کد خبر: ۳۸۲۵۶۹۲

تاریخ: ۱۸ تير ۱۳۹۸ - ۱۲:۳۶

جدیدترین شماره از دوفصلنامه «تفسیرپژوهی» منتشر شد

گروه اندیشه ــ دهمین شماره از پنجمین دوره دوفصلنامه «تفسیرپژوهی»، به صاحب امتیازی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، مدیرمسئولی کریم علی محمدی و سردبیری صمد عبداللهی عابد منتشر شد.

به گزارش ایکنا؛ در این شماره از دوفصلنامه «تفسیرپژوهی»، مقالاتی با عناوین «بررسی شبهه بشر بودن پیامبر اسلام(ص)» نوشته هادی زینی ملک‌آباد، نصرت نیل‌ساز و حسین خاکپور؛ «رابطه انسان و شیطان از منظر قرآن» تالیف محمد شریفی و بابک هادیان‌حیدری؛ «بررسی روش و گرایش تفسیری احسن الحدیث» به قلم طیبه اکران و طلعت حسنی‌بافرانی و «مراحل بهره مندی از قرآن بر اساس مراحل درک و فهم آیات الهی» نوشته امین فتحی منتشر شده است.

همچنین مقالات «تحلیل آیات ولایت اهل بیت(ع) از نگاه برخی مستبصرین» تالیف فاطمه قربانی لاکتراشانی و سیدعلی اکبر ربیع‌نتاج؛ «اهمیت عقل و استدلالهای عقلی برای اثبات وجود خدا از منظر زمخشری در تفسیر کشاف» نوشته معروف‌علی احمدوند؛ «روش شناسی تفسیر کشف التنزیل فی تحقیق المباحث و التأویل» نوشته سیدابوالقاسم موسوی و مجتبی نوروزی از دیگر مقالاتی هستند که در این شماره از دوفصلنامه «تفسیرپژوهی» منتشر شده‌اند.

بررسی شبهه بشر بودن پیامبر اسلام(ص)

در چکیده مقاله «بررسی شبهه بشر بودن پیامبر اسلام(ص)» می‌خوانیم دعوت توحیدی تمامی انبیاء با انواع دشمنی‌های زبانی همراه بوده که طرح شبهات مختلف را می‌توان یکی از اساسی‌ترین آنها برشمرد؛ شبهه تضاد بشر بودن انبیاء با رسالت و به دنبال آن تکذیب ارتباط آنان با خداوند از فراگیرترین شبهات نسبت به بسیاری انبیاء بوده است؛ تحلیل آیات قرآن نشان می‌دهد شبهه بشر بودن نسبت به پیامبر زیربنایی ترین شبهه است و سایر اتهامات متفرع از همین شبهه هستند؛ امروزه نیز شبهات و اتهامات زیادی در قالب بحث‌های علمی نسبت به پیامبر اسلام مطرح می‌شود که ریشه در همین شبهه دارد. قرآن شبهه بشر بودن را نسبت به سایر انبیاء به صورت عام و نسبت به پیامبر اسلام به صورت خاص بیان می‌کند؛ واکاوی آیات نشان می‌دهد که کفر، عناد و لجبازی، جهل نسبت به مراتب وجودی انسان از مهم‌ترین انگیزه‌های مخالفان و مطرح‌کنندگان شبهه است؛ پاسخ‌های قرآن نیز نخست علمی– اقناعی است؛ اما از آن رو که مخالفان عموماً مشکل علمی ندارند در مرحله بعد با تهدید مخالفان و تسلای پیامبر همراه است.

