کد خبر: ۳۷۷۶۱۳۰

تاریخ: ۰۶ دی ۱۳۹۷ - ۱۲:۲۷

حوزه و دانشگاه در هفته‎‌ای که گذشت؛

از درگذشت فقیهی عالیقدر تا ادامه واکنش‌ها به فقه نظامات و سخنان ازغدی

گروه اندیشه ــ در هفته‌ای که گذشت شاهد برگزاری نشست‌ها و وقوع رویدادهای مهمی در حوزه علمیه و دانشگاه‌ها بودیم که در این بین می‌توان اظهار نظر آیت‌الله فاضل‌لنکرانی در مورد فقه نظامات و توهم دانستن آن را جزء یکی از رویدادهای مهم تلقی کرد. درگذشت آیت‌الله هاشمی شاهرودی و جمعی از دانشجویان دانشگاه علوم و تحقیقات از رخدادهای غم‌انگیز این حوزه دانشگاه بود.

به گزارش ایکنا؛ در هفته‌ای که گذشت شاهد برگزاری رویدادها و نشست‌های علمی مختلفی در حوزه علمیه و پژوهشگاه‌‌ها بودیم که در ادامه اهم آن‌ها از نظر می‌گذرد:

ارتحال آیت‌الله هاشمی‌شاهروی

مراسم ختم آیت‌الله هاشمی شاهرودی در قم برگزار شد

به گزارش ایکنا، مراسم ختم آیت‌الله هاشمی شاهرودی، چهارشنبه، 5 دی، بعد از نماز مغرب و عشاء با حضور مراجع معظم تقلید، حضرات آیات مکارم شیرازی، جوادی آملی، نوری همدانی، علوی گرگانی، سبحانی، شبیری زنجانی و نماینده آیت‌الله صافی گلپایگانی برگزار شد.

آیات مقتدایی، حسینی بوشهری، خاتمی، یزدی و شخصیت‌های سیاسی و دینی، اعضای خبرگان رهبری و جامعه مدرسین و نیز حجت‌الاسلام محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر مقام معظم رهبری از دیگر حاضران در این مراسم بودند. همچنین وزیر اطلاعات، سرپرست استانداری قم و نمایندگان قم از دیگر حاضران در مراسم بودند.

در ابتدای این مراسم، پیام تسلیت رهبر معظم انقلاب قرائت شد که در آن به ویژگی‌های برجسته این عالم فرزانه اشاره شد. در ادامه قرائت قرآن و مداحی انجام شد و سپس حجت‌الاسلام ناصر رفیعی در سخنانی به بررسی ابعاد شخصیتی آیت‌الله هاشمی شاهرودی پرداخت.

پیکر آیت‌الله هاشمی شاهرودی در قم تشییع و به خاک سپرده شد

مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی شاهرودی، چهارشنبه، 5 دی، از مسجد امام حسن عسکری(ع) به سمت حرم حضرت معصومه(س) منتقل و در مسجد بالاسر حرم مطهر به خاک سپرده شد. در این مراسم آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدی گلپایگانی، رئیس دفتر مقام معظم رهبری، نمایندگان بیوت مراجع، آیت‌الله حسینی بوشهری، دبیر شورای عالی حوزه، آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌‎های علمیه، آیت‌الله اراکی، دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، آیت‌الله خاتمی، امام جمعه موقت تهران، آیت‌الله مروی، آیت‌الله غروی، حجت‌الاسلام اژه‌ای و همچنین اعضای دیگری از جامعه مدرسین و شخصیت‌های حوزوی و سیاسی حضور داشتند.

پیام مراجع و علما به مناسبت ارتحال آیت‌الله شاهرودی

آیات جوادی‌آملی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، علوی گرگانی، اعرافی و هادوی تهرانی و همچنین حجت‌الاسلام بهجت‌پور، مدیر حوزه‌های علمیه خواهران با صدور پیام‌های جداگانه ارتحال آیت‌الله هاشمی شاهرودی را تسلیت گفتند.

تعطیلی حوزه‌های علمیه سراسر کشور به مناسبت رحلت آیت‌الله هاشمی‌شاهرودی

چهارشنبه، ۵ دی ماه، حوزه‌های علمیه سراسر کشور به پاس تجلیل از مقام این فقیه عالیقدر تعطیل شد تا طلاب، استادان، مراجع و فضلا در مراسم تشییع و تدفین این عالم دینی حضور یابند.

