کد خبر: ۳۸۲۳۶۷۲

تاریخ: ۱۱ تير ۱۳۹۸ - ۰۹:۵۴

یادداشت وارده/

تأملی بر نتایج کمیسیون مشترک برجام و وعده‌های تکراری و بی‎‌ثمر اروپا

گروه سیاسی ـ اعلام راه‌اندازی کانال مالی اروپا در نشست وین را می‌توان صرفاً اقدامی نمایشی و نمادین برای ایجاد تردید در ایران جهت عملیاتی کردن کاهش تعهدات برجامی خود معرفی کرد و الا اتحادیه اروپا از ابتدا عملاً نشان داده است که در اعمال فشارها و تحریم‌های غیرقانونی دولت آمریکا علیه ایران با آن دولت هماهنگ بوده و همان سیاست‌های خصمانه علیه ملت ایران را دنبال کرده است.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد ملک‌زاده، عضو هیئت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داده، با اشاره به نشست کمیسیون مشترک برجام آورده است: همان گونه که انتظار می‌رفت نشست کمیسیون مشترک برجام در وین در آخرین روزهای ضرب‌الاجل ایران به اروپا بدون حصول هیچ پیشرفت قابل قبولی پایان یافت. در بررسی نتایج این نشست و مواضع طرف‌های شرکت‌کننده در آن نکاتی قابل توجه است:

اعلام عملیاتی شدن اینستکس(INSTEX)

در پایان نشست کمیسیون مشترک برجام در وین «هلگا اشیمت» معاون مسئول سیاست خارجه اتحادیه‌ اروپا خبر راه‌اندازی اینستکس را اعلام کرد؛ اینستکس نام سازوکاری است که قرار بود بر مبنای آن و در راستای مبارزه با تحریم‌های اقتصادی یک جانبه آمریکا، تبادلات اقتصادی ایران و اروپا و یا سایر کشورها حفظ شود. سازوکاری که در ۱۱ بهمن سال گذشته پس از گذشت ماه‌ها از خروج یک جانبه آمریکا از برجام و بازگشت غیر قانونی تحریم‌های ایران، سه کشور اروپایی آلمان و فرانسه و انگلیس متعهد به راه‌اندازی آن شدند اما به رغم انجام تعهدات یک جانبه برجام از سوی ایران، تحت فشار دولت آمریکا جرئت و یا انگیزه راه‌اندازی آن را نداشتند و اکنون با درک جدیت ایران در لغو برخی محدودیت‌های داوطلبانه و کاهش تعهدات برجامی خود، در آخرین روزهای ضرب الاجل اعلام شده، خبر عملیاتی‌سازی آن را اعلام نمودند.

ناکارآمدی اینستکس مورد نظر اتحادیه اروپا برای ایران

صرف نظر از تبلیغات گسترده طرف‌های شرکت‌کننده در کنفرانس وین مبنی بر عملیاتی شدن اینستکس، اما چگونگی کارایی عملی برای این ساز و کار مالی که اروپاییان اعلام نمودند نشان می‌دهد که آنان همچنان انگیزه جدی برای عمل به تعهدات خود را ندارند بلکه صرفاً به دنبال وقت‌کشی جهت جلوگیری از کاهش تعهدات برجامی از سوی ایران هستند. بر اساس تعهدات طرف‌های مقابل ایران در برجام، آنها می‌بایست نقل و انتقالات مالی و تجاری ایران با کشورها به ویژه در موضوع صادرات نفت و تعاملات بانکی را تسهیل نمایند؛ بنابراین آنان نباید به تحریم‌های یک جانبه آمریکا علیه ایران اعتنا کنند اما اروپاییان از ابتدای اعلام تصمیم خود مبنی بر مقابله با تحریم‌های آمریکا از طریق راه‌اندازی اینستکس همواره از تعهدات اجرایی تعیین شده برای آن کاستند و فعلا هم بنا بر ادعای اروپایی‌ها گویا صرفا قرار است که متمرکز بر حوزه‌های انسان دوستانه از جمله غذا و دارو «humanitarian trade» باشند! این در حالی است که چنین چیزی نه تنها منافع ایران را تامین نمی‌کند بلکه برای ملت بزرگ ایران بسیار توهین‌آمیز نیز هست.

