کد خبر: ۳۸۶۱۵۱۴

تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۹۸ - ۱۶:۴۸

علیرضا مختارپور هشدار داد:

عواقب جبران‌ناپذیر بی‌توجهی به بودجه موردنیاز کتابخانه‌های عمومی

گروه ادب ــ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با انتقاد از نظام بودجه‌ریزی در کشور و مغفول ماندن حوزه فرهنگ، گفت: اگر دولت و مجلس، به بودجه کتابخانه‌های عمومی بی‌توجهی کنند، سال آینده هزار کتابخانه عمومی در معرض تعطیلی قرار می‌گیرد؛ زلزله، سیل و آوار نتوانست چنین آسیبی بزند که تصمیم‌گیری‌های غیردقیق خواهد زد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، مراسم گرامیداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار در استان تهران سه‌شنبه ۱۲ آذرماه، با حضور علیرضا مختارپور، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور؛ امین متولیان، معاون برنامه‌ریزی، پژوهش و فناوری اطلاعات نهاد؛ اسماعیل شفاعی، معاون اداری و مالی نهاد؛ مهدی رمضانی، معاون توسعه کتابخانه‌ها و ترویج کتابخوانی؛ مهدی صباغ، مدیرکل منابع انسانی و امور پشتیبانی؛ باقر میر عبداللهی، مدیرکل تأمین منابع؛ هادی آشتیانی، مدیرکل ترویج کتابخوانی و امور فرهنگی؛ اصغر گودرزی، مدیرکل توسعه کتابخانه‌ها و مشارکت‌ها؛ محمد هادی ناصری طاهری، سرپرست اداره کل کتابخانه‌های عمومی تهران، کتابداران و فعالان عرصه کتاب و کتابخوانی استان تهران در آمفی تئاتر کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران برگزار شد.

علیرضا مختارپور، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در این مراسم اظهار کرد: هر ساله به مناسبت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار از همکاران کتابخانه‌های عمومی در شهر‌ها و استان‌های مختلف تقدیر می‌شود؛ البته این بزرگداشت ها، صرفا نمادی است تا یادمان نرود که از فعالیت‌های همکاران مان قدردانی کنیم؛ بسیاری از کتابداران ما فعالیت‌های ارزشمندی انجام می‌دهند که به دلیل نبود فرصت و یا انگیزه، اقدامات خود را ثبت نمی‌کنند؛ قطعاً فعالیت‌های خالصانه همه عزیزان در سامانه مطلق خداوندی ثبت و ضبط می‌شود و جزای خیر آن را دریافت خواهند کرد. طی این سال ها، بخش قدردانی از همکارانی که در ستاد‌ها فعالیت می‌کنند، مغفول مانده که ان شاءالله به همت عزیزان، از سال جاری آغاز و در سالروز تأسیس نهاد از همکاران ستادی نیز تقدیر خواهد شد.

وی ادامه داد: در شکل‌گیری فعالیت‌های فرهنگی عوامل مختلفی نقش دارند و ما انسان ها، نمی‌توانیم سهم مشارکت هر یک از افراد را در این فعالیت‌ها بررسی کنیم. برای مثال، پروژه بازسازی کتابخانه پارک شهر، به رغم وجود دشواری هایی، تکمیل شد و اینک، هر هفته میزبان برگزاری چندین برنامه می‌شود و این تنها آغاز راه آن است. افراد بسیار زیادی در کتابخانه، بخش‌های عمرانی، مالی، پیمانکاری، ستاد مرکزی و ستاد استان تهران و ... فعالیت کردند تا این پروژه به ثمر برسد. همچنین از آقای نیک نام که تا چندی پیش مدیریت اداره کل استان تهران را بر عهده داشتند، تقدیر می‌کنم.

مختارپور در ادامه سخنان خود، رسانه‌های جمعی، دستگاه‌های دولتی و نمایندگان مجلس را خطاب قرار داد و گفت: در حال حاضر بودجه سال آتی کتابخانه‌های عمومی و تمامی دستگاه‌های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و خدماتی کشور در حال بررسی در مجلس شورای اسلامی است. متأسفانه طی سال‌های گذشته بخش فرهنگ، کم‌ترین سهم را در بودجه داشته و در میان دستگاه‌های فرهنگی نیز، کتابخانه‌های عمومی کمترین سهم را داشته اند. بر اساس گزارش رسمی منتشر شده، در سال ۱۳۹۶ به ۱۳۹۷، بودجه دستگاه‌های فرهنگی به طور متوسط ۱۹ درصد و بودجه کتابخانه‌های عمومی تنها ۶ درصد افزایش داشت. این در حالی است که هزینه‌های کارکنان نهاد نیز از محل همین بودجه تأمین می‌شود، نه همچون دستگاه‌های دولتی که ردیفی جداگانه برای افزایش حقوق دارند.

