کد خبر: ۳۸۷۶۳۲۱

تاریخ: ۱۴ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۳:۰۵

آیت‌الله مبلغی:

اصول اساسی رسیدن به آرمان‌شهر اسلامی و جامعه موفق/ اربعین نمایش حرکت ارزش‌هاست

گروه جامعه ــ عضو مجلس خبرگان رهبری ضمن برشمردن چهار اصل اساسی قرآن برای رسیدن به آرمان‌شهر اسلامی، گفت: ساحت اربعین ‎‎را باید از نزاع درونی شیعه دور کرد و خاستگاه شعار اربعین باید انسانی باشد تا این آیین با انسان‎ها و جهان انسانی روبه‎رو شود و برای آنها حرفی برای گفتن داشته باشد.

به گزارش خبرنگار ایکنا؛ نشست تخصصی «اربعین و ظرفیت‌های تمدن‌ساز»، عصر امروز دوشنبه ۱۴ بهمن‌ماه با حضور آیت‌الله احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان رهبری، علیرضا صدرا، رییس اندیشکده سیاست مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، محمدباقر خرمشاد، دبیر شورای روابط خارجی و استاد دانشگاه و جمعی از کارشناسان و محققین این عرصه به همت موسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران با همکاری پژوهشکده حج و زیارت برگزار شد.

آیت‌الله احمد مبلغی در این نشست با تأکید بر اینکه باید تعریف دقیق‎تری نسبت به تمدن داشته باشیم و ابهاماتی را که نسبت به اربعین وجود دارد، از بین برد، اظهار کرد: تمدن به معنای مدنیت‎ورزی است.  در تفکر اسلامی، یک مدنیت و یک تمدن داریم و تمدن یعنی طبیعت؛ طبیعتی که فطریت آن به سمت مدنیت در حرکت است.

وی با بیان اینکه فطرت انسان همیشه به‌دنبال حضوریابی و هم‌افزایی است، افزود: مدنیت نوعی از اجتماع است و تمدن یعنی مدنیت‎ورزی. به این معنی که اجتماع انسان‎ها به سمت مسائل جدید و قضایای نو و حوادثی که در بستر زمان پدید می‎آید، در حرکت هستند و در این مسیر مدنیت به معنای بازآفرینی و بازسازی اجتماع است؛ اجتماعی که نیازمند توسعه و تکامل است. حال باید پرسید که این بازسازی اجتماع بر اساس چه معیاری خواهد بود.

عضو مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد: به‌نظر می‌رسد اگر به قرآن رجوع کنیم، این اصول اجتماعی را به خوبی دریافت خواهیم کرد. بازسازی اجتماع و توسعه آن باید بر اساس اصول اساسی مد نظر یک تمدن برای اسلام باشد و باید دید اسلام چه چیزی را برای آن در نظر گرفته است. به جرئت می‎توان گفت هیچ کتابی مانند قرآن به درستی با این اصول، جامعه درست را معرفی نکرده و به آن اشاره نکرده است.

چهار اصل اساسی برای رسیدن به آرمان‌شهر اسلامی

آیت‌الله مبلغی با بیان اینکه قرآن دست کم چهار اصل اساسی را برای رسیدن به آرمان‌شهر اسلامی و اصول جامعه موفق و درست معرفی می‌کند، اظهار کرد: این اصول شامل معنویت، اطمینان، اقتصاد و امنیت است که در واقع اصول اساسی یک اجتماع اسلامی را نشان می‌دهد. امنیت وصف و پایه اساسی یک جامعه درست است. اگر امنیت نباشد، آن جامعه خواستگاه انفعال در معرض قرار گرفتن آسیب‎ها خواهد بود. جامعه‌ای که در خوف باشد، در امنیت نیست.