اروپاییان عملاً قصد دارند از اینستکس به عنوان «برنامه نفت در برابر غذا» استفاده کنند این در حالی است که اساسا در دوران مذاکرات برجام، طرفداران آن، هدف از پذیرش برجام را جلوگیری از رسیدن کشور به وضعیت «نفت در برابر غذا» عنوان می‌کردند و اکنون گویا قرار است برای حفظ برجام ایران را به سمت پذیرش همان طرح خفت‌بار نفت در برابر غذا سوق دهند! بدیهی است اعلام وعده توخالی اروپاییان مبنی بر اینکه این طرح احتمالاً در مراحل بعد گسترش خواهد یافت و اقلام دیگر را نیز در بر خواهد گرفت، با توجه به سابقه بدعهدی اروپاییان تفاوتی در ماهیت آن ایجاد نمی‌کند.

علاوه بر این به پیامد ناگوار دیگر ناشی از این طرح که تسهیل در واردات مواد غذایی و کشاورزی است نیز باید توجه داشت ایران در شرایط فعلی نیاز مبرمی به واردات مواد غذایی ندارد؛ تسهیل سازوکار واردات مواد غذایی نتیجه‌ای جز تخریب و تضعیفِ بیشترِ بدنه تولید و اشتغال کشور نخواهد داشت و یقینا بیکاری را تشدید خواهد کرد.

هدف اروپا از راه‌اندازی سازوکار ناقص اینستکس

اینستکس تا زمانی که امکان تبادل کالای تحریمی از طریق آن فراهم نگردد و صادرات نفت و تعاملات بانکی را تسهیل نکند، سازوکاری بی فایده و فاقد کارآمدی است اما در این شرایط به نظر می‌رسد که اتحادیه ‌اروپا با اعلام خبر فعال‌سازی اینستکس به دنبال دو هدف اساسی است: 1- ممانعت از خروج ایران از برجام؛ 2- ترغیب ایران به تصویب و اجرای لوایح FATF. اتحادیه اروپا در این شرایط تلاش می‌کند ایران را همچنان در برجام نگه‌داشته و وادار به اجرای تعهدات یک جانبه خود نماید بدون آنکه مسئولیت طرف‌های مقابل را در تامین منافع ایران به رسمیت شناسد. آنان همچنین تلاش می‌کنند اجرایی شدن همین سازوکار ناقص اینستکس را به تصویب لوایح FATF از سوی ایران مرتبط سازند، در حالی که فلسفه راه‌اندازی اینستکس مقابله با تحریم‌های غیرقانونی آمریکا در برجام بوده است و نباید مشروط به تصویب FATF  از سوی ایران شود.

هماهنگی اتحادیه اروپا با آمریکا برای فشار بر ایران

با توجه به موارد فوق الذکر می‌توان اعلام راه‌اندازی کانال مالی اروپا در نشست وین را صرفاً یک اقدام نمایشی و نمادین برای ایجاد تردید در ایران جهت عملیاتی نمودن کاهش تعهدات برجامی خود معرفی کرد و الا اتحادیه اروپا از ابتدا عملاً نشان داده است در اعمال فشارها و تحریم‌های غیر قانونی دولت آمریکا علیه ایران با آن دولت هماهنگ بوده و همان سیاست‌های خصمانه علیه ملت ایران را دنبال نموده است. در این صورت کشورهای اروپایی با راه‌اندازی سازوکاری ناقص و فاقد کارآیی موسوم به اینستکس نباید انتظار داشته باشند که ایران، وعده خود مبنی بر کاهش تعهدات برجامی را عملی نکند، چرا که از منظر ایران و به اذعان بسیاری از ناظران بین‌المللی، اینستکس سازوکاری «تقریبا هیچ» برای مقابله با تحریم‌های غیرقانونی آمریکاست که هیچ گرهی از مشکلات ملت ایران نمی‌گشاید و چه بسا در ساختار موجود، مضراتی نیز برای ایران به دنبال داشته باشد.

انتهای پیام