هیئت مذهبی نیست؛ اما خیلی زود چهره می‎شوند و گا‌ها به سبک و سیاق خود نیز ادامه می‎دهند که بعضا آسیب و لطمه‎هایی را هم به بدنه هیئت‎های مذهبی می‎زنند، چرایی این اتفاق و راهکار مقابله با آن چیست؟

ماه محرم و شروع اتفاقات آن حرکت الهی و فرصتی بزرگ برای نشر معارف دین اسلام است و خوشا به حال کسی که از این موقعیت خوب استفاده می‌کند. خوشا به حال کسی که اگر در این ماه مداحی می‎کند، برای چهره شدن، بیهوده گویی نمی‌کند و رسالتش را به درستی انجام می‎دهد. وظیفه ما این است که مطالب را پر محتوا و پیام رسان بیان کنیم؛ اما کسی که به استاد گوش نمی‎دهد و استاد نمی‎بیند هیچ‌وقت در این عرصه ممتاز نمی‎شود.

محرم فرصتی برای هدایت است و خود انسان هم اگر به دنبال برجسته کردن خودش باشد، محرم موقعیت خوبی است، ولی اگر این برجسته شدن با چرندیات باشد این اتفاق صحیح نمی‎افتد؛ مداح ابتدا باید قیام عاشورا را برجسته کند تا خودش هم برجسته شود؛ هر حرکتی چه معنوی و چه مادی، سیر و جریان طبیعی دارد و نمی‎شود کسی که تازه زبان باز کرده با کسی که سال‎ها در این عرصه بزرگ شده با یک چشم دیده شود.

بار‌ها شنیده‎ایم که بزرگان گفته‎اند، «بی پیر مرو تو در خرابات»؛ لذا هر کسی که به این عرصه وارد می‎شود، باید شاگردی کند، استاد داشته باشد و مرشدی کند تا به مقصود برسد؛ اما اگر اینطور نباشد خود او آسیبی برای هیئت امام حسین(ع) و مجلس عزاداری می‎شود؛ آدمی که ارشاد نشده باشد مانند علف هرز بار می‎آید و هر طرفی که بخواهد می‎رود، اما علفی که مدیریت شود، سبزه زیبای باغچه شده و هرجایی نمی‎روید، باغچه‎بان دور این علف را می‌زند، پر و بالش را با قیچی کوتاه می‎کند تا رشد کند و اصلاح شود.

*علت بدرفتاری و عدم رعایت ادب در اشعار و رفتار برخی از مداحان چیست؟

روزگاری که ما شاگردی می‎کردیم افراد بی‎ادب در این رشته کم بودند و یا شاید هم نبودند، اما متاسفانه، چون بسیاری در این دوران شاگردی نکردند آسیب‎هایی هم از آن‌ها به چشم می‎خورد. از مکان‌هایی که مداحان استخوان‎دار در قدیم به آنجا می‎رفتند و به عنوان یکی از سرگرمی‎ها و دل مشغولی‎های‎شان سراغش را می‎گرفتند که هم ایجاد توانمندی می‎کرد و هم در اخلاقیات برای آن‌ها ارزشمند بود زورخانه بود؛ آن‌ها زورخانه بسیار می‎رفتند و ارتباط قوی با آن برقرار می‎کردند. خود من هم در برخی از جلسات آموزشی به شاگردانم توصیه می‎کنم که به زورخانه بروند و حتی اگر ثبت نام نمی‎کنند، بنشینند و آداب را یاد بگیرند؛ خود من نیز در محضر حاج علی انسانی بار‌ها به این مکان رفتم و مسائل بسیاری را آموختم.

باید بدانیم که ما منادی و مبلغ مکتبی هستیم که اصول اولیه این مکتب اخلاق است؛ اهل بیت عصمت و طهارت(ع) که امیرالمومنین(ع) ریشه این شجره طیبه است می‌فرماید: من بنده‌ای از بندگان محمد(ص) هستم، «ان عبد من عبید محمد»؛ یعنی هر چیزی که پیغمبر اکرم(ص) در صفات بارز داشتند و چه ابراز کردند و چه نکردند در این خانواده از پیغمبر اکرم(ص) به ارث رسید. پیغمبر اکرم(ص) می‌فرماید: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» من مبعوث شدم برای اینکه کرامت‎های اخلاقی را تمام و به آن اتمام ببخشم؛ حال که ما که پیرو و رسالت سنگین انتقال مبانی و مفاهیم این مکتب را عهده دار هستیم باید بی‎اخلاقی و بد رفتاری کنیم؟ لذا بزرگان این عرصه باید بیایند و پیرایه‌ها را اصلاح کنند. این جایگاه، کرسی و منبر مقدس و نور است و اگر زباله و آشغال وارد آن شود و بخواهد اطراف نور را متعفن کند شائبه ایجاد می‎کند؛ لذا باید بزرگان این عرصه شائبه‌ها را از بین ببرند و اصلاح کنند.