رابطه انسان و شیطان از منظر قرآن

نویسنده مقاله «رابطه انسان و شیطان از منظر قرآن» در طلیعه نوشتار خود با تأکید بر این نکته که در نگاه انسان، شیطان عاملی اغواگر، فتنه‌انگیز، عامل رنجش و شکنجه‌ی پیامبران، عامل ناامیدی و شهوت‌رانی است آ‌ورده است انسان به ‌عنوان حیوانی ناطق پس از رانده شدن از بهشت و هبوط به زمین، همیشه تحت وسوسه‌های شیطان بوده است، موجودی که انسان گاه خود در برابر او بی‌اراده پنداشته و همین امر او را تحت وسوسه‌های شیطان قرار داده و به منجلاب نابودی کشانده است؛ از برای همین، پژوهش پیش روی با روش توصیفی – تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای و با تأکید بر قرآن و روایات، این پرسش بنیادی را که «شیطان و انسان چه نگاهی نسبت به یکدیگر دارند؟»، پاسخ داده است؛ زیرا پاسخ بر این پرسش بنیادین نه‌تنها شایان توجه است؛ والاتر که امری واجب و ضروری در برابر این موجود پلید که گاه انسان توانسته با شناخت این دیدگاه‌ها بر این وسوسه‌ها و بر دشمن خویش فائق آید و گاه با بی‌توجهی به این نگاه‌ها نتوانسته بر آن پیروز گردد، برآیندهای پژوهش نمایانگر آن است که در نگاه انسان، شیطان عاملی اغواگر، فتنه‌انگیز، عامل رنجش و شکنجه‌ی پیامبران، عامل ناامیدی و شهوت‌رانی است و دوم آنکه، شیطان، موجودی با رتبه‌ای پایین‌تر از خود که بی‌جهت برتری داده‌شده و دوستی اجابت‌کننده پنداشته است.

بررسی روش تفسیری احسن الحدیث

در چکیده مقاله «بررسی روش و گرایش تفسیری احسن الحدیث» می‌خوانیم یکی از ضروریات اجتناب ناپذیر در مطالعات قرآنی بررسی تفاسیر از منظر روش تفسیری می‌باشد، توجه به روش شناسی تفاسیر در ابعاد مختلف کمک شایانی به دست یابی بر روش صحیح تفسیر قرآن و طبقه بندی تفاسیر می کند. این مقاله با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به روش شناسی یکی از تفاسیر شیعی معاصر و بررسی منابع و مصادر آن می‌پردازد، تفسیر«احسن الحدیث» اثر آیت‌الله قرشی یکی از تفاسیر برجسته‌ای است با استفاده از روشهای مختلف تفسیری، نقل و گاهی نقد آراء دیگر مفسران، به تبیین آیات الهی می‌پردازد. اهمیت این پژوهش در این است که با استفاده از ملاک‌های موجود در روش‌شناسی تفسیر قرآن میزان تعهد مفسر را در روش ادعای خود بررسی خواهد کرد. نگارنده با تتبع در بخش‌های مختلف این تفسیر به این نتیجه می‌رسد که روش تفسیری در این کتاب روش جامع با گرایش هدایتی- اجتماعی می‌باشد.

بهره‌مندی از قرآن بر اساس مراحل فهم آیات

در چکیده مقاله «مراحل بهره مندی از قرآن بر اساس مراحل درک و فهم آیات الهی» می‌خوانیم   قرآن کریم به عنوان کتاب زندگی‌، علاوه بر حقایق ، مراتب نزول و معانی باطنی‌اش، دارای ظاهری با درجات طولی متناسب با ظرفیت‌های مختلف افراد می‌باشد. لذا بدیهی است که به عنوان کامل‌ترین کلام الهی در عین عمق و جامعیت، سادگی عموم مخاطبین و طراوت همه زمان‌ها را در نظر گرفته باشد. به نحوی که الفاظ آیات، به طور مطابقى بر آن معانی دلالت بکند، به شکلی که هر معنایى مخصوص به افق و مرتبه‌اى از فهم و درک باشد. هدف این مقاله ، ارائه و تبیین درجات معنایی ظاهر آیات است. روش کار در این پژوهش، به شیوه معنا شناختی «شینیا ماکینو» می‌باشد، که با استفاده از کلید واژه‌های مرتبط با موضوع، آیات مربوطه فیش برداری شده، سپس با استفاده از قراین و تطبیق آیات بریکدیگر و روایات وارده در تفسیر آنها، مراحل بهره‌مندی از قرآن در ده مرتبه: قرائت، ترتیل، تلاوت، تفکر، تعقل، تدبر، تاویل، تذکر، علم من الکتاب و علم الکتاب، برآورد شده است.

