کد خبر: ۳۷۶۲۴۶۵

تاریخ: ۱۹ آبان ۱۳۹۷ - ۱۰:۵۰

تبیین فصلی به نام «حقوق شهروندی» در رساله‌های عملیه ضروری است

‌مدرس حوزه علمیه قم با بیان اینکه در رساله های عملیه آنچه از قدیم مرسوم بوده به همان شیوه گذشته تکرار می شود، گفت: در رساله های امروز به برخی از مسایل جدید روز پرداخته نشده لذا ابواب جدید در رساله های عملیه لازم است. به عنوان مثال فصلی به عنوان حقوق شهروندی در رساله ها نداریم که توضیح دهد انسان مدنی یا اجتماعی باید چه حقوقی را رعایت کند. این دسته از مسایل روز و مهم را کنار گذاشتیم و مدام بحث آب چاه را مطرح می کنیم! چون قدیمی ها نوشتند، ما هم می نویسیم. واقعا امروز ملت ما چقدر از آب چاه برای آشامیدن استفاده می کنند!؟

به گزارش ایکنا، شفقنا نوشت: حجت الاسلام و المسلمین قادر فاضلی ‌درباره میزان نیازسنجی و زمان سنجی رساله های عملیه امروز حوزه علمیه اظهار کرد: رساله های عملیه ای که تحت عنوان توضیح المسائل در دسترس همگان قرار گرفته و می گیرد، دارای مزایا و نواقصی هستند، مزایای آن این است که مردمی که می خواهند به تکالیف دینی خود عمل کنند، کتاب خوبی در دسترس دارند و هر کسی می تواند آن را تهیه کند و به هر مساله ای که خواست رجوع و کسب اطلاع کند. اکنون هم فضای مجازی، رسانه و دیجیتال، از این جهت انسان را کمک می کند که حتی اگر کتاب هم نخرید، با گوشی همراه به پاسخ سوال شرعی خود برسد؛ از این لحاظ رساله عملیه یک امکان بسیار به روز و مناسبی است و از احتیاجات روزمره همگان می باشد و در آینده نیز خواهد بود.

در رساله های عملیه آنچه از قدیم مرسوم بوده به همان شیوه گذشته تکرار می شود

او ادامه داد: اما اشکالی که به رساله های عملیه وارد است، اینکه آنچه از قدیم مرسوم بوده و در اکثر رساله های توضیح المسائل موجود است به همان شیوه گذشته تکرار می شود. به فرض ۱۰ رساله عملیه را باز کنید همه در ابتدا از مساله تقلید شروع می شود و سپس به طهارات، عبادات و… می پردازد؛ به عبارت دیگر همان مسایلی که ۵۰ سال پیش مطرح بود به همان شکل ادامه پیدا کرده است بدون اینکه کم و کیف مساله تغییری کند البته در برخی از رساله ها یکسری مسایل جدید اضافه کردند که بسیار خوب است به عنوان مثال اجاره سرقفلی در رساله های قدیم نبود و اکنون شرایط و حکم آن در رساله ها وجود دارد یا اینکه در برخی از رساله ها به معاملات الکترونیک توجه دارند. ولی عموماً مشکلات سابق مطرح می شود به عنوان مثال بحث آب چاه، هنوز هم در رساله ها، آب چاه ها را اشکال می کنند بدین صورت که اگر آب چاه نجس شد و حیوانی در این آب مُرد چه مقدار باید از آب تخلیه کنیم تا تمیز شود در حالی که شاید در طول سال یک مورد در کل کشور پیدا نشود که به این مساله گرفتار شود. بنابراین از این جهت به رساله های عملیه اشکال وارد است و باید با توجه به شرایط و نیازهای جدید بازنویسی شوند.

ابواب جدید در رساله های عملیه لازم است

وی در پاسخ به اینکه در رساله های عملیه امروز نیاز است چه فصول و ابواب جدیدی طرح شود؟ گفت: ابواب جدید در رساله های عملیه لازم است، ولی برخی از ابواب نظیر بخش اقتصادی، حقوقی و قضایی اصلاً نیاز نیست؛ چون این امور تخصصی هستند و اگر به رساله ها هم اضافه گردد برای مردم فایده ای ندارد. به عنوان مثال بحث قصاص؛ قصاص یک امر تخصصی است و  قضات که در رأس کار هستند باید در مورد آن مطالعه کنند تا بتوانند حدود را تعیین و تکلیف نمایند. همچنین در برخی از موارد باید پزشک و متخصصان دیگری باشند تا حدود مشخص گردد. حتی در برخی از موارد انقدر مساله حساس و تخصصی است که شاید حتی دو قاضی در مورد یک مساله حکم یکسانی صادر نکنند. به طور کلی ذکر این دسته از مسایل در رساله های عملیه به درد مردم نمی خورد و نیاز نیست البته باید کلیت مسایل آورده شود که اگر مثلاً شخصی نزاع کرد و به دیگری آسیب رساند چه حکمی دارد تا مردم متوجه عواقب شوند و نزاع نکنند چرا که این رفتارها قصاص و دیه دارد.

