کد خبر: ۳۸۷۵۰۲۳

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۳:۱۱

معاون پژوهش حوزه:

علوم انسانی اسلامی و پیشرفت دو روی یک سکه هستند/ نبود نظریه تثبیت شده برای پیشرفت

گروه حوزه‌های علمیه ــ معاون پژوهش حوزه با بیان اینکه نظریه تثبیت‌شده برای پیشرفت در کشور وجود ندارد، گفت: علوم انسانی اسلامی و پیشرفت، دو روی یک سکه هستند و تا وقتی علوم انسانی اسلامی و نظریات مبتنی بر آن تولید نشده، باید مبانی را براساس آیات و روایات تنظیم کنیم.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحسین میرمعزی، معاون پژوهش حوزه‌های علمیه و عضو شورای عالی مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، هشتم بهمن‌ماه در نشست «حجیت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت» در قم گفت: در مورد الگوی پیشرفت، یک جریان نظریه‌پردازی براساس آموزه‌های اسلامی باید در محیط دانش رخ دهد، زیرا امروز وقتی صحنه دانش را در حوزه و دانشگاه می‌بینیم، مشاهده می‌شود یا مقوله پیشرفت اسلامی مطرح نیست یا تفکر سکولار بر بحث پیشرفت در محیط‌های دانشگاهی حاکم است.

میرمعزی با بیان اینکه بیش از هفت سال از عمر گفتمان الگوی پیشرفت می‌گذرد، تصریح کرد: هدف اصلی این است که اولاً به پیشرفت به عنوان مقوله راهبردی و اساسی توجه شود و ثانیاً این کار مبتنی بر مبانی اسلامی صورت بگیرد.

معاون پژوهش حوزه علمیه اظهار کرد: تدوین، گام اول در این مسیر است تا کم کم اذهان نخبگان به سمت نظریه‌پردازی در مقوله پیشرفت پیش برود و هدف بعدی، تدوین یک سند راهبردی است تا راه جدیدی را به جهان نشان دهیم، زیرا جهان کفر هم در بحث پیشرفت در بحران به سر می برد.

وی با بیان اینکه یکی از اشتباهاتی که در میان متفکران داشگاهی و بعضاً حوزوی در مورد سند صورت می‌گیرد، این تصور است که الگو، مدلی عملیاتی برای امروز است، افزود: مقصود از سند، این نیست؛ آنچه آقا(رهبر انقلاب) سفارش داده‌اند، این مسئله نبوده است؛ کسانی که آن را الگوی عملیاتی می‌بینند، الگو را با «مدل» در فرهنگ غرب یکسان می‌پندارند، چون در غرب، مدل را طرح عملیاتی برای ایجاد یک حرکت توصیف می‌کنند.

میرمعزی با بیان اینکه در غرب هم مدل، شامل مدل‌های مفهومی و عملیاتی و نظری می‌شود، اظهار کرد: مدل یک قالب نظام‌مند برای ارائه است و محتوا می‌تواند ارزشی، فلسفی یا عملیاتی باشد. منظور رهبری این بوده که مراد از الگو، نقشه جامع و کلان برای حرکت  به سمت وضعیت مطلوب اسلامی است.

معاون پژوهش حوزه با بیان اینکه سند، کلیات حرکت از وضع فعلی به مطلوب را بیان و تفاوت پیشرفت اسلامی را با پیشرفت تمدن غرب تبیین می‌کند، تصریح کرد: در تمدن غرب، یک الگوی پیشرفت تمدنی و یکسری الگوهای راهبردی دارند؛ غربی‌ها وقتی الگوهای عملیاتی ارائه می‌دهند با هم اختلاف دارند، ولی در کلیات، اختلاف ندارند و همه سکولار و مادی هستند و هدفشان تأمین حداکثری نیازهای افراد است.

سند تمدنی

میرمعزی با بیان اینکه الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت سندی تمدنی و سند بالادستی همه اسناد کشور است، اظهار کرد: سیاست‌های کلان و 5 ساله باید در ذیل این سند تمدنی نوشته شوند. این سند دو بخش دارد؛ یکی بخش اسلامی و دیگری ایرانی؛ الگوی پیشرفت باید به سه سؤال اصلی پاسخ دهد؛ اول جهت حرکت و هدف مطلوب، دوم مسیر حرکت و سوم چرایی رفتن به سمت هدفی خاص. آرمان‌ها، جهات کلی حرکت به سمت عبودیت و حیات طیبه را مشخص می‌کنند؛ مبانی در این سند چرایی را نشان می‌دهند و چگونگی حرکت به سمت آرمان‌ها هم، اصول هستند.

