کد خبر: ۳۸۴۵۸۹۶

تاریخ: ۲۷ مهر ۱۳۹۸ - ۰۸:۵۶

احمدرضا درویش:

جامعه بی‌رؤیا محکوم به اضمحلال است/ شیعیان جهان را از دیدن رستاخیر محروم کردیم

گروه هنر ــ احمدرضا درویش معتقد است که اگر قرار است جامعه فردای بهتری داشته باشد، باید برای آن رؤیا ساخت و اهالی فرهنگ چرخ‌دنده‌های کارخانه‌های رؤیاسازی‌ بشرند و مدیران فرهنگی تکنوکرات حتی برای بقای خودشان نباید این کارخانه‌ها را تعطیل کنند.

احمدرضا درویش، کارگردان سینمای ایران، که به مناسبت ایام عزاداری حسینی در ایکنا حضور یافت، درباره مراحل ساخت فیلم سینمایی رستاخیز اظهار کرد: برای ساخت رستاخیز همکاران من و بخش وسیعی از سینمای ایران به دلیل عزت این سینمای نجیب مجاهدت به خرج دادند و به منظور تولید اثری با عنوان رستاخیز تلاش کردند و این همکاری تنها به سینمای ایران محدود نبود، بلکه بزرگانی از سینمای جهان به همکاری سینمای ایران آمدند تا این اثر به مرحله تولید برسد. در نهایت رستاخیز با همراهی نیروهای لشکری و کشوری و با حمایت نیروهای مسلح ساخته شد.

وی ادامه داد: برخی از من سؤال می‌کنند حالا که رستاخیز ساخته و توقیف شده، در آینده قرار است چه اتفاقی رخ دهد اما من ساخت این فیلم را یک نتیجه می‌دانم. افسوس من این است که این فیلم که با تلاش بخش وسیعی از سینمای ایران ساخته شده باید دیده می‌شد و نکته مهم‌تر اینکه مورد نقد و تحلیل قرار می‌گرفت، زیرا هر فیلمسازی برای اینکه گام‌های بعدی را بهتر بردارد نیازمند نقد آثارش است.

گره‌ای که هر روز کورتر می‌شود

درویش تأکید کرد: متأسفانه در حوزه مدیریت فرهنگی رویه‌ای وجود دارد که بیشتر از هرجا به چشم می‌آید؛ عمده تصمیم‌گیران فرهنگی همه حیات و ممات فرهنگ را منحصر به دوره مسئولیت خود می‌دانند. مثلاً من در جایگاه فیلم‌ساز فکر می‌کنم تمامی سینمای ایران منحصر به دوره‌ای است که من فیلم‌سازی می‌کنم یا کسی که مدیر یا وزیر است فکر می‌کند تنها اتفاقات کشور محدود به دوره اوست، در حالی‌ که فرهنگ ایرانی از جایی آغاز شده است و قرن‌ها از آن گذشته و جامعه حرکت خود را برای آینده‌ای درخشان ادامه می‌دهد و این خودبینی شیوه‌ای است که در بسیاری از موارد به چشم می‌خورد و همین اتفاق درباره رستاخیز هم رخ داد. در آن زمان می‌توان گفت که در ظاهر اختلاف سلیقه و نظری وجود داشت اما نمی‌توان صورت مسئله را پاک کرد و هرچه در این زمینه سماجت بیشتر باشد، این گره کورتر خواهد شد. مدیران فرهنگی باید تبعات تصمیماتشان را بسنجند و جریان فرهنگی کشور را این گونه دچار مشکل نکنند.

