کد خبر: ۳۸۵۶۲۷۹

تاریخ: ۲۰ آبان ۱۳۹۸ - ۱۳:۴۶

حجت‌الاسلام مهاجرنیا:

اخلاق با بخشنامه درست نمی‌شود

گروه حوزه‌های علمیه ــ معنویت و اخلاق در جامعه صرفاً با توصیه و بخشنامه و کنترل درست نمی‌شود چون با عنصر کلیدی و شعار فطری دیگر انقلاب، یعنی «آزادی» پیوند خورده است.

به گزارش ایکنا؛ حجت‌الاسلام‌والمسلمین محسن مهاجرنیا، استاد حوزه علمیه، در پانزدهمین نشست کرسی‌های آزاداندیشی مجمع هماهنگی پیروان امام و رهبری استان قم که با موضوع تبیین بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در دانشگاه طلوع مهر قم برگزار شد، گفت: رویکرد راهبردی به معنویت و اخلاق، فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و تجربه‌های گذشته را به مثابه مهم‌ترین منبع و درونمایه تفکر انقلابی قرار می‌دهد.

وی افزود: مجاهدت‌های جوانان در میدان‌های سخت، ازجمله دفاع مقدس هشت ساله، رویارویی شجاعانه و موفق با آمریکا در خاورمیانه، مدال افتخارآمیز و برند انحصاری رقابت با شیطان بزرگ، همه تجربه‌های ارزشمند نسل اخلاقی و معنوی انقلاب اسلامی است که در اختیار نسل جوان و صاحبان آینده انقلاب است.

حجت‌الاسلام مهاجرنیا در ادامه افزود: رویکرد به معنویت و اخلاق در بیانیه گام دوم دو ویژگی برجسته دار، هم رویکرد به آنها است و هم جایگاه آنها اهمیت راهبردی دارد. به همین دلیل در همان ابتدای بیانیه، معنویت و اخلاق جزء شعارهای اصلی انقلاب که ریشه در فطرت جاودانه دارند معرفی شده است و معنویت به معنای برجسته کردن ارزش‌های معنوی در انسان و در جامعه و اخلاق هم به‌معنای رعایت فضایل تعریف شده است.

وی با بیان این‌که اخلاق و معنویت سطوح مختلف دارد، گفت: گاهی در حد یک صفت درونی فردی است و گاهی به حوزه عمل و رفتار آن هم در عرصه کلان اجتماعی ظاهر می‌شود. سنخ‌شناسی ادبیات بیانیه گام دوم نشان می‌دهد این دو فضیلت متعالی به مثابه دو راهبرد کلان برای حرکت انقلاب اسلامی مطرح شده‌اند. با این راهبردها؛ انقلاب از دوران رژیم طاغوت مسافت چهل ساله‌ای را طی کرده است و در آغاز گام دوم هم مقام معظم رهبری آنها را به مثابه موتور محرکه انقلاب و چرخ دنده حرکت از وضع موجود به سمت آرمان‌ها و برای ایجاد پیوند وثیق میان واقعیت‌ها و آرمان‌ها معرفی می‌کنند و می‌فرماید:« معنویت و اخلاق جهت‌دهنده همه حرکت‌ها و فعالیت‌های فردی و اجتماعی و نیاز اصلی جامعه است. بودن آن‌ها محیط زندگی را حتی با کمبودهای مادی، بهشت می‌سازد و نبودن آن حتی با برخورداری مادی، جهنم می‌آفریند.»

تنزل راهبرد معنویت در حد انتزاع و فردیت

این استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: راهبرد معنویت و اخلاق نباید در حد ذهنیت و انتزاع و فردیت تنزل کند. این دو از انضمامی‌ترین ارزش‌های دینی و انسانی هستند که تعیین کننده روابط چهارگانه انسان ها با خدا، با خود، با جامعه و با طبیعت هستند. امام راحل(ره) فرمودند: تا انسان‌‌ها اصلاح نشوند، جامعه اصلاح نمی‌شود و مقام معظم رهبری در ترسیم اهداف و مراحل پنجگانه انقلاب اسلامی فرمودند ما بعد از انقلاب و توفیق در نظام سازی و ورود به دولت‌سازی هنوز به مرحله جامعه‌سازی در تراز انقلاب نرسیدیم. خمیرمایه این فرآیند و به ویژه در جامعه‌سازی و تمدن سازی بر دوش دو عنصر راهبردی معنویت و اخلاق، استوار است.

