کد خبر: ۳۷۴۷۴۱۴

تاریخ: ۲۶ شهريور ۱۳۹۷ - ۰۹:۱۸

تحلیل تلاوت قاریان مصری/ 15

تصویرگری آیات؛ ویژگی تلاوت محمد عمران/ تبحر در انشاد دینی و تأثیر بر انعطاف صوتی

گروه فعالیت‌های قرآنی ــ قاری بین‌المللی قرآن کریم کشورمان تصویرگری و اشاره به معنای آیات را از ویژگی‌های مهم تلاوت محمد عمران عنوان کرد. محمد عمران قاری و منشد معروف مصری بود که تلاوت‌های فاخر وی در خارج از مصر ضبط و ثبت شد.

به گزارش ایکنا؛ محمد عمران، 23 مهرماه 1323 مصادف با 15 اکتبر 1944 به‌دنیا آمد و از 10سالگی آموزش قرائت قرآن را آغاز کرد و در همان سنین حافظ کل قرآن شد. عمران، تصمیم داشت تا از خود یک قاری قوی و حرفه‌ای بسازد اما وقتی خانواده او تصمیم گرفتند تا به قاهره سفر کنند، ایشان نیز به اجبار به قاهره رفت.
او در قاهره با شیخ موسی که یکی از اساتید فن انشاد دینی بود، آشنا شد و او بود که محمد عمران را به سمت کار انشاد دینی برد و با افرادی مانند اسماعیل سکر آشنا کرد. شیخ‌موسی یک گروه تواشیح داشت که اسماعیل سکر نیز در این گروه بود و کارهای فاخری در زمینه انشاد دینی کرده بود و این دو با هم باعث شدند تا محمد عمران به فن انشاد دینی خیلی علاقه‌مند شد و در حوزه تواشیح و ابتهال نیز فعالیت فراوانی انجام داد.
استاد محمد عمران در سال 1970 به عنوان منشد وارد رادیو شد و در ادامه فعالیت خود کارهای بسیار فاخری را برای رادیو و تلویزیون مصر انجام داد. البته کارهایش فقط در رادیو و تلویزیون مصر بسنده نشد و کارهای محمد عمران به سایر کشورهای دیگر نیز رفت. در زندگی ایشان می‌خوانیم که رادیو بحرین و رادیو ابوظبی آثار خیلی خوبی را از ایشان ضبط کردند.
همچنین، این رادیوها بعدها به این فکر افتادند که تلاوت‌های خوبی نیز از ایشان ضبط کنند، لذا در این رادیوها نه‌تنها در حوزه انشاد دینی آثاری از استاد محمد عمران ضبط شد، بلکه در حوزه تلاوت نیز آثار خیلی خوبی از ایشان ضبط و ثبت شد. استاد محمد عمران از آن دسته قاریانی است که شاید به صورت رسمی در رادیو و تلویزیون مصر آثار زیادی در حوزه تلاوت قرآن نداشته باشد و این کار در کشورهای دیگر برای ایشان انجام شده و رادیوهای کشورهای دیگر آثار تلاوتی خوبی را از ایشان ضبط کرده‌اند.
این کمبود تلاوت در مصر باعث شد تا شرکت‌های تجاری که کار تولید محتوا را در مصر به‌عهده داشتند، به فکر، فرو روند و تلاوت‌های فاخری را از استاد محمد عمران ضبط کنند. لذا بسیاری از تلاوت‌هایی که از ایشان در مصر به جای مانده، تلاوت‌هایی است که یک شرکت تولید محتوا از ایشان ضبط کرده است. به‌همین دلیل اکثر آثار محمد عمران در دو حوزه تولید شده‌اند، یکی توسط یک شرکت خصوصی که به مصر وارد شده و کار تولید محتوا را انجام می‌داده و دیگری نیز رادیوهای بحرین، عمان و ابوظبی که استاد محمد عمران را برای تلاوت به کشور خود دعوت می‌کردند. لذا در این دو حوزه آثار خیلی خوبی از محمد عمران ضبط شده و به جای مانده است.
در هنگام فوت استاد محمد عمران، رادیو و تلویزیون مصر نتوانستند در همان لحظه خیلی به این امر بپردازند؛ چراکه صدا و سیمای مصر در آن زمان مشغول برنامه‌های سالگرد پیروزی‌های اعراب بر اسرائیل بود و فوت محمد عمران همزمان با این برنامه‌ها بود. این مسئله باعث شد تا مقداری به موضوع فوت ایشان کم‌توجهی شود، اما در کمتر از بیست روز، ویژه‌برنامه‌های خیلی خوبی در رابطه با زندگی استاد محمد عمران تولید و از رادیو و تلویزیون مصر پخش شد و جراید و روزنامه‌های مصر نیز در رابطه با گرامیداشت استاد قلم‌های فراوانی زدند. لذا به این شکل نبوده که رسانه‌های مصر اصلا به این موضوع نپردازند.

