کد خبر: ۳۸۵۴۳۵۰

تاریخ: ۰۴ آذر ۱۳۹۸ - ۱۱:۲۱

یادداشت/

سودجویی جریان‌های افراطی از مدارس دینی پاکستان

گروه بین‌الملل ــ برخی مدارس دینی و قرآنی پاکستان، که تحت حمایت عربستان قرار دارند، با ارائه آموزش‌های افراطی در کنار حمایت‌های مالی از مردم فقیر،‌ در راستای ترویج اندیشه‌های وهابیت و جذب دانش‌آموزان به جریان‌های تندرو فعالیت می‌کنند.

پاکستان کشوری اسلامی است که تعداد بسیار زیادی حافظ قرآن دارد و سنت‌های اسلامی همچون دیگر کشورهای اسلامی در پاکستان نیز اجرا می‌شود. از سوی دیگر کارشناسان قرآنی پاکستان اذعان می‌کنند که وضعیت مدارس این کشور در حوزه آموزش قرآن و معلومات دین اسلام چندان به سامان نیست و به تازگی در طول چند ماه گذشته آئین‌نامه‌ای به این منظور تدوین شده است. در همین راستا منوچهر شفیعی، کارشناس مسائل خاورمیانه یادداشتی در اختیار ایکنا قرار داده است که متن آن را در زیر می‌خوانید:

برخی مدارس در پاکستان، محل تدریس عقاید افراطی و پرورش تروریست‌های گروه‌های مختلف در جنوب آسیاست. این مدارس در سراسر مناطق وزیرستان شمالی و جنوبی پاکستان پراکنده هستند و با بسیاری از نهادهای بومی در ارتباط بوده و با شبکه داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای برای حمایت از خود پیوند دارند.

ویژگی مدارس

مدارس در پاکستان از یک ویژگی اساسی برخوردار هستند؛ آنها رایگان بوده و فعالیت خود را به آموزش طبقات فقیر اختصاص داده‌اند. این امر به آنها این توانایی را می‌دهد که از توانایی جذب اجتماعی بالایی بهره‌مند شوند.

24 درصد جمعیت پاکستان زیر خط فقر زندگی می‌کنند؛ این امر به آن معنی است که بیش از 50 میلیون نفر در این محدوده قرار دارند و جمعیتی که در سن تحصیل هستند و می‌توانند وارد مدرسه شوند، فقط در میان پسران برابر با 16 درصد از کل جمعیت کشور است.

دانش‌آموزان در طول دوره تحصیلی خود در معرض آموزش‌های دینی قرار می‌گیرند که در پیوند با وهابیت است؛ وهابیتی که در دوران اشغالگری شوروی در افغانستان به وسیله نیروهای تندروی تحت حمایت عربستان وارد منطقه وزیرستان شده و به عنصری فرهنگی و مسلط در این منطقه مبدل شد.

گزارش «اکونومیک تایمز» در سال 2016 نشان می‌دهد که حدود 24 هزار مدرسه در پاکستان وجود دارند که از سوی عربستان مورد حمایت مالی قرار می‌گیرند.

پیوستن به جریان‌های تندرو

این افراد به دلیل آموزش‌های به شدت سنتی، جهان‌بینی محدود و فقر، دارای انگیزه‌ای بسیار بالا برای پیوستن به جریان‌های افراطی هستند. از سوی دیگر دولت پاکستان نیز از انگیزه این افراد به سود اهداف خود بهره‌برداری می‌کند. این نیروهای افراطی به بدنه مناسبی برای به کار گرفته شدن در جریان‌های افراطی افغانستان و کشمیر تبدیل می‌شوند و بخشی از جنگ نیابتی پاکستان علیه هندوستان را تشکیل می‌دهند.