وی با اشاره به سخنان خود در مراسم ملی گرامیداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار در پایتخت کتاب ایران، اظهار کرد: ماه گذشته مسئولان ستاد مبارزه با مواد مخدر، به ارائه گزارشی در شورای فرهنگ عمومی پرداختند. طبق این گزارش، مراقبت و نگهداری و ترک اعتیاد یک معتاد، بیش از ۲۰ سال زمان و هزینه نیاز دارد. اخیراً، رئیس شورای شهر یکی از کلان شهر‌های کشور، اعلام کرد که ۱۲ درصد از درآمد شهرداری آن کلان شهر، صرف مبارزه با مواد مخدر می‌شود؛ درحالی‌که ما برای دریافت سهم نیم درصد کتابخانه‌های عمومی، با مشکلات عدیده‌ای رو به رو هستیم.

مختارپور تصریح کرد: هزاران برابر از هزینه‌ای که امروز از کتابخانه‌های عمومی و بخش فرهنگ دریغ می‌شود، فردا باید صرف رفع آسیب‌های اجتماعی، مبارزه با مواد مخدر، طلاق، مفاسد اخلاقی و ... شود. امروز صریحا به نمایندگان مجلس شورای اسلامی می‌گویم که کتابخانه عمومی، تنها مرکز فرهنگی است که در‌های آن‌ها همواره به روی تمام مردم، فارغ از مذهب، سن و جنسیت، باز است. هیچ مرکز فرهنگی دیگری، این ویژگی را ندارد. مدارس، پایگاه فرهنگی مهمی هستند، اما تنها به دانش آموزان خدمات ارائه می‌دهند؛ مساجد، مراکز فرهنگی بسیار مهمی هستند، اما تنها در ساعاتی از روز به اقشار خاصی از مردم، حتی در بعضی موارد به طبقات خاصی از مردم، خدمات ارائه می‌دهند. کتابخانه عمومی، تنها نهادی است که فارغ از تمام تمایزها، به تمامی مردم خدمات فرهنگی ارائه می‌دهد. این بدین معنا نیست که فعالیت‌های ما ایده آل است، ما هم نقص‌هایی داریم که باید برای رفع آن‌ها تلاش کنیم. مهم‌ترین کمبود ما، مسئله بودجه است.

وی ادامه داد: محاسبه بودجه کتابخانه‌های عمومی، بر خلاف سایر دستگاه‌ها، کار دشواری نیست. امروز ما بیش از ۳۵۰۰ باب کتابخانه داریم؛ در کشور ما سالی ۱۰۰ هزار عنوان کتاب چاپ می‌شود؛ فرض کنید ما سالانه تنها ۱۰۰۰ جلد کتاب، معادل یک صدم کتاب‌های منتشر شده در کشور را بخریم؛ چیزی که توقع ناشران، فعالان فرهنگی، کتابداران و اعضای کتابخانه‌ها است. در صورت خرید تنها هزار عنوان کتاب برای تمامی کتابخانه‌های عمومی کشور، سالانه ۷۲ میلیارد تومان مورد نیاز است. اگر بخواهیم از بین نشریات کشور، تنها ۵۰ نشریه خریداری کنیم، نزدیک به ۲۰ میلیارد تومان بودجه لازم است. برای ارائه خدمات دیجیتالی که مورد تأکید نمایندگان و مردم است، سالانه حداقل ۲۶ میلیارد تومان مورد نیاز است. برای پرداخت حقوق کتابداران در سطح فعلی، حدود ۳۶۰ میلیارد در سال مورد نیاز است. برای نگهداری کتابخانه ها، هزینه‌ای بالغ بر ۵۰ میلیارد تومان لازم است. حذف و نادیده گرفتن هر یک از این بخش‌ها توسط دولت محترم و یا مجلس محترم، به معنای کاهش نوعی از خدمات دهی در کتابخانه عمومی است. مجموع این موارد ما را به عددی در حدود ۷۰۰ میلیارد تومان می‌رساند.