صوت متن بالا را با کارشناسی احمد فراهانی می‌شنویم؛

{$sepehr_media_1036404_400_300}

تلاوت محمد عمران

{$sepehr_media_1036409_400_300}

محمدرضا پورزرگری، قاری بین‌المللی قرآن کریم در رابطه با تلاوت سوره مبارکه تحریم محمد عمران می‌گوید: این تلاوتی طولانی است در عین حال بیش از دوازده دقیقه اول تلاوت در مقام بیات قرائت شده و محمد عمران با صدای بسیار فاخر و حجیم و صدای بم و در عین حال صدایی که ارتفاع بسیار بالایی دارد، این تلاوت را انجام دادند.
وی ادامه داد: مزاج لحنی ایشان با بسیاری از قراء هم‌عصر خود متفاوت است؛ چراکه ایشان جزء مبتهلین و منشدین نیز بوده و با بهره‌مندی از توانایی‌های لحنی بسیار بالا و انعطاف صوتی فوق‌العاده‌ای که داشته و نیز طنین گرم زیبا و در عین حال حجیمی که در صدای خود داشتند، تلاوت خود را انجام دادند. استاد محمد عمران این تلاوت را در مقام بیات و بسیار طولانی انجام دادند. همچنین، غفله‌های متفاوت و تلوین‌های نغمی خاصی را در مقام بیات دنبال کردند.
پورزرگری با اشاره به اینکه استاد محمد عمران تلاوت خود را با بیات دکا آغاز کردند و در ادامه بیات نوا را اجرا کرده و تلاوت را با همین بیات‌خوانی ادامه دادند، گفت: ایشان آیه اول را بیش از پنج بار با بسمله تکرار و بیات حسینی را نیز قرائت کردند و مکث‌هایی که ایشان در تلاوت خود داشتند با توجه به فضای قرائت مجلسی‌شان مکث‌هایی منطقی بود که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: ایشان در«وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا» واژه «حَدِيثًا» را وقتی وقف می‌کنند، یک حالت خاصی در صدا و لحن خود ایجاد می‌کنند. در تکرارشان نیز «فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ» را با یک حالت خاصی اجرا و حالت انتظاری و غفله را در گوش مستمع ایجاد می‌کنند. در ابتدا از «فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ وَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ» این «وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ» حالت خاصی دارد و نوع آکسان‌ها و نبر کلمات نیز در تلاوت‌های استاد خیلی خاص است.
این قاری بین‌المللی قرآن کریم تصریح کرد: همچنین، قسمت «فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِ قَالَتْ مَنْ أَنْبَأَكَ هَذَا» را با یک حالت غفله سؤالی انجام می‌دهند و «قَالَ نَبَّأَنِيَ الْعَلِيمُ الْخَبِيرُ» را نیز با حالت خبری قرائت می‌کنند و همه این‌ها در مقام بیات است. در تکرار سومشان نیز بسمله را با «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ» به عبارتی می‌توان گفت ذهن انسان را به سمت نغمه دیگری می‌برد درحالی‌که می‌توان گفت نغمه پایانی را باز به فرمی انتخاب می‌کنند که هنوز در مقام بیات است. همچنین، می‌توان به نوعی تصویرگری آیات و اشاره به معنای آیات را نیز در تلاوت ایشان احساس کرد.
وی اظهار کرد: استاد بیات حسینی را در «قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ» دوباره تکرار می‌کنند. یک فراز و نشیب صوتی و آهنگی در «تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ وَاللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ» دارند و بیات شوری را در «وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ» دوباره قرائت می‌کنند و تلاوت را در «فَلَمَّا نَبَّأَتْ بِهِ وَأَظْهَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ عَرَّفَ بَعْضَهُ وَأَعْرَضَ عَنْ بَعْضٍ» می‌رسانند در محیر دیوان اول و همچنان این صدای بم در طول تلاوت در این بخش‌ها شنیده می‌شود و از بم صدای خود استفاده می‌کنند. آرام آرام ایشان در تکرار پنجم وارد اوج‌خوانی می‌شود و در این اوج‌خوانی احساس می‌کنیم که ایشان وارد مقام کُرد می‌شود. در مقام کرد، فرودشان در نغمه نهاوند است و این کار را یکی دو بار تکرار می‌کنند و تلاوت را باز به همین منوال ادامه می‌‌دهند.

{$sepehr_media_1036407_400_300}

یادآور می‌شود، این تحلیل در برنامه «اکسیر» از شبکه رادیویی قرآن پخش شد. اکسیر پنجشنبه‌های هر هفته با مجری‌‌کارشناسی «احمد فراهانی»، مدیر گروه آموزش رادیو قرآن و با هدف بیان نکات آموزشی تلاوت‌های شاخص قاریان مصری به روی آنتن می‌رود و در هر برنامه دو تلاوت الگو از قاریان صاحب‌سبک و تأثیرگذار پخش می‌شود. پس از هر تلاوت نیز دو کارشناس در زمینه مباحثی همچون آموزش، تحلیل و بررسی تکنیک‌ها و فنون تلاوت و ... مواردی را مطرح می‌کنند.

انتهای پیام