با این حال، کارکرد این مدارس فقط تربیت نیروهای افراطی نیست و اقدام به انجام امور خیرخواهانه در جامعه نیز می‌کنند. کمک به فقرا، حمایت از خانواده‌های ناتوان و انواع خدمات اجتماعی که همگی در راستای جذب و جلب بیشتر افراد به سوی این مدارس است، از دیگر فعالیت‌های آنها به شمار می‌رود.

کارکردهای افراطی

در کنار این اقدامات، همواره کارکردهای افراطی آنها موجب نگرانی کارشناسان امنیتی این کشور بوده است. آموزه‌های دینی و قرآنی در این این مدارس به گونه‌ای ارائه می‌شوند که بیش از هر چیز انتقال دهنده مفاهیم تکفیر و نفرت در بین دانش‌آموزان هستند. این آموزه‌ها نه فقط مذاهب غیر از اسلام را تکفیر می‌کنند، بلکه حتی در درون اسلام نیز معتقد به تکفیر هستند. نکته جالب توجه درباره کارکردهای مدرسه و حتی دانشگاه‌های پاکستان که به آموزش دین اسلام می‌پردازند، پیوند نزدیک آنها با نیروهای داعش است.

در این باره لازم به ذکر است که دانشکده شریعت دانشگاه کابل که موارد متعددی از افراطی‌گری و همچنین دعوت به داعش را تجربه کرده و اساتید آن نیز به جرم ارتباط با داعش بازداشت شده‌اند، ارتباط نزدیکی با دانشگاه دعوت و جهاد در پاکستان دارد.

به‌کارگیری اساتید در افغانستان

این دانشکده اساتید خود را از دانشگاه‌های دعوت و جهاد پاکستان جذب می‌کند. همچنین فارغ‌التحصیلان این مدارس، در بسیاری از مناطق دورافتاده اقدام به موعظه و جلب افراد برای اقدامات تروریستی و افراط‌گرایانه می‌کنند. گرچه دولت پاکستان تحت فشارهای بین‌المللی تلاش کرده است تا حدودی با انجام اصلاحات، این مدارس را کنترل کند، ولی به دلایل مختلفی از این امر ناتوان بوده است.

یکی از این دلایل جایگاه مدارس در بین جوامع سنتی است، به طوری که مردم از آن و آموزه‌های آن حمایت می‌کنند. همچنین مدارس از این ویژگی برخوردار هستند که خدماتی را به مردم ارائه می‌دهند که دولت از ارائه آنها ناتوان است.

از جمله این خدمات می‌توان به حمایت از فقرا اشاره کرد که به وسیله منابعی که از خارج از کشور ارائه می‌شود امکان‌پذیر است، در حالی که دولت پاکستان به دلیل ضعف اقتصادی از چنین ظرفیتی برخوردار نبوده و از انجام اقدامات مشابه ناتوان است.

تفاسیر نادرست از قرآن

یکی از موارد نگران‌کننده دیگری هم که در این زمینه وجود دارد، آن است که در این مدارس برداشت‌های نادرستی از قرآن و آموزه‌های اسلامی انجام می‌شود؛ این در حالی است که در قرآن به روشنی بر این مطلب تأکید شده که کشتن یک انسان به معنای کشتن تمام بشریت است و خداوند در قرآن، خود را با عنوان رحمان و رحیم معرفی می‌کند.

آموزه‌های تکفیری در این مدارس بر خشونت و تکفیر عمومی تأکید دارد. تعلیم‌دهندگان و تکفیری‌ها هر کسی را که با برداشت آنها از قرآن همخوانی نداشته باشد یا آموزه‌هایشان را نپذیرد، به عنوان کافر مورد تکفیر قرار می‌دهند.

همچنین یکی از آموزه‌های تکفیری‌ها، سرکوب کردن زنان و پرهیز دادن آنها از خواستن حقوقی است که دارند؛ به طوری که افراد فارغ‌التحصیل شده از این مدارس همواره مخالف آموزش، تحصیل و اشتغال زنان هستند.