این کارگردان سینما تصریح کرد: سینمای ایران در حوزه‌های فنی و تکنولوژیک بسیار بالنده شده و فعالیت‌های مهمی در زمینه طراحی صحنه، بازیگری و... انجام شده است. در واقع، از سینمای ایران می‌توان انتظار داشت که آثار بسیار جدی تولید کند، اما در حال حاضر با بحران مواجه‌ایم و اکنون آثاری تولید می‌شوند که سخیف و بی‌اثرند و این آثار ذائقه مردم را تأمین نمی‌کنند. سینمای ایران سال‌هاست جرئت ورود جدی به موضوعات جامعه را ندارد و مخاطبان مسائل و مصائب اجتماعی را به ندرت بر روی پرده سینما مشاهده می‌کنند. یکی از دلایل آن اقتصاد و مدیریت ضعیف فرهنگی است. کل گردش مالی سینمای ایران سالانه به 200 تا 250 میلیارد تومان می‌رسد و با این شرایط نمی‌توان ادعای صنعتی و بین‌المللی بودن داشت. این ادعاها کیلومترها با واقعیت فاصله دارد. همین عدم استقبال بیانگر این است که اصلاً در این زمینه موفق نبوده‌ایم. در زمینه بین‌المللی هم که می‌توان گفت تقریباً هیچ کاری انجام نشده است، مثلاً در شهر مزار شریف که شیعه و فارسی‌زبان هستند و حدود سه میلیون جمعیت دارد، یک دی وی دی در بازار سمعی و بصری از سینمای ایران مشاهده نمی‌شود و در مورد اکران فیلم که اصلاً نمی‌توان سخن گفت. اما فیلم‌های تایلندی، هندی و چینی به سادگی بازار خود را در این منطقه پیدا کرده است.

قرار بود رستاخیز را برای شیعیان جهان نمایش دهیم

کارگردان فیلم سینمایی دوئل اظهار کرد: دقیقاً با همین نگاه بین‌المللی ساخت فیلم رستاخیر را آغاز کردیم و قصدمان این بود که این فیلم برای شیعیان مزارشریف و مسلمانان چین و سنگال نمایش داده شود. در زمان تولید این اثر با در نظر گرفتن بازارهای پنهان، برای این فیلم شریک شیعه خارجی تدارک دیدیم و سعی کردیم محدودیت‌هایی را که با تحریم‌ها برایمان ایجاد شده بود دور بزنیم و با فراهم کردن این مقدمات، رستاخیز به سه زبان فرانسه، عربی و آذری در خارج از ایران دوبله شد. برای نسخه عربی آن هنرمندانی از جهان عرب به کشور دیگری دعوت شدند و طی یک ماه این اثر را دوبله کردند. اگر کامنت‌های مربوط به این فیلم را که در یوتیوپ زیر نسخه قاچاق درج شده است بررسی کنید، می‌بینید که حتی عده‌ای باور نمی‌کنند کارگردان این اثر ایرانی است. زبان عربی این فیلم از نظر صرف و نحو، فصاحت و بلاغت با کارشناسان عرب کاملاً بررسی شده و با تولید این اثر یک گام در راستای سینمای بین‌المللی برداشتیم. در این اثر هفت هنرمند مطرح از جهان عرب حضور داشتند؛ از جمال سلیمان گرفته تا فؤاد سرور و جواد شکرچی که بازیگر مطرح عراقی است. این کار بدین منظور انجام شد تا جهان عرب و شیعیان را متوجه این اثر کنیم.

کارگردان رستاخیز افزود: این فیلم در حالی توقیف شده که 9 سیمرغ بلورین جشنواره فجر را دریافت کرده بود و متأسفانه با ادبیاتی با ما برخورد شد که بسیار بدتر از توقیف فیلم بود. حداقل انتظارمان این بود که اخلاق در این زمینه رعایت شود و من به عنوان پدر معنوی این اثر از برداشتن آن از روی پرده مطلع شوم، زیرا باور من این است که ناسپاسی در سیره ایرانیان مسلمان نیست و باور نمی‌کردم که با چنین ادبیاتی مواجه شوم و ظرف چهار سال گذشته مصادیق فراوانی از این موارد هست که بهتر است بیان نشود. من با 37 سال سابقه فیلم‌برداری در دفاع مقدس حالا به جایی رسیده‌ام که باید برای آقایان دوباره تشهدم را بگویم و به مسلمانی‌ام اذعان کنم. این ناسپاسی اصلاً در شأن فرهنگ و سینمای ایران نیست.

تمامی آداب تولید یک اثر بین‌المللی را رعایت کردیم

این فیلم کاملاً سرقت شده است، طی یک معامله فروخته شده و معنای آن این است که اسناد بسیاری در این زمینه جعل شده است. اینجاست که برخی می‌گویند این فیلم را خودشان منتشر کرده‌اند. اما اتفاق پیچیده‌ای رخ داده و یک دعوای حقوقی مطرح است

