کد خبر: ۳۸۴۶۷۸۲

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۳۹۸ - ۱۵:۰۷

بررسی ساختارهای فقهی بر پایه روابط انسانی در دوفصلنامه «مدیریت دانش اسلامی»

گروه اندیشه ـ دومین شماره دوفصلنامه علمی تخصصی «مدیریت دانش اسلامی» شامل 6 مقاله منتشر شد.

به گزارش ایکنا؛ دومین شماره دوفصلنامه علمی تخصصی «مدیریت دانش اسلامی» ویژه بهار و تابستان 98 به صاحب‌امتیازی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مدیرمسئولی محمدهادی یعقوب‌نژاد منتشر شد.

عناوین مقالات این شماره بدین قرار است: «تحلیل و بررسی ساختارهای فقهی بر پایه روابط انسانی»، «استانداردسازی نویسه‌گردانی اصطلاحات علوم اسلامی؛ ضرورت، آثار و مشکلات»، «مدیریت دانش مهدویت‌پژوهی با کاربست دانش آینده‌پژوهی»، «مدیریت دانش در حوزه مطالعات مهدوی»، «مدیریت اطلاعات و علم‌سنجی پیش‌نیاز تمدن‌سازی نوین اسلامی»، «بررسی استفاده از داده‌های مستند کتابخانه‌ای در ویکی‌های فارسی (مطالعه موردی ویکی شیعه)».

بررسی ساختارهای فقهی بر پایه روابط انسانی

در چکیده مقاله «تحلیل و بررسی ساختارهای فقهی بر پایه روابط انسانی» می‌خوانیم: «ساختارهای فقهی را با معیارهای گوناگونی می‌توان ترسیم کرد. یکی از معیارهای ساختارسازی فقه، روابط انسانی (رابطه با خدا، خود، انسان‌های دیگر و طبیعت) است. گرچه فقیهان متقدم از این معیار بهره نبردند، اما استفاده از آن در میان متاخران فقها و اندیشوران فقه بسیار است. این مقاله با جست‌وجو در میان کتاب‌های فقهی، ابتدا ساختارهای مبتنی بر روش مذکور را استخراج نموده و سپس از میان آنها ساختارهایی که طراحان آنها تصریح به پیروی از معیار روابط انسانی کرده یا این معیار در ساختارشان جایگاه ویژه‌ای دارد را گزینش کرده است.

در این مقاله، شش ساختار ناظر به روابط انسانی معرفی و بررسی می‌شوند که عبارتند از: ساختار آیت‌الله مشکینی در الفقه الماثور، ساختار آیت‌الله اعرافی در فقه تربیتی، ساختار آیت‌الله اشتهاردی و آیت‌الله یزدی در مقدمه کشف‌الرموز، ساختار دکتر گرجی در کتاب تاریخ فقه و فقها، ساختار آل نجف در کتاب الحلال و الحرام فی الشریعه الاسلامیه و ساختار برجی در مقاله «دسته‌بندی‌های ابواب فقه». دستاورد مقاله نشان می‌دهد، اکثر دانشوران متاخر برای ساختاربندی فقه به گونه‌ای از معیار روابط انسانی بهره برده‌اند و این معیار در میان متاخران و معاصران فقه‌پژوه، رایج و کاربرد بسیاری دارد. بهره‌گیری از این معیار در ساختار، نشانگر توجه به انسان، نیازها و روابط او است. چنین رویکردی در ساختاربندی فقه، متمایز از رویکرد فقیهان متقدم و دارای اهمیت است و سوگیری متفاوت دانشوران کنونی فقه را نشان می‌دهد.»

مدیریت دانش در حوزه مطالعات مهدوی

در طلیعه مقاله «مدیریت دانش در حوزه مطالعات مهدوی» آمده است: ««مدیریت دانش» از موضوعات مهمی است که در حوزه‌های مختلف دانشی کاربرد بسیار دارد. مقاله پیش رو، دربردارنده مباحثی درباره مدیریت دانش در حوزه مطالعات مهدوی است. نظام موضوعات مهدوی، منابع و کتابخانه‌های مهدوی، محققین و پژوهشگران مهدویت‌پژوه، مراکز و پژوهشکده‌هایی که در حوزه مهدویت کار پژوهشی و فرهنگی انجام می‌دهند، نرم‌افزارهای تولید‌شده با محوریت مهدویت، همه از مصادیق مدیریت دانش اسلامی در حوزه مطالعات مهدوی به شمار می‌آیند.

در این مقاله به نظام موضوعات مهدوی و نقش آن‌ها در مدیریت دانش اسلامی پرداخته شده است‌. بر این اساس پرسش اصلی نوشتار حاضر آن است که: موضوعات مهدوی چگونه دسته‌بندی می‌شوند و در مدیریت دانش اسلامی چه نقشی دارند؟ بدیهی است از طریق دسته‌بندی‌های نظام‌مند، می‌توان مفاهیم و اصطلاحات جدید در حوزه مهدویت را کشف نموده و بر غنای اصطلاح‌نامه معارف مهدوی افزود؛ چنین رویکردی می‌تواند یک نوآوری در مطالعات مهدوی باشد.»