مختارپور تصریح کرد: نهاد کتابخانه‌های عمومی برای سال ۱۳۹۹، حداقل حدود ۷۰۰ میلیارد تومان نیاز دارد. کمتر از یک سوم این رقم، از طریق سهم نیم درصد کتابخانه‌ها از درآمد‌های شهرداری، چنانچه پرداخت شود، تأمین خواهد شد. نزدیک به ۵۰۰ میلیارد باقی می‌ماند؛ از این میزان، آنگونه که با ما اطلاع داده اند، دولت محترم در سال ۱۳۹۹، برای نهاد کتابخانه‌های عمومی ۱۹۹ میلیارد تومان در نظر گرفته است. یعنی کمتر از یک دوم نیاز کتابخانه ها؛ این چه معنایی دارد!

وی ادامه داد: بعد از حادثه پلاسکو، دستگاه‌ها و نهاد‌های مختلف، برای جلوگیری از ایجاد حادثه و خسارت جانی، موظف به بررسی وضعیت ساختمان‌های خود شدند. آن زمان ۲۲ کتابخانه به دلیل فرسودگی ساختمان، تعطیل شد. حادثه زلزله در سال‌های اخیر به ۶ کتابخانه ما آسیب جدی وارد کرد. در سیل سال جاری، دو کتابخانه ما آسیب جدی دید. در وقایع اخیر، بعضی کتابخانه‌ها آسیب جزئی دید، اما کتابخانه عمومی تفکر شهریار به کلی ویران شد. لطفا به آمار‌ها توجه کنید. اگر دولت محترم و مجلس محترم، به بودجه کتابخانه‌های عمومی بی توجهی کنند، سال آینده هزار کتابخانه عمومی در معرض تعطیلی قرار می‌گیرد. حالا شما میزان آسیب را محاسبه کنید. زلزله و سیل و آوار نتوانست چنین آسیبی بزند که تصمیم گیری‌های غیردقیق خواهد زد. ما روشنگری می‌کنیم که بی توجهی به این موضوع چه آسیبی خواهد داشت.

وی با تقدیر از بسیاری از نمایندگان که دلسوزانه، موضوع افزایش بودجه کتابخانه‌های عمومی را پیگیری می‌کنند، گفت: متاسفانه نظام بودجه ریزی در کشور، طوری طراحی شده که به مسائل فرهنگی کمتر توجه می‌شود؛ این موضوع باید اصلاح شود. در غیر اینصورت، هزاران برابر بودجه‌ای که امروز از کتابخانه‌های عمومی دریغ می‌شود، فردا باید صرف مبارزه با آسیب‌های اجتماعی شود. به استناد شواهد دقیق می‌گویم که فعالیت کتابخانه‌های ما در مناطق دارای آسیب اجتماعی، شاخص‌های فرهنگی آن مناطق را تغییر داده است. این‌ها آمار‌هایی انتزاعی نیست، هر کسی که می‌خواهد، می‌تواند بررسی کند. من امیدوارم که نمایندگان محترمی که در این راستا تلاش می‌کنند، موفق شوند و بدانند که تصمیم آن‌ها چه تأثیری در سرنوشت کشور و نسل آینده دارد.

دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در خاتمه سخنان خود در خصوص کتابخانه عمومی «تفکر» شهریار، گفت: کتابخانه تفکر، در منطقه‌ای مردمی و نه اعیان‌نشین، به فرزندان این مرز و بوم، خدمات ارائه می‌کرد. انقلاب اسلامی ایران، به عنوان بزرگ‌ترین انقلاب قرن بیستم در کشور ما اتفاق افتاد؛ مردم انقلابی ما با تمام ناراحتی از رژیم منحط پهلوی، حتی یک کتابخانه و مرکز فرهنگی را آتش نزدند؛ این امر نشان می‌دهد که چه کسانی و با چه مبنای ضدفرهنگی این کار را کردند؛ آن‌ها حتی مانع از کمک مردم و رسیدن آتش نشانی به منطقه برای جلوگیری از آتش سوزی شدند. اما این کتابخانه با کمک مردم ساخته خواهد شد. امروز، فراخوانی از سوی نهاد برای دریافت کمک‌های مردمی در ساخت دوباره کتابخانه عمومی تفکر منتشر می‌شود؛ تاکنون تقاضا‌هایی هم از سوی مردم ارائه شده است؛ مردم این کتابخانه را به سرعت و بهتر از گذشته می‌سازند؛ اما مرز میان افرادی که ناراحت و معترضند و گلایه‌های به حق دارند، با کسانی که با فرهنگ، ادب و تمدن دشمنی دارند، برای همیشه در تاریخ خواهد ماند.