کد خبر: ۳۸۲۹۷۳۰

تاریخ: ۰۶ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۸:۵۳

اولین ارکستر فیلارمونیک تهران، دروغی تکراری/ به خاطرِ عاطر مخاطبان احترام بگذاریم

گروه هنر ــ این روزها تبلیغات گسترده اولین ارکستر فیلارمونیک در تابلو‌های شهر تهران خودنمایی می‌کند. در واقع سال‌هاست که این تابلوها عنوان اولین‌ها را نه تنها در این زمینه بلکه در بسیاری از موارد یدک کشیده‌اند. اولین‌هایی که با غفلت مدیران تکرار می‌شوند.

در واژه فیلارمونیک «فیل» به معنای دوستدار و یا خواهان است و «هارمونی» هم به معنی هماهنگی اصوات و به طور کلی نوعی انجمن موسیقی است که در این انجمن ارکسترهای گوناگون از قبیل جز، محلی، اصیل ایرانی و نیز ارکستر سمفونیک قرار می‌گیرد. مثلاً می‌توانیم بگوییم ارکستر سمفونیک لندن وابسته به فیلارمونیک لندن است و واژه سمفونیک یعنی ارکستری وابسته به موسیقی سمفونی و این کلمه یکی از فرم‌های موسیقی غربی و از مشتقات سونات است.

ارکستر فیلارمونیک تهران، نخستین ارکستر فیلارمونیک در ایران بود که در سال ۱۳۳۲ بنیان‌گذاری شد. هدف این ارکستر گسترش موسیقی علمی و ایجاد انگیزه در دوستداران موسیقی کلاسیک اروپایی بود و گام‌های بسزایی نیز برداشت.

نخستین اجرای موسیقی غربی در ایران به زمان ناصرالدین‌شاه برمی‌گردد. در سال ۱۸۵۸ «ژان بابتیست لومییر»، رهبر ارکستر دربار فرانسه، نخستین مدرسه موسیقی تهران را بنیان گذاشت و فارغ‌التحصیلان این مدرسه نخستین ارکستر دربار را بنا کردند. موسیقی اروپایی کلاسیک در تهران پس از سفر ناصرالدین‌شاه به وین، پایتخت اتریش، مورد توجه قرار گرفت. در آن زمان ناصرالدین شاه با حکومت اتریش قراردادی نظامی را امضا کرد که براساس آن یک ارتش مدرن در ایران به وجود آید. در چمدان‌ها و باروبنه نخستین گروه اعزامی ارتش مجارستان و اتریش به ایران ساز‌های موسیقی، که رهبر ارکستر این مأموریت به نام «یولیوس گه‌باوئر»، خریداری کرده بود، به کشورمان آورده شد.

ناصرالدین‌شاه برای نخستین بار در تاریخ ۱ خرداد ۱۲۵۸ از ارکستر ارتش ایران، که گروه موسیقی ارتش اتریش و مجارستان به اعضای آن آموزش داده بود، بازدید کرد. در مراسم رژه مارش رادتسکی اثر یوهان اشتراوس نواخته شد. یولیوس گه‌باوئر، کسی که در ارتش ایران به مقام ژنرالی دست‌یافت، در تهران مدرسه موسیقی را بنیان گذاشت و تا پایان عمرش تا سال ۱۲۷۴ خورشیدی در ایران ماند. نخستین ارکستر سمفونیک تهران در سال ۱۲۸۷ برابر با ۱۹۰۸ میلادی پس از انقلاب مشروطیت از سوی غلامحسین مین باشیان، از افسران ارتش، راه‌اندازی شد.

بنیان‌گذاری ارکستر فیلارمونیک تهران
در میان کسانی که از پایه‌گذاران ارکستر سمفونیک تهران بودند می‌توان از سالار معزز نام برد. سالار معزز نزد بزرگانی چون نیکولای ریمسکی کورساکف و کارل فلش آموزش موسیقی دیده بود. او پس از بازگشت به ایران، نخستین کنسرواتوار خصوصی موسیقی ایران را بنیان نهاد. بدین ترتیب نخستین ارکستر چهل نفری سمفونیک تهران با همکاری دیگر موسیقی‌دانان و نوازندگان در ایران برپا شد.

ارکستر فیلارمونیک تهران از آبان ۱۳۳۲ فعالیتش را آغاز کرد. این انجمن تنها از راه دریافت حق عضویت پرداختی و درآمد‌های کنسرت‌های ارکستر فیلارمونیک خود را از نظر مالی تأمین می‌کرد. از سال ۱۳۳۹ حشمت سنجری رهبر ارکستر فیلارمونیک تهران شد.