ادامه واکنش‌ها پیرامون فقه نظامات

آیت‌الله فاضل‌لنکرانی: «فقه نظام» توهم و ناشدنی است/ تخریب فقه امام(ره) و شهید صدر

آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی، اول دی‌ماه، در جلسه پرسش و پاسخ در مورد فقه نظامات که در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) برگزار شد، با بیان اینکه به هر میزان در حوزه علمیه به دنبال بارورکردن عقل باشیم هم برای دین و هم دنیای‌مان مفید است، گفت: اگر هوای نفس را مسلط کردیم، یعنی آرزوهای طولانی و کلام زائد داشته باشیم، عقل از بین می‌رود.

فاضل لنکرانی با بیان اینکه برخی مؤسسات بحث فقه نظامات را به نحو نادرستی به پیش می‌برند، اظهار کرد: نظریه بنده این است که آیا با فقه موجود، که منابع استدلال، احکام و مسائل در ابواب مختلف، قواعد فقهیه و اصولیه دارد، می‌توانیم نیازهای جامعه امروز را به ویژه نیاز نظام اسلامی را پاسخ بدهیم یا خیر؟ آیا می‌توانیم از همین فقه با تغییر موضوعات و قیود، فقه حکومتی استخراج کنیم؟ آیا می‌توانیم با تغییر قیود و اضافه کردن برخی قیود و لحاظ خصوصیات زمان و مکان چیزی به عنوان نظام اقتصادی، قضائی، سیاسی و ... داشته باشیم یا اینکه از این فقه، نظام بیرون نمی‌آید و باید فقه جدیدی را تولید کنیم که نامش را «فقه نظامات» گذاشته‌اند و مکلف، تکلیف و موضوعات و ثواب و عقاب جدیدی دارد؟

وی ادامه داد: حرف بنده این است که دستیابی به فقه نظامات توهم است و ممکن و شدنی نیست؛ هدف اصلی بنده دفاع از حرکت و فقه امام(ره) نه به لحاظ سیاسی بلکه از جهت علمی است؛ باید حرکت انقلابی امام(ره) را بر موازین فقهی مسلم و غیرقابل تردید مبتنی کنیم و اگر بر موازین شرعی مبتنی شد، هزار سال دیگر هم کسی نمی‌تواند بر مشروعیت کار امام(ره) خدشه وارد کند؛ امام(ره) از همین فقه موجود، نظام و حکومت را فهمید؛ یعنی از همین آیات و روایات، ضوابط فقهی و منابع و روش استدلالی موجود حکومت اسلامی و نظام قضائی و سیاسی ایجاد کردند.

واکنش حوزه به سخنان روزهای قبل رحیم‌پور ازغدی

هویت و منطق حوزه‌های علمیه هیچ نسبتی با سکولاریزم ندارد

شورای عالی حوزه در واکنش به سخنان رحیم‌پور ازغدی در مورد حوزه علمیه بیان کرد: هویت و منطق حوزه‌های علمیه هیچ نسبتی با سکولاریزم و بی‌تفاوتی در برابر نیازهای جامعه و نظام ندارد و برخی از این سخنان ناشی از فقدان اطلاع کافی از تحولات و دستاوردهای حوزه‌های علمیه است.

در بخشی از این پیام آمده است: نهاد مرجعیت، رکن استوار حوزه‌های علمیه و تکیه‌گاه همة این تحولات است و این نهاد الهی همواره در کنار ملّت شریف و غمخوار محرومان و مستضعفان بوده است و امام راحل(قدّس‌سرّه) و رهبر عظیم‌الشأن انقلاب اسلامی بر عظمت و اهمیّت این نهاد عظیم تأکید داشته‌اند و اینک وظیفه همه حوزویان و نخبگان و عموم جامعه، صیانت از این جایگاه رفیع است.

شورای عالی حوزه‌های علمیه ضمن حمایت از مقام والای مرجعیت و استقبال از گفت‌وگو و نقد سازنده،‌ دفاع و صیانت از نهاد‌های تاریخ‌ساز حوزه علمیه و مراجع عظیم‌الشأن و رهبر معظم انقلاب اسلامی(دامت برکاتهم) را وظیفه خود می‌داند و همه نخبگان و مردم و مسئولان را به رعایت رهنمودها و نصایح آنان فرامی‌خواند.