وی ابراز کرد: متأسفانه این قضیه را آن قدر پیچیده کردند، در حدی که رئیس‌جمهور به آن ورود کند، آیا مسائل کشور باید جنبه امنیتی به خود بگیرد و این قضایا تا آنجا ادامه پیدا کرد که این فیلم تا شب شام غریبان امام حسین(ع) به صورت غیرقانونی از یک کشور دیگر بر روی اینترنت بارگذاری شد. این نسخه اصلاً نسخه نمایش این فیلم نیست و کپی است که برای نمایندگان الازهر تهیه شده تا به منظور نمایش برای اهل سنت مجوز بگیرد و قرار بود مجوز آن صادر شود که فیلم توقیف شد. ما تمامی آداب تولید یک اثر بین‌المللی فاخر را به جا آوردیم و همه مکاتبات بین‌المللی را از طریق شریک خارجی پیش بردیم و بعد این اتفاق رخ داد. حالا میلیون‌ها عرب‌زبان از روی کنجکاوی هم که شده این اثر را تماشا کرده‌اند. این فیلم کاملاً سرقت شده، طی یک معامله فروخته شده و معنای آن این است که اسناد بسیاری جعل شده است. اتفاق دردناک اینجاست که برخی می‌گویند این فیلم را خودشان منتشر کرده‌اند، اما اتفاق پیچیده‌ای رخ داده و یک دعوای حقوقی مطرح است زیرا کسی با تقلب اسنادی را ارائه کرده است و تهیه‌کننده فیلم هم در تلاش است تا این موضوع را حل کند و یوتیوپ هم در این زمینه با من مکاتبه کرده است تا مستنداتم را ارائه کنم و البته این پروسه زمان‌بر خواهد بود.

ظاهراً دیدن رستاخیر فقط برای ایرانیان ممنوع است

درویش افزود: این اتفاق بر اثر رفتار اشتباه مسئولان رخ داده است. البته طی این چهار سال هم ملاقات‌های فراوانی با وزرای ارشاد، که پیوسته تغییر کرده‌اند، داشته‌ایم اما آن‌ها اعتنا نمی‌کنند و فقط قول می‌دهند که این قول‌ها هم تاکنون به ثمر نرسیده است. سؤال اینجاست که این مطالبه فقط باید از جانب سازندگان فیلم صورت گیرد؟ آیا این مطالبه ملت ایران نیست که بخواهند این اثر را تماشا کند؟ این فیلم مجوز داشته و فتوای مراجع و مقام معظم رهبری در آن اعمال شده است و به تارگی مجوز بین‌المللی آن دوباره تمدید شده و با فاصله اندکی از روی پرده پایین کشیده شده است. این مسئله چه مفهومی دارد؟ یعنی دیدن این فیلم فقط برای ملت ایران مناسب نیست. مگر می‌شود با توسل به فضای مجازی، این فیلم را در ایران غیرقابل پخش اعلام کرد. حالا که سینمای ایران را از اکران این فیلم محروم کرده‌اید، حداقل مجوز پخش خانگی آن را صادر کنید تا صدای فیلمی که پنج خطبه امام حسین(ع) در آن خوانده شده به نسل جوان برسد. این فیلم درجه‌بندی سنی ندارد و برای همه گروه‌ها مناسب است. نگذارید مردم در بستر حرام بیفتند و نسخه غیرقانونی و مخدوش این اثر را تماشا کنند.

مردم را به بستر حرام نیندازید

درویش اظهار کرد: زمینه را به گونه‌ای فراهم کنید تا مردم با خیال راحت نسخه پاکیزه این اثر را تماشا و هزینه آن را هم پرداخت کنند تا هم صاحبان فیلم راضی باشند و هم زمینه نقد فیلم فراهم شود. جالب این است که حتی یکبار طی این سال‌ها کسی با من تماس نگرفته و بگوید که نظر شما در مورد این اتفاق چیست و آیا راهکاری برای این مسئله دارید؟ به آقایان باید عرض کنم که ما هم دوست نداریم این همه هزینه و هجمه بابت یک فیلم ایجاد شود. این مسئله یک میراث بد است که از گذشته برای مسئولان باقی مانده است و هرچه پیش می‌رویم این هزینه افزایش می‌یابد.