انجمن کوشش می‌کرد که از هنرمندان پرآواره داخلی و خارجی برای برگزاری برنامه‌های خود استفاده کند و در این راه توانست کنسرت‌های بزرگی را با هنرمندان نامی در ایران و ارکستر فیلارمونیک تهران بیش از پیش برگزار کند.

بین سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۶ فعالیت‌های ارکستر فیلارمونیک تهران به رهبری حشمت سنجری شکوفا شد. در درازای این سال‌ها تا انقلاب ۱۳۵۷ ایران، انجمن فیلارمونیک تهران بیش از ۱۲۰۰ عضو داشت و بیش از ۹۰۰ کنسرت در دیگر شهر‌های ایران برگزار کرد که نزدیک به ۳۵ درصد آن‌ها هنرمندان ایرانی و ۶۰ درصد هنرمندان خارجی بودند و ۵ درصد نیز ایرانی و خارجی بودند. همچنین ارکستر فیلارمونیک تهران با موسیقیدانان و نوازندگان و سولیست‌های پرآوازه جهان چون یهودی منوهین، زوبین مهتا و ایزک اشترن کنسرت‌هایی اجرا کرد و رهبران ارکستر پرآوازه‌ایی چون هربرت فون کارایان با ارکستر فیلارمونیک تهران در ایران کنسرت‌هایی را برگزار کردند. ارکستر فیلارمونیک تهران در شهرستان‌های آبادان و شیراز نیز کنسرت‌های بسیاری را اجرا کرد.

حالا باید از مسئولان این رویداد هنری پرسید که تاریخ را می‌توان بر مبنای اطلاعات افراد و اشخاص تقسیم کرد و اگر ما از تاریخچه وقوع یک رویداد بی‌خبریم می‌توانیم آن را به عنوان «اولین» رویداد نام‌گذاری کنیم؟ قطعاً برنامه‌هایی که در بخش‌های گوناگون کشور تهیه و تدارک دیده می‌شوند مخاطبانی دارند که بر مبنای علاقه‌مندی خود آن‌ها را رصد می‌کنند...

تعطیلی و شروع مجدد کار
پس از انقلاب ایران ارکستر فیلارمونیک تهران تعطیل شد. در سال ۱۳۷۸ فعالیت ارکستر فیلارمونیک تهران به مدیریت هنری و رهبری شریف لطفی مجدداً آغاز شد. این ارکستر در آغاز با عضویت ۳۰ نفر از نوازندگان جوان آغاز به کار کرد و در پایان فعالیت خود به تعداد ۵۵ نفر نوازنده افزایش یافت. این ارکستر به علت عدم پشتیبانی‌های مالی لازم در سال ۱۳۸۱ تعطیل و فعالیت مجدد آن موکول به تأمین اعتبارات لازم شد. در سال ۱۳۹۰ «آرش گوران» ارکستری را با نام «ارکستر فیلارمونیک تهران» راه‌اندازی کرد و رهبری آن را بر عهده گرفت. این ارکستر با ارکستر قدیم فیلارمونیک تهران ارتباطی نداشت.

«اركستر فيلارمونيك تهران» با نام «سمفوني شهر بيدار» شامگاه 3 خرداد‌ماه  1398 در تالار ايوان شمس

خبر راه‌اندازی نخستین ارکستر فیلارمونیک شهر تهران!

حالا پس از این فراز و نشیب چند روز پیش مدیرعامل برج میلاد از راه‌اندازی نخستین ارکستر فیلارمونیک شهر تهران با هدف ترویج موسیقی فاخر ایرانی با اجرای آثار آهنگسازان بزرگ کشور خبر داد و گفت: راه‌اندازی نخستین ارکستر فیلارمونیک شهر تهران با نماد و پشتیبانی برج میلاد به دستور و تأکید پیروز حناچی، شهردار تهران، بود که با توجه به ظرفیت‌های موسیقی فاخر ایرانی، برج میلاد تأسیس این ارکستر را در اولویت‌های کاری خود در سال ۹۸ گذاشت و بدین منظور جلسات مختلفی هم برای این موضوع با همفکری و همیاری چند ماهه گروهی از هنرمندان عرصه موسیقی برگزار شده است.

در ادامه ذکر شد اولین برنامه ارکستر فیلارمونیک شهر تهران شنبه ۱۲ مردادماه با حضور لوریس چکنواریان، فؤاد حجازی و آرش امینی و با اجرای آثار مفاخر شهر تهران چون فرهاد فخرالدینی، حسین دهلوی و آثاری اجرا نشده از موسیقی کلاسیک ایرانی در مرکز همایش‌های برج میلاد به صحنه خواهد رفت.