دروس تفسیر مراجع و برگزاری نشست‌های علمی

آیت‌الله جوادی‌آملی: منشأ احتکار و اختلاس دوری از پیام قرآن است

آیت‌الله جوادی آملی چهارم دی‌ماه در ادامه مباحث تفسیر خود در مسجد اعظم قم با بیان اینکه درباره اقوامی مانند عاد و ثمود و فرعون در قرآن در موارد زیادی بحث شده تا عبرت برای دیگران باشد، گفت: مجموعه قصص این اقوام، تذکره برای اقوام بعد است تا مردم با گوش شنوا آن را بپذیرند.
این مفسر بیان کرد: اگر به این حرف‌ها عمل شود، نه گرانی خواهد بود و نه احتکار و اختلاس ... و همه مشکلات برای این است که برخی از مردم راه دیگران را می‌بندند.
نشست علمی «سبک زندگی در تفسیر اجتماعی؛ روش استخراج، راهکار‌ها و موانع» برگزار شد
نشست علمی «سبک زندگی در تفسیر اجتماعی؛ روش استخراج، راهکار‌ها و موانع»، دوم دی‌ماه، در پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم برگزار شد و حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی ایازی در این نشست بیان کرد: مبانی سبک زندگی از قرآن قابل استخراج است، ولی هنوز زود است تا وارد سبک شویم و باید روی مقدمات کار کنیم. سبک زندگی امروز را نمی‌توان با دهه‌های گذشته و قرون قبل مقایسه کرد؛ حتی در مدینه و مکه هم میان سبک زندگی متفاوت بوده، لذا مفسران اجتماعی مناسبات را متفاوت تفسیر کرده‌اند و امروز هم تفاسیری براساس ترتیب نزول نوشته شده که بگویند پا به پای وحی چه اتفاقاتی رخ داده است.
وی با اشاره به تعریفی که از تفسیر اجتماعی ارائه شده است، اظهار کرد: تفسیر اجتماعی دو رویکرد را به لحاظ عینی داشته است؛ برخی بررسی مفاهیم اجتماعی قرآن مانند امر به معروف، تعاون، احسان و اخلاق اجتماعی را تفسیر اجتماعی گرفته و بحث کرده‌اند؛ هرچند که این‌ها مفاهیمی نبوده که لفظ آن در قرآن باشد.
سایر رویدادها
بستری شدن آیت‌الله مومن در بیمارستان
آیت‌الله محمد مؤمن، عضو فقهای شورای نگهبان و نماینده مردم قم در مجلس خبرگان، ۳۰ آذر، به علت بیماری در یکی از بیمارستان‌های قم بستری شد. همچنین رئیس دانشگاه علوم پزشکی قم در پی بستری شدن آیت‌الله مؤمن از وی عیادت و روند درمانی این عضو مجلس خبرگان را پیگیری کرد.
آیت‌الله نوری همدانی: رفاه حق مردم است/ گرانی با ارائه آمار از بین نمی‌رود
آیت‌الله نوری همدانی، سوم دی در دیدار رؤسای کارگروهای تخصصی و اجرایی ستاد مرکزی ستاد چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی برشکر نعمت‌های الهی مانند انقلاب اسلامی تأکید کردند و گفتند: اگر قدردان نعمت‌ها نباشیم، قطعا گرفتار کفران نعمت خواهیم شد.
این مرجع تقلید با بیان اینکه بالاترین نعمت، پیروی از ولایت و اهل بیت(ع) است، بر عمل به سیره اهل بیت(ع) تأکید کردند.
ایشان با بیان اینکه انقلاب اسلامی دارای برکاتی بوده و لازم است آن را تبیین کرد، افزودند: در گذشته مشکلات زیادی در کشور بوده که از جمله آن محرومیت‌های آموزشی، معیشتی و امکانات عمومی مانند برق و بهداشت بوده است؛ ولی امروز به برکت انقلاب مشکلات تا حدودی برطرف شده است.
آیت‌الله مکارم شیرازی: تجمل‌گرایی، فاصله از مردم و تضعیف حوزه؛ مهمترین آسیب‌های فراروی انقلاب
آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی شامگاه دوشنبه، سوم دی ماه، در دیدار اعضای ستاد مرکزی بزرگداشت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی با تأکید بر اینکه همه باید قدردان انقلاب باشیم، گفت: خدا را شاکریم که با این همه دشمنی، مخالفت‌ها و کینه‌توزانی که قصدشان براندازی نظام بود این انقلاب و نظام از همه این آسیب‌ها عبور کرده و الان به چهل سالگی خود رسیده است.
