کد خبر: ۳۷۸۲۰۶۵

تاریخ: ۲۷ دی ۱۳۹۷ - ۱۴:۰۵

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی:

نیازمند تعادل بین علم و فرهنگ هستیم/دعوت از دانشمندان برای کمک به شورای عالی انقلاب فرهنگی

گروه اندیشه — حجت‌الاسلام والمسلمین سیعدرضا عاملی با تأکید بر اینکه در عصر فرهنگ‌محوری هستیم بیان کرد: باید بین حوزه علم و فرهنگ تعادل ایجاد کنیم. عصر جدید را عصر فرهنگ‌مرکزی می‌دانند. دوره سیاست‌مرکزی و اقتصاد‌مرکزی تمام شده است. تمامی بخش‌های دیگر تحت تأثیر فرهنگ هستند. از همه دانشمندان کشور تقاضا دارم که در فرایندهای جدید دبیرخانه که ادامه بالندگی‌های دوره قبل است مشارکت داشته باشند.

به گزارش ایکنا؛ برنامه زاویه، شب گذشته، 26 دی‌ماه، میزبان حجت‌الاسلام والمسلمین سعیدرضا عاملی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی بود که در این برنامه به سؤالاتی پیرامون به سوالاتی پیرامون آینده شورای عالی انقلاب فرهنگی پاسخ داد.
وی در پاسخ به چیستی انقلاب فرهنگی گفت: از یک منظر انقلاب فرهنگی، فلسفه انقلاب اسلامی است. رژیم پهلوی به دنبال سکولاریسم و تلاش آتاتورکی برای از بین بردن پیوند مردم با دین بود اما به قول آنتونی گیدنز کسی نمی‌توانست پیش‌بینی کند در دوران اوج مدرنیسم و سکولاریسم یک انقلاب دینی اتفاق بیفتد. انقلاب اسلامی اتفاق افتاد و مردم به نظام سلطنت پهلوی، جدا شدن دین از جامعه و عدم حضور توحید در جامعه نه گفتند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تصریح کرد: در ایام انقلاب من برای تحصیل در آمریکا بودم. انقلاب فرهنگی بلافاصله بعد از پیروزی انقلاب مطرح شد. انقلاب فرهنگی به معنای نهادینه شدن اسلام و توسعه اندیشه اسلامی در جامعه است. یعنی سیره پیامبر (ص) و نگرش او که منجر به عدالت و انصاف اجتماعی می‌شد و به انسان هویت می‌داد. به طوری که احساس کند کسی است. احساس کسی بودن با انقلاب برای جامعه ما اتفاق افتاد. انقلاب فرهنگی، انقلاب اسلامی است.
رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران بیان کرد: مردم‌شناسان می‌گویند فرهنگ، عقربه ساعت‌شمار نیست و بلکه عقربه ثانیه‌شمار است. به این معنی که فرهنگ به سرعت تغییر پیدا نمی‌کند چون ریشه‌های تاریخی دارد. انقلاب یک جریان گذار است که باید یک مسیری را طی کند. انقلاب یک هیجان لحظه‌ای نبود بلکه در آن شناخت و معرفت نیز بود. در رژیم سابق فرهنگ ایران در جهت غربی شدن جامعه ایرانی مهندسی می‌شد. در انقلاب کمرنگ شدن دین که در بخشی از افراد جامعه رخ داده بود به سمت پر رنگ شدن حرکت کرد. همچنین نهادهای ما از جمله دانشگاه و ... تغییر کرد و نهادهای دیگری جایگزین آن شد. این تغییرات آسان نبود.
وی در ادامه تصریح کرد: این شورا دو بال علم و فرهنگ را دارد که اینها در هم تنیده هستند. برخلاف تصور برخی که فکر می‌کنند علم یک جریان غیر جهت‌دار است اما علم کاملاً مسیر جهت‌داری دارد. برخی از کارگزاران ما به درستی عمل نکرده‌اند. در دوران پیامبر (ص) می‌بینیم که اصحاب نزدیک پیامبر از دین دور می‌شوند و مسیرهای راحت‌طلبی و ... را طی می‌کنند. ما با انسانی مواجه هستیم که مختار است و ممکن است هر مسیری را طی کند. لذا نباید کارگزاران‌مان را مقدس کنیم.
عاملی در پاسخ به این سوال که مردم ما بیشتر به فرهنگ انقلاب وفادار مانده‌اند یا مسئولین؟ گفت: قطعاً مردم. مثلاً در همین شرایط تحریم جدید باز هم وفاداری مردم را می‌بینیم. البته خیلی از کارگزاران ما هم وفادار بوده‌اند. گاهی یک حداقلی، ماسکی بر روی چهره نظام می‌شوند. مگر چند وزیر و مسئول و سازمان فاسد در این سال‌ها داشته‌ایم؟
