کد خبر: ۳۷۶۳۳۰۲

تاریخ: ۲۲ آبان ۱۳۹۷ - ۱۱:۵۳

گام‌های شیدایی؛ قصه سرباز آمریکایی که عاشق امام حسین(ع) شد/ گریز مخاطب از سینما

گروه‌ هنر ــ گام‌های شیدایی فیلمی است که در سال 91 درباره کنجکاوی یک سرباز آمریکایی درباره امام حسین(ع) ساخته شده و امسال پس از 6 سال روی پرده رفته است اما متأسفانه این اثر به صورت محدود اکران شده است.

فیلم سینمایی «گام‌های شیدایی»، اثری است که در آن قیام عاشورا در قالب قصه‌ای معاصر روایت می‌شود. در این اثر تصویری که از لشکر عمر سعد می‌بینیم به گذشته خلاصه نشده، بلکه نمود آن را در جنگ افروزان آمریکایی مشاهده می‌کنیم. این فیلم سینمایی همزمان با فرا رسیدن اربعین حسینی روی پرده رفت، اما پخش این فیلم پس از شش سال سبب ریزش مخاطبان این اثر شده است، در همین راستا خبرنگار ایکنا، گفت‌و‌گویی با حمید بهمنی، کارگردان فیلم انجام داده که در ادامه با آن همراه می‌شویم.
در ابتدا درباره شکل‌گیری ایده و چگونگی ساخت این اثر برای ما توضیح دهید؟
بعد از اکران فیلم سینمایی «گلوگاه شیطان» از مؤسسه شهید آوینی با من تماس گرفتند و اثری را سفارش دادند که در آن‌ ویژگی استکبارستیزی مطرح باشد و در نهایت موضوع با قیام عاشورا پیوند یابد، برای همین طرحی در اختیار من قرار گرفت که عده‌ای دانشجو آن را نوشته بودند و در آن حضور آمریکا در عراق نقد می‌شد، البته این طرح دارای انسجام لازم به لحاظ نگارشی نبود، برای همین به پیشنهاد محمد قهرمانی، تهیه کننده فیلم با مهدی سجاده‌چی وارد مذاکره شدیم تا نگارش نهایی آن را انجام دهد. پیش‌تولید این اثر نهایت طی ۱۰ یا ۱۵ روز انجام شد و فیلم‌برداری آن نیز در زمانی ۵۰ روزه به پایان رسید.

«گام‌های شیدایی» محصول سال ۱۳۹۱ است اما این اثر پس از شش سال فرصت نمایش پیدا کرد و در تهران تنها ۴ یا ۵ سینما این فیلم را به نمایش درآورده‌اند درباره چرایی این موضوع برای ما توضیح دهید.
این فیلم در سال ۹۱ تولید شد، آن دوران نیز زمانی بود که برجام در آستانه به نتیجه رسیدن بود به همین جهت مسئولان سینمایی صلاح دانستند، فیلمی با موضوع ضدآمریکایی روی پرده نرود! حتی پخش‌کننده فیلم هم چندان رغبتی به نمایش فیلم نداشت، درصورتی‌که ما تمام مجوز‌های لازم را برای پخش فیلم گرفته بودیم. این اتفاق باعث شد تا فیلم بایگانی شود، اما پس از سال‌ها خوشبختانه دو ماه پیش با من تماس گرفته شد تا درباره پخش فیلم گفت‌وگو کنیم.