ارکستر فیلارمونیک تهران به رهبری آرش گوران در تالار وحدت سال 96

در ذیل این اخبار آمده است، ارکستر فیلارمونیک (فیلهارمونیک) به رهبری نادر مشایخی، ارکستر و گروه کر خانه هنرمندان ایران به رهبری محمد سریر و ارکستر شهر تهران به رهبری اسماعیل تهرانی از جمله مجموعه‌های موسیقی بودند که پیش از این توسط ارگان‌های وابسته به شهرداری تهران تأسیس شده اما بعد از مدتی فعالیت‌ خود را متوقف کردند.

نکته جالب اینجاست که آخرین ارکستر فیلارمونیک در تاریخ 20 اسفند‌ماه سال 97  رپرتواری را در تالار وحدت به صحنه برد که برای نخستین بار در ایران اجرا شد. آرش گوران رهبر ارکستر فیلارمونیک تهران در همین زمینه بیان کرده بود: احساس می‌کنم که اجراهای فیلارمونیک تعدادش اندک است. باید از مسئولان پرسید که چرا اجراهای ارکستر کم است. فیلارمونیک آمادگی اجرای پنج یا شش کنسرت در سال را داشته باشد

نکته جالب اینجاست که آخرین ارکستر فیلارمونیک در تاریخ 20 اسفند‌ماه سال 97  رپرتواری را در تالار وحدت به صحنه برد که برای نخستین بار در ایران اجرا شد. آرش گوران رهبر ارکستر فیلارمونیک تهران در همین زمینه بیان کرده بود: احساس می‌کنم که اجراهای فیلارمونیک تعدادش اندک است. باید از مسئولان پرسید که چرا اجراهای ارکستر کم است. فیلارمونیک آمادگی اجرای پنج یا شش کنسرت در سال را داشته باشد. سالن اجرا و سالن تمرین هزینه‌های زیادی دارد و به حق است که این هزینه‌های برای ارکستر فیلارمونیک کم و یا کاملا رایگان شود. هم توان ارکستر و هم توان نوازندگان بسیار بالاست و رپرتوارهای زیادی هم داریم. ما آمادگی بیشتر کردن تعداد اجراها را داریم.

وی گفت: از سال 1390 با ارکستر فیلارمونیک تهران کار می کنم و هر ساله توقع مالی‌ام از ارکستر را به زیر صفر رسانده‌ام. فیلارمونیک ها در تمام دنیا از سوی شهرداری‌ها و شخصیت‌های خصوصی حمایت می‌شوند. دو سال پیش نماینده‌ای از ارکستر فیلارمونیک تهران به ارکستر فیلارمونیک نیویورک رفتند و در پروژه صلح جهانی حضور داشتند. نامه‌ای به ما زدند تا نماینده‌ای از ارکستر ما به این پروژه برود. جالب است که بدانید شهرداری نیویورک سالنی اختصاصی برای ارکستر فیلارمونیک نیویورک ساخته‌اند. چنین انتظاراتی نداریم اما حداقل‌ها را باید رعایت کرد.

دروغ‌هایی که خیلی راحت به مخاطب می‌گوییم!

حالا باید از مسئولان این رویداد هنری پرسید که تاریخ را می‌توان بر مبنای اطلاعات افراد و اشخاص تقسیم کرد و اگر ما از تاریخچه وقوع یک رویداد بی‌خبریم می‌توانیم آن را به عنوان «اولین» رویداد نام‌گذاری کنیم؟ قطعاً برنامه‌هایی که در بخش‌های گوناگون کشور تهیه و تدارک دیده می‌شوند مخاطبانی دارند که بر مبنای علاقه‌مندی خود آن‌ها را رصد می‌کنند؛ پس بهتر است بدانیم که تعداد فراوانی از مخاطبان شاید بهتر از خود ما از سابقه یک رویداد فرهنگی یا هنری مطلع باشند و اطلاعات آن‌ها محدود به دوره مدیریتی کوتاه نباشد.

ریشه ناباوری و یا دیرباوری مخاطبان به کنش‌های و واکنش‌های مسئولان بازمی‌گردد و شاید از همین رفتارهای ناآگاهانه و سطحی شکل می‌گیرد، زیرا هر شهروندی تبلیغات گوناگون شهری را در گوشه و کنار شهر مشاهده می‌کند و قطعاً خاطره بسیاری از این اولین‌های تکراری در خاطر عاطر بسیاری از شهروندان باقی خواهد ماند.

انتهای پیام