وی در پاسخ به اینکه برای افزایش فرهنگ اعتماد بین مردم و مسئولین چه باید کرد؟ بیان کرد: باور من این است که ظهور اینترنت و فضای مجازی یک فرصت طلایی برای پر کردن خلأ بین مردم و مسئولین است. بسیاری از ظرفیت‌های آرمانی ما در فضای مجازی تحقق پیدا کرده‌اند. این فضا ادامه ذهن است و باعث می‌شود خیال، امکان تحقق پیدا کند. آرمان‌های ذهنی ما مثل عدالت، شفافیت و جلوگیری از رانت این‌ها با فضای مجازی تحقق‌پذیر است. شما امروز با دولت الکترونیک می‌توانید جلوی خیلی از فسادها را بگیرید.
عاملی همچنین پیرامون شبهاتی که این روزها درباره او در فضای مجازی مطرح شده خاطر نشان کرد: فضای مجازی، فضای کاربر کردن همه مردم است. مردم قدرتمند و تبدیل به کاربر شده‌اند اما در این بستر اخبار جعلی هم تولید می‌شود. در این فضا تمام اخباری که درباره من تولید شد جعلی بود و حتی یک نام و امضا پای این اخبار نبود. در این فضا من احساس کردم به افراد پنهان و ناشناخته نباید پاسخ دهم. فرایند انتخاب دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به وسیله عقل جمعی اتفاق می‌افتد. رئیس جمهور محترم با مقام معظم رهبری مشورت می‌کنند و در نهایت در معرض رأی اعضای شورا قرار می‌گیرد. در جلسه شورا رئیس جمهور طرح موضوع کردند و اعضای شورا به بنده رأی مثبت دادند و در ادامه مقام معظم رهبری هم تأیید کردند و سپس رئیس جمهور حکم انتصاب را صادر کردند.
وی همچنین پیرامون تغییر سیاست‌های شورای عالی انقلاب فرهنگی در دولت‌های مختلف اظهار داشت: مقام معظم رهبری دائماً پرهیز داده‌اند که شورای عالی انقلاب فرهنگی نباید وابسته به جریانات حزبی باشد. این شورا باید خودش به راحتی تصمیم‌سازی کند. شورای عالی انقلاب فرهنگی برای حل مسأله و همچنین برای شکوفایی براساس ارزش‌های انقلاب آمده است. آینده ما استقرار تمدن نوین اسلامی است. با هدایت و حمایت رهبری مسیر علم در ایران مسیر خوبی بوده است. درباره ضریب رشد علم در ایران جزو کشورهای برتر دنیا هستیم. بر اساس شاخص Scopus رتبه 16 علم در دنیا و بر اساس شاخص ISI رتبه 17 دنیا را داریم.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره ضمانت اجرای مصوبات شورا نیز گفت: بعضی از اسناد مهم شورای عالی انقلاب فرهنگی نیازمند پیوست برنامه عمل است. یعنی اهداف و راهبردها کلی است و نمی‌دانیم در چه تاریخی به چه هدفی می‌خواهیم برسیم. شاید یکی از دلایل اجرایی نشدن مصوبات این شورا این است که محاسبه برای منابع مالی صورت نگرفته و پیوست مالی ندارد. همچنین مسیر رسیدن به یک مصوبه شاید نیاز به تغییر داشته باشد. اگر بتوانیم سندها را از پایین به بالا بکنیم یعنی سند به عنوان لایحه دولت بیاید و دولت بتواند نظارت بیشتری بر روی آن ها داشته باشد بهتر است. دلیل برخی از مصوبه‌های ابلاغ نشده توسط رئیس جمهور این است که رئیس جمهور این ها را ارجاع می‌دهد تا الزامات مصوبه اعلام شود و این مسأله گاهی باعث تغییرات می‌شود.
وی همچنین در پاسخ به این سوال که لازم الاجرا بودن مصوبات شورا در دستگاه تقنینی کشور چگونه ترجمه می‌شود عنوان کرد: حضرت امام (ره) فرمودند باید آثار مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بر موضوعات مختلف مترتب شود. مقام معظم رهبری نیز فرمودند که الزامات و مشروعیت مصوبات شورا به دلیل حضور روسای سه قوه در آن رقم می‌خورد.