وقتی مدیر یک اثر سمعی و بصری را که متکی بر هویت کشور و مضمون بلند عاشوراست هدف قرار می‌دهد قطعاً به ضرر منافع فرهنگی کشور عمل کرده است. حوزه فرهنگ محدوده مدیریت ارواح اجتماعی است و با این شیوه مدیریت نمی‌توان گامی در راه بهبود وضعیت جامعه برداشت

وی بیان کرد: اگر جامعه علاقه‌مند به حرکت رو به جلوست، باید به دو نکته توجه کرد؛ یکی عنصر صدا و دیگری تصویر است. اگر این دو عنصر را نادیده بگیریم، قطعاً برای رسیدن به مطلوب دچار مشکل خواهیم شد. غفلت از این مهم بیانگر ناآگاهی از مقوله ارتباطات و درک وضعیت اجتماعی است. وقتی مدیر یک اثر سمعی و بصری را، که متکی بر هویت کشور و مضمون بلند عاشوراست، هدف قرار می‌دهند، قطعاً به ضرر منافع فرهنگی کشور عمل کرده‌اند. حوزه فرهنگ محدوده مدیریت ارواح اجتماعی است و با این شیوه مدیریت نمی‌توان گامی در راه بهبود وضعیت جامعه برداشت.

درویش ادامه داد: در سال‌های اخیر وضعیت اقتصادی کشور شرایط سختی را برای بسیاری از مردم به وجود آورده است و با افزایش چندین برابری نهادهای امدادی و خدمات‌رسان مانند بهزیستی مواجه هستیم. باید تشکر کرد که در حوزه اقتصاد فعالیت‌هایی انجام می‌شود اما باید هشدار داد که آقایان برای سبد فرهنگی و روحی مردم هم فکری کنید. من به مدیران تکنوکرات کشور عرض می‌کنم که باید کارخانه‌های بزرگ بسازید و کارخانه‌های شما برق، گاز و ماشین‌آلات تولید کند اما کارخانه‌های ما رؤیا تولید می‌کند و آرزو و امید را برای جامعه به ارمغان می‌آورد. اگر کارخانه روحی و فرهنگی جامعه تعطیل شود، کارخانه‌های شما هم تعطیل خواهد شد. جامعه‌ای که آینده و رؤیا ندارد، جامعه زنده‌ای نیست. ما به تزریق امید در جامعه کمک می‌کنیم و توصیه می‌کنم که ما را یاری کنید.

از مسئولان فقط توئیت می‌بینیم

این کارگردان با اشاره به اینکه این روزها از مدیران فرهنگی فقط توئیت می‌بینیم، گفت: باید به مسئولان فرهنگی کشور یادآوری کرد که همه ما در یک اردوگاه هستیم و زیر پرچم جمهوری اسلامی فعالیت می‌کنیم، پرچمی که مزین به نام خداوند است و ایران کشوری است که فرهنگ شهادت در آن جاری و ساری است. بنابراین پیشنهاد می‌کنم اگر در عرصه فرهنگ دچار اشتباه شده‌ایم آن را جبران کنیم. معتقدم فیلمساز نباید سخن بگوید و موظفیم حرفمان را با اثرمان بزنیم اما متأسفانه نزدیک به 15 سال است که دارم درباره رستاخیز حرف می‌زنم و گاهی خودم را شماتت می‌کنم که چرا باید این گونه باشد. وظیفه من این است که بسیاری از اتفاقات تاریخ کشور را ترسیم کنم، اما از وظیفه اصلی‌ام بازمانده‌ام. شاید باید به مسئولان محترم یادآوری کرد که از سر تفنن نیست که عده‌ای فیلمسازی می‌کنند و عده‌ای هم این آثار را تماشا می‌کنند، دوباره باید یادآور شد که فرزندان همین آقایان با خاطراتی که همکاران من برای آن‌ها می‌سازند تربیت می‌شوند و حتی ادبیات آن‌ها متأثر از همین آثار سینمایی و تلویزیونی است. پس باید آن را جدی بگیرند.

در خبرگزاری قرآن ترازویی وجود دارد که من به آن اعتماد دارم. اینجا متبرک به نام قرآن است و بسیاری از مسائل را به این دلیل بیان کردم. ظلم بزرگی به ما شده است و تهمت‌های بسیاری شنیدیم، اینکه گفتند بی‌اعتنایی به علما برای من بسیار ناراحت‌کننده بود زیرا ما مقابل بسیاری از علما زانو زده‌ایم،هیچ چیز این فیلم از دید علما پنهان نبوده است. ما در این مسیر فیلم‌نامه و تست گریم تقدیم مراجع کردیم و نماینده یکی از مراجع بزرگوار در این زمینه نظارت و دخالت داشتند تا این اثر به وجوهات علما متبرک و با پول پاک ساخته شود