در رساله ها به برخی از مسایل جدید روز پرداخته نشده است

وی افزود: ولی در رساله ها به برخی از مسایل جدید که مبتلا به است، از جمله شکل های متفاوت ازدواج و طلاق، بحث اجاره رحم، اجاره نطفه، تغییر جنسیت، قبول سرپرستی کودک از کودکستان، تجارت، ارز و اوراق بهادار و غیره پرداخته نشده است البته برخی از مسایل جدید نیز تخصصی هستند و نباید به طور مفصل در رساله های عملیه در مورد آنها توضیح داده شود، اما باید در حد عمومی مطرح شوند تا مردم بدانند که اصلِ تغییر جنسیت درست هست یا نیست، چرا برای عده ای تغییر جنسیت جایز است و برای عده ای جایز نیست؟ به هر ترتیب ذکر مسایل جدید در رساله های عملیه لازم و مورد نیاز مردم است، اما بیان بحث قضاوت، حدود و دیات به طور تکمیلی اصلاً ضرورتی ندارد. البته در کنار انتقادی که در مورد به روز نبودن برخی از رساله ها دارم، متذکر می شوم که بعضی از رساله ها بسیار به روز هستند مانند رساله آیت الله جناتی که چندین جلد هست و سوالات جدیدی در آنها مطرح شده است.

بحث موسیقی از مبتلا به ترین مسایل روز است، اما حکم آن معلوم نیست!

وی به برخی از مسایل جدید که نیاز است در رساله های عملیه به آنها پرداخته شود اشاره و تصریح کرد: امروز بحث موسیقی از مبتلابه ترین مسایل روز است. امروز انواع و اقسام موسیقی ها وارد بازار شده و همگان با هر سلیقه ای به نوعی با موسیقی ارتباط دارند، اما از جزئیات حکم و فرهنگ این موسیقی اطلاع ندارند، صدای موسیقی را بلند می کنند و موجب اذیت و آزار دیگران می شوند؛ از طریق رساله ها باید مشخص شود کسی حق دارد صدای صوت قرآن و روضه را با نیت ثواب بلند کند یا اینکه در این مورد هم کسی حق آزار دیگران را ندارد.
وی گفت: در ایام ماه محرم و صفر، هیئات تا ۱۲ شب در خیابان ها به نواختن طبل و روضه خوانی می پردازند، در حالی که برخی از مردم در خانه بیمار و پیر و نوزاد دارند و با صدای روضه و طبل این هیئات، آزرده می شوند و این عزاداران حق الناس را ضایع کردند لذا باید در رساله های عملیه به مردم گفته شود که هیئات برای انجام مراسم عزاداری در حسینیه و مسجد و با حفظ حدود شرعی، عقلی و قانونی آزاد هستند.

مسایل روز و مهم را کنار گذاشتیم و مدام بحث آب چاه را مطرح می کنیم!

وی ادامه داد: نمونه دیگر اینکه در خیابان سد معبر می کنند و موجب ترافیک می شوند و دلیل می آورند که خیمه امام حسین(ع) علم کرده اند! در صورتی که باید در فضایی خیمه علم کنید که مزاحمتی برای مردم ایجاد نشود؛ کسی حق ندارد به نام امام حسین(ع) مردم آزاری کند. این مسایل بسیار مبتلا به است و در سال شاید صدها هزار نفر گرفتار همین مساله باشند و خیال کنند که کار خیر انجام می دهند. مردم باید بدانند که در این موارد تکلیفشان چیست، شخصی می خواهد کار ثواب انجام دهد،به شربت دادن می پردازد، شربت دادن در کنار خیابان امر درستی است یا نادرست؟ در خیابان ها با موتور بی مورد بوق بزنیم درست است یا نادرست؟این مسایل باید در رساله تحت عنوان حقوق اجتماعی یا حقوق شهروندی بیان شود. ما فصلی به عنوان حقوق شهروندی در رساله ها نداریم که توضیح دهد انسان مدنی یا اجتماعی باید چه حقوقی را رعایت کند. این دسته از مسایل روز و مهم را کنار گذاشتیم و مدام بحث آب چاه را مطرح می کنیم! چون قدیمی ها نوشتند، ما هم می نویسیم. واقعا امروز ملت ما چقدر از آب چاه برای آشامیدن استفاده می کنند!؟ در حال حاضر عموماً ۹۰ درصد مردم از آب لوله کشی یا آب چشمه ها استفاده می کنند.
وی بیان کرد: باید توجه داشته باشیم که مردم برخی از سوالات را نمی کنند چون نزد آنها این امور بسیار خوب است و ثواب دارد به عنوان مثال مردم سوال نمی کنند که تا نصف شب حق داریم بیرون باشیم یا نباشیم، در خیابان ها طبل بزنیم یا نزنیم، مراجع باید به مردم یاد دهند که مثلاً در چه چارچوبی عزاداری کنند و خیرات دهند و مسایل شرعی و دینی را به انجام برسانند؛ اما متاسفانه از این جهت ضعف هایی داریم.