در مذاکراتی که انجام شد پخش‌کننده از کیفیت فیلم راضی بود و اعلام آمادگی کرد تا فیلم را اکران کند. پس از توافقات اولیه من در تدوین مجددی که روی فیلم انجام دادم، برخی از بخش‌های مبهم را حذف کردم و بر شتاب فیلم هم افزودم، تا جذابیت فیلم بیشتر شود. درباره اکران فیلم می‌خواهم نکته‌ای را بیان کنیم آن‌هم این است، هر فیلمی اگر در زمان خود، روی پرده رود بهتر دیده خواهد شد. این موضوع درباره گام‌های شیدایی هم صدق می‌کند، چون فیلم، اولین اثری بود که در آن به داعش و جنایت‌های آن‌ها می‌پرداخت، ولی متأسفانه ما نتوانستیم به دلیل تنگ‌نظری‌ها از این مزیت، بهره‌مند شویم.
درباره اکران باید اضافه کنم من نیز همانند هر کارگردان یا تهیه‌کننده‌ای دوست دارم، فیلمم در بهترین زمان ممکن روی پرده رود، چون زمان تأثیر بسیار بالایی روی موفقیت یک فیلم دارد، اما وقتی به دلیل موضوع استراتژیک فیلم، هیچ پخش‌کننده‌ای حاضر به نمایش فیلم نیست، چه‌کاری از دست من فیلم‌ساز برمی‌آید. این نکته را هم باید تأکید کنم که هدف من از ساخت این فیلم به دست آوردن گیشه نبود، بلکه می‌خواستم کارم در سینمای ایران به‌عنوان یک اثر استراتژیک ثبت شود، اتفاقی که به آن دست‌یافتم.
در زمینه اکران عمده سینماگرانی که کار‌های ارزشی تولید می‌کنند از شرایط اکران رضایت ندارند، این اتفاق ناشی از چیست؟ آیا شما معتقدید فیلم‌های ارزشی باید در اکران تسهیلات ویژه‌ای دریافت کنند؟
تمام هنرمندان ارزشی سینما به شرایط اکران نابرابر معتقد نیستند زیرا این موضوع نوعی حق‌کشی محسوب می‌شود. ما متوقعیم امکاناتی که برای دیده شدن کار‌های تجاری فراهم می‌شود در اختیار فیلم‌های ارزشی هم قرار بگیرد.
با توجه به مضمون فیلم می‌توانستید شرایطی را فراهم کنید تا کارتان بیشتر دیده شود. آیا برای اکران بهتر فیلم با نهادهای دولتی مذاکره کرده‌اید؟
تاکنون برخی از نهاد‌های دولتی به‌ویژه آموزش پرورش اعلام آمادگی کردند تا فیلم را برای کارکنان خودشان نمایش دهند، اما در بحث اکران عمومی با چنین نمایش‌هایی نمی‌توان به فروش لازم دست‌ یافت. فیلم‌هایی نظیر گام‌های شیدایی در شهرستان‌ها مخاطب بیشتری دارد. این موضوع را ما بر مبنای اکران محدودی که در شهرستان‌ها داشتیم دریافتیم.
در گام‌های شیدایی شما به راهپیمایی اربعین و عاشورا توجه داشتید، بار‌ها نام  امام حسین(ع) در این اثر ذکر شده است، چگونه این موضوع را به قصه پیوند داده‌اید؟ آیا نگران شعاری شدن موضوع نبودید؟
گام‌های شیدایی، قصه سرباز آمریکایی است که در زمان خدمت خود در زندان گوانتانامو متوجه می‌شود عده‌ای از زندانیان در زمانی که شکنجه می‌شوند نام حسین(ع) را به زبان می‌آورند. این امر باعث می‌شود درباره امام حسین(ع) تحقیق کند و به نتایج جالبی دست می‌یابد. در ادامه مافوق‌هایش که به گرایش‌های اسلامی او پی می‌بردند و او را به عراق اعزام می‌کنند تا طی حادثه‌ای کشته شود و هم مسلمانان در این زمینه درگیر شوند، اما این سرباز با تصویربرداری که از ارتباط آمریکایی‌ها با تروریست‌ها انجام داده، آن‌ها را رسوا می‌کند. برای رسیدن به این موفقیت نیز همان «حسینی» که وی به او علاقه‌مند شده به کمکش آمده و در قالب راهپیمایان اربعین جان او را نجات می‌دهد.

بحث دیگری که در این فیلم مطرح شد، استکبار‌ستیزی بود. فیلم به ما می‌گوید آن که نام حسین (ع) را به زبان می‌آوردند تروریست نیستند، بلکه آن‌هایی که به اسم حقوق بشر، حتی از کشتن زائران بی‌سلاح باکی ندارد تروریست هستند.
بازخورد‌هایی که از مردم در اکران‌های این فیلم دریافت کردید، چگونه بوده است؟
بدون اغراق می‌گویم من در تمامی اکران‌هایی که حضور داشتم مردم را راضی دیدم. آن‌ها سالن نمایش را ترک نمی‌کردند و در برخی سکانس‌ها نیز احساساتی می‌شدند، اما همه آن‌ها به‌طور مشترک یک نظر داشتند، آن‌هم این‌که چرا این فیلم به شکل نامناسب اکران شده است. این دقت نظر مخاطبان سینما بیانگر آن است که توجیه بی‌تماشاگر بودن فیلم‌های ارزشی و انقلابی کاملاً بی‌پایه و اساس، تنها بهانه‌ای است تا در آن فرصت برای خودنمایی فیلم‌های تجاری بیشتر مهیا شود.
درباره مخاطبان سینما نکته‌ای دیگر را باید بیان کنیم. همه مخاطبان آن‌هایی نیستند که «هزارپا» تماشا می‌کنند، این‌ گروه تنها بخشی از جامعه را در برمی‌گیرند، اما قسمت بزرگ‌تر آن‌هایی هستند که ارتباط خود را با سینما‌ قطع کرده‌اند، چون دیگر فیلم‌های خوبی را در سینما مشاهده نمی‌کنند و مخاطبان گام‌های شیدایی بیانگر این مخاطبان هستند چون آن‌ها باور نمی‌کردند که چنین فیلم‌هایی نیز در سینما نمایش داده شود.