وی ادامه داد: اطمینان نیز به معنی فراغت بال و آسودگی خاطر است. باید عدل برقرار باشد تا اطمینان حاصل شود و خاطر آسودگی در همه مراحل زندگی شکل بگیرد. موضوع بعدی اقتصاد است. قرآن نمی‌گوید اقتصاد تنها تأمین نان شب است، بلکه تأکید دارد که اقتصاد باید در حد راحتی و گوارایی مورد توجه باشد. رزق یک امر فرایندی است و جالب است که قرآن تنها به رزق فرد هم اشاره نمی‎کند، بلکه تأکیدش بر رزق قریه و شهر است. اقتصادی که قرآن به آن تأکید می‌کند، مسئله‌ای است که با سختی همراه نباشد و این نشان می‌دهد که باید فضای جامعه را به این سمت ببریم.

عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه با تاکید بر اینکه معنویت ملزوم تمام سه عنصر دیگر است، تصریح کرد: این موارد بدون معنویت و دین، شکل کاملی پیدا نمی‌کند و بسیاری از اینها متوقف در دانش و معنویت است.

وی در ادامه به مؤلفه‎های اربعین اشاره کرد و گفت: اربعین بخشی از مؤلفه‎های نمایشی اسلام است. به این معنی که انسان‎ها را در آن دخیل می‌کند. این نمایش قدرت بالایی برای تمدن‎آفرینی و معنویت‎ورزی دارد. حرکت اجتماعی، معنویت اجتماعی و عقلانیت از جمله موضوعاتی است که اربعین را در بر می‎گیرد.

آیت‌الله مبلغی با بیان اینکه اربعین در حقیقت نمایش حرکت ارزش‌هاست، گفت: خود اربعین هم حرکت است، به این دلیل که زیارت در ادبیات دینی یعنی از محل خود حرکت‎کردن و رفتن به یک جایگاه مقدس که اگر با یک عنصر دیگر هم اضافه شود، یک انبوه دینی ایجاد می‌کند. مؤلفه حرکت در اینجا وجود دارد و اگر حرکت نبود، اربعین به هیچ وجه بازتاب نداشت.

ساحت اربعین باید از نزاع درونی شیعه دور شود

وی افزود: دومین مورد، معنویت اجتماعی است و سومین مورد عقلانیت است. وقتی ما از اربعین نام می‌بریم، باید آن را مورد کنکاش قرار دهیم و ببینیم از نگاه دین چه معنایی دارد که در حقیقت به معنای نضج عقلی و رفتاری است. روایت داریم اگر کسی به اربعین رسید، عقل او کامل می‌شود. ما در ارتباط با اربعین از آن جهت که در ادبیات دینی بازتاب قوی پیدا کرده و ثابت کرده است که یک پدیده جهانی شده، باید بار اصلی تمدنی را بر دوش این موضوع بگذاریم.

عضو مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر اینکه باید ساحت اربعین را از نزاع شیعه با شیعه دور کرد، گفت: عاشورا ساختش اختلاف نیست و ما هم اربعین را باید از این موضوع دور نگه داریم. آیین اربعین باید پا جای پای عاشورای حسینی بگذارد. شعاراربعین باید خواستگاه انسانی باشد و باید با انسان‎ها و جهان انسانی روبه‎رو شود و برای آنها حرف داشته باشد.

اربعین فرعی از کربلا و عاشورا است و عاشورا فرعی از جهاد است

علیرضا صدرا سخنران دیگر این نشست بود. وی در سخنانی گفت: رابطه و نسبت اربعین و تمدن اسلامی باید با یکدیگر پیدا بشود و بعد ما باید خاستگاه و جایگاه اربعین را مشخص کنیم. ما باید فلسفه حج و زیارت را بدانیم و چگونگی اجرای آن و بهره‎برداری و اثربخشی آن در جهت تمدن‎سازی را مشخص کنیم.

وی با اشاره به جنبه‎های مختلف حج و زیارت اربعین و کارآمدی آن در جهت تمدن‎سازی گفت: ما باید بدانیم که چه عواملی و چه نهادهایی در جهت تمدن‎سازی مؤثر هستند. لذا باید نقش و جایگاه اربعین را بدانیم؛ اربعین فرعی از کربلا و عاشورا است و عاشورا فرعی از جهاد است و جهاد یکی از فروع دین اسلام است. بنابراین ما در این جا فرع جهاد یعنی فرع سلطه‌ستیزی و ستم‌ستیزی را در نظر گرفته‎ایم تا فرهنگ ستم‎ستیزی را ترویج دهیم.