بعضی از اصطلاحات رساله ها سخت است و باید آسان شود

وی در مورد ساختار و ادبیات استفاده شده در رساله های عملیه، خاطرنشان کرد: در رساله های عملیه بعضی از اصطلاحات وجود دارد که لازم است اصطلاحات جدیدی به جای آنها به کار ببریم، قدیم برای مردم این فرهنگ جا افتاده بود و این کلمات را یا می دانستند یا می پرسیدند، اما امروز بعضی از اصطلاحات سخت است و باید آسان شود. از سوی دیگر باید نوع بیان مساله نیز آسان شود، باید توضیح المسائل ویراستاری گردد یعنی مرجعی که نظر خود را می دهد عین آن نظر و با ادبیات خاص خود ننویسد. همچنین عبارت باید پس و پیش و سلیس و روان شود تا مردم وقتی مطالب را می خوانند، خسته نشوند. همانطور که وقتی یک رمان و قصه را می خوانند اگر به روز و ویراستاری خوبی شده باشد، با اشتیاق بیشتری آن را می خوانند و اگر قلم سنگین باشد کمتر می خوانند. من احساس می کنم که رساله ها نیازمند یک ویراستاری محتوایی هستند مثلاً کسی می گوید «مجزی است انشاالله» مردم مفهوم این را نمی فهمند و بهتر است به جای آن ساده تر نوشته شود به عنوان مثال گفته شود «تکلیف را از ایشان بر می دارد یا کار ایشان با این وضع قبول است» همچنین عباراتی مانند(علی الاحوط- احتیاط واجب – احتیاط مستحب و…) در واقع باید تکلیف به طور ساده مشخص شود نه اینکه افراد در سردرگمی بمانند. از نظر شکلی نیز باید اصطلاحات عربی مخصوص حوزوی حتی الامکان کم و حتی برداشته شود تا شخص برای اینکه مفهوم و معنای مطالب را بفهمد به دنبال روحانیون نگردد.

در صورت به روز نشدن رساله ها مردم از احکام عملی فاصله می گیرند

وی در مورد اینکه اگر رساله های عملیه امروز به روز نشوند و به مسایل مبتلا به مردم نپردازند، چه آسیب هایی را موجب می شود، گفت: در صورت به روز نشدن رساله ها مردم از اصل دین فاصله نمی گیرند، ولی مقداری از احکام عملی فاصله می گیرند، یعنی وقتی شخص مساله ای را خواند و نفهمید، آن را رها می کند و می گوید که انشاالله آنچه فهمیدم درست است! لذا مردم به اشکالات دیگر یا به بی مبالاتی به احکام گرفتار می شوند یا اینکه دچار زدگی از احکام می شوند به همین جهت همانطور که سعی می کنیم شکل کتاب های دیگر را زینت دهیم و طرح جلدی مناسب داشته باشد، لازم است تلاش کنیم رساله ها نیز طرح و ظاهری زیبا و جذاب داشته باشند.

توضیح المسائل از لحاظ شکل و طرح جلد بدترین کتاب ها هستند

وی در پایان اظهار کرد: به نظرم در حال حاضر توضیح المسائل از لحاظ شکل و طرح جلد بدترین کتاب ها هستند. قلم هایی که در توضیح المسائل ها به کار گرفته می شود اصلاً مناسب نیستند، شاید تحلیل این باشد که مردم اگر مشکل داشته باشند مجبور هستند کتاب توضیح المسائل را تهیه کنند و چون این کتاب رایگان در اختیار مردم قرار می گیرد به زیبایی ظاهری آن توجه نمی کنند، این تصور درستی نیست. قطع، قلم و شکل کتاب باید زیبا باشد تا مردم به خواندن مسایل تشویق شوند و از آن لذت ببرند. نکته دیگر اینکه فهرست مسایل توضیح المسائل باید دقیق باشد تا افراد سریع مساله مورد نظر خود را پیدا کنند؛ همچنین مطالب قابل فهم باشد تا افراد مفهوم موضوع و پاسخ را متوجه شوند نه اینکه به دنبال متخصص بگردند تا مساله را برای آنها تفهیم کند؛ در انتها تأکید می کنم که ما باید احکام را انقدر زیبا بیان کنیم که شخص به یادگرفتن احکام علاقه مند شود و به سراغ آنها بیاید نه اینکه گنگ و چکشی برخورد کنیم که دچار زدگی از مساله و روحانیون شود.

انتهای پیام