فیلم‌هایی چون گام‌های شیدایی پروسه سختی برای تولید دارند آیا حاضرید این سختی‌ها را رها کنید و فیلم تجاری بسازید؟

فیلمی که به عشق امام حسین(ع) تولید شود دیگر اهمیتی ندارد برای آن کار چه حد وقت و انرژی صرف می‌شود، چون هر اندازه هم که تلاش کنیم باز قادر نیستیم گوشه‌ای از عظمت واقعه عاشورا را نشان دهیم. در ضمن من به سینما نیامدم تا فیلم‌ساز تجاری شوم، بلکه آمده‌ام تا آرمان‌هایم را در آن تصویر کنم، پس هراندازه هم که تولید در این حوزه سخت و دشوار باشد بازهم دست از تلاش بر نخواهم داشت.
گروهی که برای بازی در فیلم‌تان انتخاب کردید جز چهره‌های شناخته‌شده سینما هستند. بازیگر لبنانی فیلم هم در نقش یک سرباز آمریکایی توانسته خوب از عهده نقش خود بر‌آید. درباره نحوه چینش بازیگران توضیح دهید.
بازیگر نقش اصلی فیلم «لوریت حنینو» یکی از بازیگران مطرح لبنان است. وقتی با او درباره نقش حرف زدیم از آن استقبال کرد. در ضمن وقتی درباره سختی‌های نقش و این‌که قرار است وی در شرایط بد آب و هوایی جلوی دوربین برود بدون کوچک‌ترین تردید آن را پذیرفت، چون به معنای فیلم علاقه‌مند بود، نکته جالب اینجاست که او مسیحی است ولی می‌گفت درباره امام حسین(ع) خوانده و به آن حضرت علاقه‌مند است. نکته دیگری که برایمان اهمیت داشت دانستن زبان بود که بازیگر مورد نظر، خوشبختانه به سه زبان تسلط کامل داشت.

دیگر بازیگران فیلم هم با آگاهی نسبت به سختی‌های کار وارد این پروژه شدند، چون وقتی دریافتند بخش‌هایی از پیاده‌روی اربعین در فیلم مدنظر قرار می‌گیرد با جان‌ودل ایفای نقش در آن را پذیرفتند. درباره حضور جمشید هاشم‌پور هم باید بگویم وی جز افرادی است که من به‌واسطه او به هنر هفتم علاقه‌مند شدم. او جزء افتخارات سینمای ایران است و وقتی نقش منفی را به او پیشنهاد کردم بدون تردید آن را پذیرفت، چون به معنای این اثر علاقه‌مند بود. دوست دارم در این گفت‌وگو از یوسف مرادیان هم تشکری ویژه داشته باشم، زیرا وی نقشی بسیار کوتاه را در فیلم ایفا کرد اما با حضور خود لطف فراوانی به ما داشت.
درباره لوکیشن‌های فیلم هم باید بگویم در ابتدا می‌خواستم فیلم را در ارمنستان جلوی دوربین ببرم، اما دیدم صحنه‌های موردنظر را در لبنان هم می‌توان تصویربرداری کرد. پس برای پایین آمدن هزینه‌های فیلم، بخش‌هایی از کار در لبنان تصویربرداری کردیم، البته قسمت عمده‌ای گام‌های شیدایی در شهرک دفاع مقدس فیلم‌برداری شد.
سؤال پایانی به برخورد منتقدان سینمایی و اهالی رسانه مربوط می‌شود، شما از مواجهه اهالی رسانه با فیلم‌تان راضی هستید؟
برخورد با این فیلم از سوی اهالی رسانه شکلی سینوسی داشت، یعنی رسانه‌هایی که رویکرد ارزشی داشتند از فیلم حمایت کردند، اما دیگر رسانه‌ها به فیلم توجه لازم را نداشتند. در این میان باید از صداوسیما و مؤسسه شهید آوینی تشکر ویژه کنم که برای این کار هر آنچه در توان داشتند، انجام دادند.

گفت‌و‌گو از داود کنشلو

انتهای پیام