درویش بیان کرد: خوشبختانه در خبرگزاری قرآن ترازویی وجود دارد که من به آن اعتماد دارم. اینجا متبرک به نام قرآن است و بسیاری از مسائل را به این دلیل بیان کردم. ظلم بزرگی به ما شده است و تهمت‌های بسیاری شنیدیم. وقتی بی‌اعتنایی به علما را مطرح کردند، برای من بسیار ناراحت‌کننده بود زیرا مقابل بسیاری از علما زانو زده‌ایم. هیچ چیز این فیلم از دید علما پنهان نبوده است. در این مسیر فیلم‌نامه و تست گریم را تقدیم مراجع کردیم و نماینده یکی از مراجع بزرگوار در این زمینه نظارت و دخالت داشتند تا این اثر به وجوهات علما متبرک و با پول پاک ساخته شود.

وی افزود: ما به نظر مراجع محترم و حضرت امام راحل درباره نشان دادن چهره معصوم توجه کردیم؛ برای نمونه نظر آیت‌الله بهجت، سیستانی و رهبری را در زمینه نشان دادن چهره معصوم خواستار شدیم. این فیلم در سایه مرجعیت ساخته شد و هنوز برای من سؤال است که تیتر می‌زنند بی‌توجهی به مراجع. در ضمن این فیلم از حمایت نیروهای مسلح هم برخوردار بود. مگر می‌شود آن‌ها فیلم‌نامه را نخوانده باشند و بعد امنیت و لجستیک آن را فراهم کنند. مگر می‌شود شهرهای مکه و مدینه را برای لوکیشن این اثر ساخت و قراردادهای خارجی آن به مهر وزارت ارشاد ممهور باشد اما عوامل فیلم به نکته‌ای در این زمینه بی‌توجهی کرده باشند.

اجرای گزینشی نظرات مراجع

درویش در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران ایکنا درباره نظارت متفاوت علما درباره نمایش چهره معصوم و پویایی فقه شیعه اظهار کرد: به زعم همه کارشناسان فقهی و علما، فقه شیعه پویاست و رمز ماندگاری‌اش نیز همین است. اگر قرار بود همه چیز بر مبنای نظر یک مرجع انجام شود، پس چرا تعدد مراجع را شاهدیم. ما معتقد به تکثر آرا هستیم و در این زمینه نمی‌توان گزینشی عمل کرد. مثلاً نظر بسیاری از مراجع این است که بانک‌ها ربوی عمل می‌کنند و در این زمینه وحدت نظر بسیاری وجود دارد. پس چرا در این مورد برخوردی صورت نمی‌گیرد. قانون اساسی برای موارد اختلافی هم راهکار ارائه داده است که ما به آن هم عمل نکردیم.

درویش درباره فیلم‌ نساختنش یا اینکه قصد خروج از کشور را دارد، گفت: سال‌ها از ما خواسته‌اند محصول فاخر ارائه دهیم و ما هم تلاش کردیم، اما به فیلمی که در جشنواره شرکت کرده و تمامی مجوزها را داشته است اجازه دیده شدن نداده‌اند. اگر شما به جای من باشید از چنین وزارتخانه‌ای دوباره مجوز می‌گیرد؟ من طی این سال‌ها بیکار هم نبوده‌ام و پنج فیلم‌نامه نوشته‌ام و قرار نیست جلای وطن کنم. کسی وطنش را ترک می‌کند که احساس صاحب‌خانگی و مالکیت ندارد. اما ما اینجا مالک هستیم و کسانی که بدعهدی کرده‌اند باید در مقابل تعهداتشان پاسخگو باشند، برای اینکه کشور به اینجا برسد خون‌های فراوانی ریخته شده است. نسل ما نسلی پاک‌ باخته است. به همین جهت از مسئولان سؤال می‌کنیم و آن‌ها باید از سبک زندگی تا عملکردشان را پاسخگو باشند.

وی در پایان اظهار کرد: برای ما جنگ تمام نشده است؛ امثال من و ابراهیم حاتمی‌کیا همچنان در جبهه‌ایم. جهاد فرهنگی هنوز ادامه دارد و ما فقط در انتخابات شرکت نمی‌کنیم که آینده سرزمینمان به عزا تبدیل شود. نسل ما به آینده امیدوار است و نسل‌های آینده هم باید این امید را حفظ کنند. ایران کشور بزرگی است و ندای اقتدارش باید در همه جهان طنین‌انداز شود.

خبرنگار مینا حیدری