تحلیل آیات ولایت اهل بیت(ع) از نگاه مستبصرین

در طلیعه نوشتار «تحلیل آیات ولایت اهل بیت(ع) از نگاه برخی مستبصرین» نویسنده با تأکید بر اینکه علاوه بر روایات، آیات ولایت، تطهیر، اکمال دین، صلوات، مودت، مباهله، خیرالبریه و ... مهم‌ترین نقش را در استبصار داشتنه‌اند، آورده‌ است سیل عظیم گروندگان به تشیع، محققین را واداشت تا به بررسی مهم‌ترین دلایل ایشان بپردازند که در اصطلاح به آنان مستبصر می‌گویند. مستبصر کسی است که از سایر ادیان و فرق به مذهب شیعه روی آورده و با عنایت خداوند و اهل بیت(ع)، چشمش به سوی حقیقت بینا شده باشد. آنها در کتب خویش که پس از استبصار تألیف کرده اند به آیات و روایاتی که زمینه‌ساز گرایش آنها به تشیع شده، استنادکرده‌اند. این مقاله به روش توصیفی _تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی مهم‌ترین استنادهای قرآنی مستبصران می‌پردازد. بررسی‌ها نشان می‌دهد علاوه بر روایات، آیات ولایت، تطهیر، اکمال دین، صلوات، مودت، مباهله، خیرالبریه و ... مهم‌ترین نقش را در استبصار آنها داشته است.

استدلال‌های عقلی اثبات وجود خدا در کشاف

نویسنده مقاله «اهمیت عقل و استدلال‌های عقلی برای اثبات وجود خدا از منظر زمخشری در تفسیر کشاف» در طلیعه نوشتار خود با اشاره به اینکه زمخشری عقل را در دستیابی به اثبات وجود خدا و صفات او مستقل و معارف وحیانی را صرفاً تنبیهی می‌داند، آورده است جارالله زمخشری معتزلی از مفسران و متکلمان تأثیر گذار در قرن ششم هجری بوده‌ است و با نگارش تفسیر کشاف بسیاری از آیات الهی را تبیین و روشن نموده‌ است. معرفی اندیشه‌های کلامی و تفسیری این اندیشمند بزرگ می‌تواند قدمی در راه آشنایی با فرهنگ و معارف اسلامی تلقی گردد. با بررسی دیدگاه‌های این مفسر معلوم گردید با رویکرد عقلی مباحث خداشناسی را مورد تحقیق قرار داده‌ است. زمخشری عقل را در دستیابی به اثبات وجود خدا و صفات او مستقل و معارف وحیانی را صرفاً تنبیهی می‌داند. وی نظر واستدلال در مسائل اعتقادی را ضروری می‌داند و با استناد به آیات قرآن هرگونه تقلید کورکورانه در باورهای دینی را مردود اعلام نموده است. وی با استفاده از آیات قرآن مجید براهینی چون فطرت، امکان و وجوب، حدوث و نظم را برای اثبات وجود خداوند به کار گرفته‌است واز این طرق وجود خدا را اثبات نموده است.در این نوشتار اندیشه‌های ایشان در این مباحث تبیین می‌گردد.

روش‌شناسی تفسیر کشف التنزیل

در چکیده مقاله «روش شناسی تفسیر کشف التنزیل فی تحقیق المباحث و التأویل» می‌خوانیم از جمله مباحثی که در عصر کنونی مورد توجه پژوهشگران حوزه های قرآنی قرار گرفته است، روش شناسی تفسیر قرآن کریم می‌باشد. این اهمیت و توجه به ابعاد مختلف روش‌شناسی تفسیر از آن جهت می‌باشد که باعث دستیابی به روش صحیح تفسیر قرآن کریم می‌شود. همچنین زمینه را برای طبقه‌بندی تفاسیر بر مبنای معیارهای روش‌شناسی فراهم و الزامات روش‌شناسی تفاسیر را بیشتر روشن می‌کند. یکی از تفاسیر قابل توجه و مهم در قرن هشتم هجری، تفسیر کشف التنزیل فی تحقیق المباحث و التأویل، معروف به تفسیر حداد یمنی می‌باشد. در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و همچنین گردآوری مطالب به شیوه کتابخانه‌ای، سعی شده است تا روش‌ها و گرایش‌‌های تفسیری این مفسر مورد مداقه قرار گیرد. لذا در بررسی این تفسیر و با توجه به این که روش مفسر، بهره‌گیری از روشهای نقلی، عقلی، و اجتهادی همراه با گرایش‌های لغوی، کلامی و فقهی در تفسیر است، این نتیجه حاصل شد که روش تفسیری ایشان، روشی نسبتاً جامع در تفسیر قرآن کریم می‌باشد.

یادآور می‌شود، علاقه‌مندان برای دریافت اصل مقالات می‌توانند سایت دوفصلنامه «تفسیرپژوهی» به نشانی اینترنتی http://quran.azaruniv.ac.ir/ مراجعه کنند.

انتهای پیام