رئیس اندیشکده سیاست مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با اشاره به اینکه در سال 2050 میلادی یعنی 30 سال دیگر، اکثر جمعیت اروپا مسلمانان خواهند بود و اروپا جزئی از جهان اسلام خواهد شد، گفت: ایران پیشتاز و پرچمدار حج و اربعین است و در این مسئله هیچ بحثی وجود ندارد، اما ما باید کاری بکنیم که دیگر کشورها خودشان به این سو حرکت کنند.

وی با تأکید بر اینکه ایران باید شبکه جهانی اسلامی را مطرح کند و دیگر کشورها به صورت خودجوش این حرکت را ادامه دهند و وارد آن شوند، گفت: مشارکت گسترده در چنین مراسمی قدرت‎نمایی نرم نظام اسلامی است. چندین سال پیش، بوش کاملاً گارد حمله و آرایش تهاجمی گرفته بود، اما پس از به وجود آمدن جریان اربعین و حرکت 6 میلیون عراقی به سمت کربلا، گارد تهاجمی‎اش به گارد دفاعی تغییر پیدا کرد.

تنظیم چارچوب تمدن نوین

به گزارش ایکنا؛ در این نشست تخصصی محمدباقر خرمشاد، دبیر شورای روابط خارجی نیز گفت: ما باید بدانیم که چه نسبتی میان راهپیمایی اربعین و تمدن نوین اسلامی وجود دارد؟ مسئله دوم جایابی تمدن نوین اسلامی است؛ یعنی باید بدانیم که تمدن نوین اسلامی را در کجا جایابی کنیم، وقتی ما در مورد تمدن نوین اسلامی صحبت می‎کنیم، بدین معناست که ما قبلاً تمدنی داشته‎ایم و اکنون به دنبال تمدن نوین هستیم، پس در نتیجه ما یک سابقه‎ای از تمدن گذشته اسلامی داریم که به ما کمک خواهد کرد که چارچوب تمدن نوین را تنظیم کنیم.

وی گفت: بحث دیگری که در تمدن اسلامی داریم، تمدن در آینده است و بر اساس چیزی که از روایات فهم می‎کنیم، اسم آن را تمدن مهدوی می‌گذاریم؛ یعنی به عبارتی ما با انقلاب اسلامی که اکنون داعیه تمدن نوین اسلامی را دارد، با دو بحث تمدنی هدایت خواهیم شد؛ یکی تمدن اسلامی که در گذشته بوده است و دیگری آنچه که از عصر ظهور برای ما تعریف می‌شود.

دبیر شورای روابط خارجی تأکید کرد: بنابراین حضرت حجت(عج) با ظهورش یک تمدن برای ما می‎آورد، تمدنی که تمام تمدن‎ها را شامل می‎شود و اوج تمدن‎ها است. بنابراین می‎توان گفت که تمدن نوین احیا و بازسازی تمدن گذشته با نیم نگاهی به تمدن آینده است. لذا در دوران پیش از ظهور هم باید این تمدن بر اساس همان تمدن اسلامی پس از ظهور شکل بگیرد و ادامه داشته باشد.

خرمشاد بیان کرد: انسان زائر در راهپیمایی اربعین برای لحظاتی در ملکوت قرار می‌گیرد و این موقعیت برای انسان فضایی است که به دلیل قرار گرفتن در این مسیر، سالک شده و توقف ملکوتی نیز تجربه‌ای است که به سادگی نمی‌تواند از او جدا شود. حال خوب زائران برخاسته از ماده نیست و حال معنوی است و مجموعه اتمسفر و فضای عمومی معنویتی در حال رفت و برگشت است که در عرفان شیعی توقف در ملکوت است و این را می‌توان در نسل جدید هم مشاهده کرد.