وی با بیان اینکه الگوی اسلامی پیشرفت فارغ از زمان و مکان است و می‌تواند روی زمین و ز مان ایران و یا عراق و مناطق دیگر تنظیم شود، در مورد حجیت سند پیشرفت گفت: حجیت دلیلی است که اگر درست باشد، منجز و اگر خطا باشد، معذر است؛ یعنی وقتی می‌گوییم چیزی حجت است، اگر به آن استناد کرده و مطلبی را به اسلام نسبت دهیم، در صورتی که درست باشد منجز است و ما مکلف به اجرا هستیم، ولی اگر خطا بود، معذر است.

وی با بیان اینکه وقتی می‌خواهیم چیزی را به خدا نسبت بدهیم، باید دلیل محکم داشته باشیم تا حجت شرعی به دست آید، افزود: در احکام فقهی ادله حجیت برای رسیدن به حکم خدا، بیان شده است، مثلاً گفته‌اند خبر واحد، معتبر نیست؛ لذا وقتی می‌گوییم سند حجیت دارد، چه ادله‌ای برای این نسبت‌دهی داریم؟.

اسلامی بودن، حجیت سند پیشرفت است

میرمعزی تصریح کرد: عناصر ارائه شده در سند، حجیت دارند، زیرا بخش ابتدایی سند اسلامی است و براساس ادله اسلامی چیده شده است، البته مدلی که به پیشرفت داده‌ایم، مبتنی بر استدلال عقلی روشن است.

معاون پژوهش حوزه افزود: اینکه ما در 50 سال آینده می‌خواهیم در نظام آرمان‌ها با توجه به ظرفیت‌ها و چالش‌های موجود و فرصت‌های پیش حرکت کنیم در آیات و روایات بیان نشده و بلکه بحث کارشناسی باید در مورد آن صورت بگیرد. همچنین تدابیر رسیدن به اهداف مباحث هم کارشناسی است. اگر ما قواعد کارشناسی را درست رعایت کرده و مطالعات میدانی را درست انجام دهیم، به نتایجی که می‌رسیم، برای ما حجت است.

معاون پژوهش حوزه علمیه اظهار کرد: اگر در مسئله کارشناسی، استفراغ وسع کرده و دقیق باشیم، به هر نتیجه‌ای رسید، حجت است؛ آیت‌الله جوادی آملی برای اولین بار در این عرصه نظریه‌پردازی کرده و عقل کارشناسی و میدانی را حجت می‌دانند.

میرمعزی با بیان اینکه ما به روش گفتمان نخبگانی در نوشتن سند مقید بوده‌ایم، اظهار کرد: حتی استادان مومنی در دانشگاه داریم که حاضریم پشت سر آنان نماز بخوانیم، ولی متأسفانه مبانی فکری آنان در بحث سندنویسی، مبتنی بر کفر و الحاد است، لذا بنای ما در سند این بوده که این جریان نخبگانی گفتمانی رخ دهد.

لزوم حرکت به سمت نظریه‌پردازی برای سند پیشرفت

وی با اشاره به نظریه پشتیبان الگو تصریح کرد: نوشتن الگو براساس یک نظریه، غلط است، زیرا یک نظریه، نظریات رقیب و منتقدان زیادی دارد. از سوی دیگر نظریات پخته و تثبیت شده در بحث سند نداریم، لذا بحث از نظریه پشتیبان سند در شرایط فعلی جایی برای طرح ندارد، البته باید به جریان نظریه‌پردازی در محیط دانش بهای بیشتری بدهیم و آن را بلندمدت و قرنی بدانیم و تصور نکنیم که یکی دوساله قابل حل است.

میرمعزی افزود: علوم انسانی اسلامی و پیشرفت دو روی یک سکه هستند و تا وقتی علوم انسانی اسلامی و نظریات مبتنی بر آن تولید نشده، باید مبانی را براساس آیات و روایات تنظیم کنیم.