وی با بیان اینکه طوفان‌های سهمگینی در مسیر انقلاب بوده است تصریح کرد: بحمدلله با توکل به خدا، توسل، اتحاد و تکیه بر ارزش‌های دینی همه این‌ها را پشت سر گذاشته‌ایم. امیدواریم در آینده نیز با همین نگاه بتوانیم طوفان‌ها و مشکلات را پشت سر بگذاریم.
ایشان، تجمل‌گرایی و زندگی اشرافی را از دیگر آسیب‌های متوجه انقلاب ذکر و اظهار کرد: اشرافی‌گری و زندگی تجملاتی فکر انسان را مشغول می‌کند، بویژه در دوران تحریم، ساده‌زیستی اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند، اگر چنین روحیه‌ای و سبک زندگی‌ای نباشد، مشکلات حل نمی‌شود.
30 کرسی جدید تدریس فقه مضاف و تخصصی در حوزه شناسایی و حمایت شدند
حجت‌الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد، دوم دی، در دومین نشست مشترک مدیران ارشد حوزه‌های علمیه با نمایندگان طلاب و فضلا گفت: امسال پنج هزار طلبه تحت هدایت علمی-تربیتی براساس برنامه استعدادشناسی، استعدادیابی و ... قرار گرفته‌اند، تا بتوانیم مطابق با استعداد طلاب، به پیش رفته و برنامه‌ریزی داشته باشیم.
معاون آموزش حوزه‌های علمیه با بیان این که در ۲۹ متن آموزشی جدید بیش از هشت هزار مرتبه از آیات قرآن استفاده شده که تحولی بزرگ در کتب درسی است، افزود: کل دوره تفسیر در سطح یک طلاب دیده شده تا طلاب از ابتدا بتوانند با تفسیر این کتاب آسمانی آشنا شوند.
رستم نژاد گفت: در گذشته ۳۰ استاد امتحان شفاهی برای کل حوزه های علمیه کشور وجود داشت، اما امروز ۲۷۰ استاد امتحان شفاهی حکم دار در کشور داریم.
محمدکاظم شاکر: روش عقلایی دینی نداریم/ لزوم تعریف روش‌شناسی مشترک میان حوزه و دانشگاه
استاد دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، در گفت‌وگو با ایکنا؛ اظهار کرد: در ضرورت وحدت حوزه و دانشگاه تردیدی وجود ندارد، زیرا علوم با همدیگر مرتبط هستند و حوزه و دانشگاه در علوم انسانی ارتباط وسیعی با هم برقرار می‌کنند. لذا باید هم‌فکری کرده و این مسئله را به پیش ببرند.
شاکر با بیان اینکه غالب علوم دینی محصول ذهن انسان است، اظهار کرد: ابتدا باید روش‌شناسی بحث در علوم انسانی را تعریف و تبیین و سپس تلاش کنیم تا میان حوزه و دانشگاه وحدت ایجاد شود؛ زیرا برخی معتقدند که علوم انسانی اساساً ماهیت غیردینی ندارد که بخواهیم آن را دینی کنیم.
برگزاری سمینار بازخوانی روایت قاسم پورحسن از فارابی
این سمینار روز سه شنبه، 4 دی، با حضور جمعی از اندیشمندان و علاقه‌مندان در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد و افرادی نظیر، کریم مجتهدی، حسین کلباسی اشتری، بیژن عبدالکریمی، سیدجواد میری، سیدمحسن فاطمی و رضا سلیمان‌حشمت در آن به ایراد سخن پرداختند.
مراسم تولد غلامحسین ابراهیمی‌دینانی برگزار شد
مراسم تولد غلامحسین ابراهیمی‌دینانی، چهره ماندگار فلسفه، چهارشنبه، ۵ دی، با حضور جمعی از علاقه‌مندان در انتشارات حکمت برگزار شد.
دینانی در این مراسم طی سخنان کوتاهی به مسئله اهمیت کتاب و کتاب‌خوانی پرداخت و بیان کرد: اگر رفیق کیمیای سعادت است، بهترین رفیق انسان کتاب است. رفقای انسانی خوب هستند، اما ممکن است که گاهی بین آنها اختلاف بیفتد و یکی به دیگری خیانت کند، چنانچه در طول تاریخ این‌گونه نیز بوده است. اما کتاب رفیقی است که خیانت نمی‌کند. کتاب همیشه چیزی به انسان می‌دهد، اما چیزی از انسان نمی‌گیرد. بزرگان عالم مانند ابن سینا و ... از دنیا رفته‌اند اما آثار آنها همچنان مانده است و هنگامی که شما کتاب‌های آنها را باز می‌کنید، در واقع با ابن‌سینا و ملاصدرا حرف می‌زنید.

مراسم بزرگداشت مهدی حائری‌یزدی برگزار شد

در این مراسم که روز دوشنبه، سوم دی‌ماه، در موسسه حکمت و فلسفه برگزار شد افرادی نظیر رضا داوری‌اردکانی، غلامحسین ابراهیمی‌دینانی، غلامحسین اعوانی، عبدالحسین خسروپناه و مصطفی محقق داماد به ایراد سخن پرداختند.

انتهای پیام