عاملی در پاسخ به این سوال که چرا باز هم شاهد اجرا نشدن مصوبات شورا هستیم گفت: الزامات رویه‌های قضایی بسیار مهم است. نیازمند الزامات نظام‌مندی هستیم تا مصوبات در رویه‌های قضایی کاملاً بنشینند. در موارد مربوط به مردم هم نیاز به مکانیزمی برای ورود نهایی مجلس داریم. در نظام بودجه‌ریزی کشور و برنامه‌های 5 ساله کشور کاملاً باید مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بنشیند و این برنامه‌ها بر اساس آن ها انجام شوند.
وی در ادامه پیرامون ارزیابی نتایج عملکرد شورا اظهار کرد: دبیرخانه مقدمات اسناد را برای ارائه به صحن شورای عالی انقلاب فرهنگی تهیه می‌کند. یکی از وظایف دبیرخانه همین رصد و ارزیابی اجرایی شدن مصوبات است. همچنین شورا در حوزه علم باید به کار استاد و کیفیت کار دانشجو کمک کند. در نقشه علمی کشور گفته می‌شود 60 درصد نقشه راه طی شده است. مثلاً این که رتبه علمی کشور در جهان به کجا رسیده، در نوآوری و ثبت پتنت چقدر پیشرفت داشته‌ایم و ... بر این اساس گفته می‌شود 60 درصد راه طی شده است. اسناد ما مختلف‌اند. اسناد بزرگی داریم که حتماً درباره آن ها باید پایش داشته باشیم و گزارش سالانه‌ای که در اختیار افکار عمومی قرار گیرد.
عاملی درباره پاسخگویی شورا به افکار عمومی نیز گفت: کنتور علم و فرهنگ و فناوری کشور باید روی سایت شورای عالی انقلاب فرهنگی منعکس شود. این کنتور باید به اتفاقاتی که دارد می‌افتد وصل شود و مدام این اتفاقات را منعکس کند. برای همه موراد نمی‌توان این کار را کرد اما اگر داده‌های حوزه علم و فناوری ما به داده‌های دیجیتال تبدیل شوند به راحتی می‌توانیم انعکاس کنتور آن را در سایت داشته باشیم.
وی همچنین پیرامون جلوگیری از دیوان سالاری و موازی‌کاری در ساختارهای فرهنگی کشور خاطرنشان کرد: ما در کشور 4 شورای عالی محوری امنیت، مصلحت، فضای مجازی و انقلاب فرهنگی داریم. پر دامنه‌ترین شورای عالی کشور، شورای عالی انقلاب فرهنگی است که مسائلش با حدود 40 دستگاه پیوند دارد. حوزه‌های مهمی مثل فرهنگ عمومی و علم به این شورا مرتبط‌اند. این شورا حتی در نمادهای شهری ورود دارد لذا پر دامنه است. همانطور که دستگاه‌های مختلف ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی یکپارچه می‌شوند، دبیرخانه‌های این 4 شورا نیز باید با هم پیوند داشته باشند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه اجرایی ندارد. سیاست‌گذاری، نظارت، پایش و همچنین اطمینان حاصل کردن از اجرایی شدن مصوبات جزو وظایف این شورا است. این به معنای نقش داشتن در اجرا نیست بلکه اگر این نگاه باشد دبیرخانه بزرگ می‌شود. نگاه سیستمی به علم و فرهنگ را در کشور نیاز داریم. در ژاپن می‌گویند ما کلمه پیگیری نداریم چون سیستم داریم. در سیستم یک جبر قطعی وجود دارد که شما نمی‌توانید خارج از الگوریتم آن حرکت کنید. فرهنگ هم درست است که بر شناخت و انگیزه‌ها مبتنی است اما بسیاری از عناصر فرهنگ هم می توانند به قاعده تبدیل شوند.
وی در انتها گفت: باید بین حوزه علم و فرهنگ تعادل ایجاد کنیم. عصر جدید را عصر فرهنگ‌مرکزی می‌دانند. دوره سیاست‌مرکزی و اقتصاد‌مرکزی تمام شده است. تمامی بخش‌های دیگر تحت تأثیر فرهنگ هستند. از همه دانشمندان کشور تقاضا دارم که در فرایندهای جدید دبیرخانه که ادامه بالندگی‌های دوره قبل است مشارکت داشته باشند.
انتهای پیام