* خیلی‎ها هستند که فکر می‌کنند اگر فلان سبک ترانه غربی را در مداحی خود استفاده کنند، خیلی زود چهره شده و معروف و محبوب می‌شوند؛ نظرتان در مورد این مداحان چیست که نام بزرگ امام حسین(ع) را بر اساس این ترانه‌ها می‎خوانند؟

قطعا و یقینا غلط است. چراکه ساحت مقدس اهل بیت(ع) از این پیرایه‎ها منزه است؛ بعد هم دستگاه امام حسین(ع) آنقدر غنا دارد که لازم نیست دست گدایی به سمت این مسائل برده شود؛ این هنر افراد از بی‎هنری است. اینکه می‎روند و به سبک فلان خواننده، شاید به دلیل این است که شنیده‌اند که می‌گویند خلاف جهت حرکت کن تا شناخته شوی؛ اما قطعا بدانند که این شناخته شدن دوام ندارد؛ لذا اگر می‌خواهند با دوام شوند باید در مسیر حرکت کنند، درست حرکت کنند و در طول مسیر باشند و سعی کنند در مسیر هم خوب پیش بروند.

ما هیچوقت این دیدگاه را نداشتیم که دیگران با ورود به این عرصه جای ما را تنگ می‌کنند؛ چراکه این عرصه آنقدر وسیع است که اگر هزاران نفر هم بیایند ما استقبال می‎کنیم؛ اما طوری بیایند که در مسیر صحیح حرکت کنند، تا ماندنی شوند؛ وگرنه اینگونه ماندنی نمی‎شوند. اگر اعتقاد، اعتبار و وجهه‎مان به ما اجازه می‎داد و یا رهبر معظم انقلاب به ما امر می‎کرد که مثلا برای کم کردن روی این افراد به میدان بیاییم و مانند این سبک‌ها بخوانیم، می‎توانستیم روی خیلی‎ها را کم کنیم؛ چراکه هم هنرش را داریم، دستگاه‌ها را می‎شناسیم و هم صدایمان قابلیت تحریر‌های متفاوت را دارد؛ آنجا نشان می‎دادیم که چه کسی هنرمند است. متاسفانه امروز آنقدر بی هنر به اسم هنرمند داریم و آنقدر مداح داریم که می‎خوانند و من پای آنان را به لحاظ اخلاص می‎بوسم درحالی که از لحاظ فن هیچ هنری ندارند.

* چرا برخی مداحان سرشناس و مطرح هر هیئتی نمی‎روند و دعوت آن‌ها به هیئت‎های مذهبی معمولی سخت است؟

ما در بحث مداحی و گروه مداحان، دو طیف داریم که این دو طیف بعد از انقلاب ایجاد شد؛ طیف اول جایی غیر از جلسات خودشان نمی‌روند مگر استثنا باشد، مانند جلسات رهبر معظم انقلاب و برای آن هم دلیل دارند؛ آن‌ها باقی وقت خودشان را به کار و تأمین مخارج زندگی اختصاص می‎دهند؛ طیف دوم هم به شکلی است که جایی قول نمی‎دهند که بروند، مگر آنکه استثنا باشد و در این جلسات هم پاکت نمی‎گیرند، چراکه زندگی آن‌ها هم بر مبنای کارشان تعریف شده و به همین دلیل پاکت نمی‎گیرند؛ البته همه چیز دست خداست؛ توسعه رزق و روزی همه دست خداست و ما هم به این اعتقاد داریم و خدا را شکر می‎کنیم به خاطر این اعتقاد که قطعا هرچه خدا بخواهد همان می‎شود.

به گزارش ایکنا؛ مرتضی طاهری از محله مذهبی و صمیمی نازی آباد، بیرق امام حسین(ع) را بر دوش گرفت و پیشاپیش همه در سوگ آقا و مولای شیعیان مداحی کرد. حاج مرتضی بعد از مدرسه، شاگرد مرحوم کافی بوده و تا حدودی به سبک و سیاق کافی می‎خواند؛ به روضه و بعد معنای اشعار توجه بسیار دارد و برادر بزرگتر، برادران طاهری است و محضر پدر را درک کرده و پای منبر‌های او خواندنش را شروع کرده و همچنان سنتی می‌خواند.

گفت‎وگو از وهاب خدابخشی

انتهای پیام