این پژوهشگر مسائل سیاسی با بیان این‌که باید اخلاق و معنویت را از طریق و منبعش دنبال کرد، افزود: باید بدانیم که چگونه می‌خواهیم این دو را ارتقا بدهیم. این مسئله در جامعه صرفاً با توصیه و بخشنامه و کنترل درست نمی‌شود، با عنصر کلیدی و شعار فطری دیگر انقلاب، یعنی «آزادی» پیوند خورده‌اند. در بیانیه می‌گوید هم «معنویت و اخلاق» ریشه در فطرت دارد و هم «آزادی» امر فطری است و بالطبع هر دو از مجاری امور فطری یعنی عقل، وحی و رسالت سرچشمه می‌گیرند و سازوکار ایجاد، ترویج و گسترش آن دو نیازمند نگاه راهبردی در گام دوم انقلاب اسلامی است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهاجرنیا با اشاره به این‌که اولین و مهم‌ترین شاخصه جامعه دینی وابسته به سطح برخورداری آن از اخلاق و معنویت است، افزود: جامعه دینی وقتی سرحال و بانشاط و شاداب می‌شود که معنویتش، ارتباطش با خدا و ارتباطش با دین تقویت بشود و اگر این ارتباط نباشد، آدم‌ها سست، دچار رخوت و دچار دل‌مردگی و در جازدگی می‌شوند. بنابراین، نشاط و شادابی و حرکت و پویایی از ویژگی‌های جامعۀ مؤمن و انقلابی است و این مهم زمانی تحقق می‌یابد که نیاز انقلاب اسلامی و جامعه اسلامی به عنصر معنویت و اخلاق در سطح استراتژیک دیده شود.

جامعه مؤمن صبور است

این پژوهشگر مسائل سیاسی گفت: جامعه مؤمن جامعه‌ای است که تحمل و صبوری آن بالاست. اگر نبود همین ایمان و اعتقاداتی که البته ضربه هم دیده، اگر همین مقدارش هم نبود، حقیقتاً تحمل خیلی از مسائل، مخصوصاً اقتصادی در شرایط موجود بسیار دشوار می‌شد. یکی از رمزهایی که جامعه ما را هنوز پایبند و وفادار به انقلاب و اسلام و نظام اسلامی استوار نگه داشته است، برخورداری از سطحی از اعتقادات و ایمان و فضایل متعالی انسانی است که مشکلات را تحمل می‌کنند و به پای آرمان‌های خویش ایستاده است.

وی در ادامه با بیان این‌که معنویت و فضایل اخلاقی با همۀ زیبائی‌هایشان، به مثابه دو راهبرد مهم برای گام دوم انقلاب اسلامی، دچار آسیب‌ و آفت‌هایی شده است، افزود: امروزه، حقیقتاً ما با یک سری مشکلات مواجه هستیم. تقلیل‌گرایی این دو ارزش به برخی از شعارهای ظاهری، ترویج مناسک گرایی، ظهور معنویت‌گرایی های انحرافی و صوفیانه و جمود بر ظواهر همه از نشانه‌های آسیب‌دیدگی ارزش‌های اخلاقی و معنوی محسوب می‌شوند.در رویکرد راهبردی به این دو عنصر اساسی، در کنار ظواهر و پوسته های اخلاق و معنویت، مغز و روح و حقایق درونی آنها هم دیده می‌شود و این نگاه است که اخلاق و معنویت را جهت دهنده و موتور محرک گام دوم انقلاب اسلامی می‌بیند.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مهاجرنیا در پایان گفت: در رویکرد راهبردی به معنویت و اخلاق، فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و تجربه‌های گذشته در گام اول و حتی در مقدمات انقلاب اسلامی، مهمترین منبع و درونمایه تفکر انقلابی است. مجاهدت‌های جوانان در میدان‌های سخت، ازجمله دفاع مقدس هشت ساله، رویاروئی شجاعانه و موفق با امریکا در خاورمیانه، مدال افتخارآمیز و برند انحصاری رقابت با شیطان بزرگ، همه تجربه‌های ارزشمند نسل اخلاقی و معنوی انقلاب اسلامی است که در اختیار نسل جوان و صاحبان آینده انقلاب است.