این استاد دانشگاه به ارزش این حال خوب برای بشریت امروز اشاره کرد و افزود: بشر در جستجوی این حال خوب است و حساسیت بشر امروز به این حال خوب بسیار بالاست و این رویداد عظیم از سوی رسانه‌های غرب سانسور می‌شود. این معنویت با تمدن غرب در تضاد است، چرا که تمدن غرب دچار پوچی شده است و ما در این ماجرا تعریف عینی جدیدی از اسلامی می‌بینیم که مغایر اسلام خشونت‌طلب است که خود را خلیفه می‌کنند و بربریت از آنها می‌بارد و در کنار اسلام کربلایی، اسلام همیاری، ایثار و فداکاری است.

وی همچنین افزود: این فضای حاکم معنوی ممکن است حتی برای شرکت‌کنندگان در اجتماع بزرگ اربعین مدت کوتاهی حاکم باشد، اما این فضای اجتماعی ویژگی‌های بی‌بدیلی دارد که مقام معظم رهبری از آن به مغناطیس امام حسین(ع) یاد کرده‌اند.

اربعین و حماسه آن بخشی از جامعه وعده داده شده است

این استاد دانشگاه به پیاده‌روی تا ۳۰۰ کیلومتری زائران اربعین حسینی اشاره و اظهار کرد: جامعه اربعین بخشی از جامعه وعده داده شده آخرالزمانی است و فرد در جمع ذوب می‌شود و فضای عمومی غلبه بر فرد فرد انسان‌ها دارد و فرد عراقی ذخیره خود را در اربعین خرج می‌کند و اگر در این مسیر به خاک سیاه نشیند و مفلس نشود، از خود نمی‌پذیرد و این فرد برای سال بعد مجدد ذخیره‌ای جدید را مهیا می‌کند. حتی خود زائر هم شرایط نسبتاً مشابهی دارد که با تمام مصائب، مجدداً به این زیارت می‌آید.

خرمشاد ادامه داد: پیاده‌روی اربعین سال به سال گسترش بیشتری پیدا می‌کند و همه این توسعه مبنای فعالیت‌های خیرطلبانه دارد و مبتنی بر سرمایه اجتماعی و همبستگی اجتماعی است و در بیرون عراق هم نمود قابل توجهی دارد.

این استاد دانشگاه در بخشی از سخنانش با طرح این موضوع که عرفای بزرگ با تکیه بر عرفان امام حسین(ع) و کربلا و تکیه بر اربعین، پیام صریح عرفان و دین را منتقل می‌کنند، گفت: آنچه در اسلام حسینی است، نقطه مقابل اسلام سعودی است و از بیرون این فضای اجتماعی، جذبه بسیاری پیدا می‎کند و موجب توسعه و گسترش اسلام حسینی(ع) است.

امام حسین(ع) اسماعیل‎ها قربانی کرد

خرمشاد در مورد ابعاد سیاسی و جهان اسلام در موقعیت اربعین نیز بیان کرد: حج یکی از افتخارات دین اسلام است که در آن ۴ میلیون نفر گرد خانه خدا می‎چرخند و تجلی وحدت است و توحید در مراسم حج تجلی دارد و اربعین هم ادامه همان مسیر است و اباعبدالله الحسین حج خود را ناتمام گذاشت.

وی با اشاره به قربانی کردن اسماعیل از سوی ابراهیم، بیان کرد: حضرت ابراهیم از خداوند خواست که قلوب مومنین را به سوی کعبه جلب کند و امام حسین‎(ع) نیز اسماعیل‎ها را ذبح کرد و او فرزند کعبه است و ادامه همان مسیر الهی را طی کرد و تجلی اسلام ناب در وجود اباعبدالله(ع) به نحوی است که قلوب انسان‎ها پس از هزار و ۴۰۰ سال به سمت او میل می‎کند.

این استاد دانشگاه تأکید کرد: وقتی تمدن جدید شکل گیرد و راه بیفتد، تمام خلاء‎های تمدن ماده‎گرای غرب را می‎پوشاند و جبران می‎کند. این زمان رقابت بین سه تمدن خواهد بود و غرب تلاش کرد تا لبه خونین تمدن غرب را به تمدن اسلامی برگرداند. رقابت جهان اسلام با تمدن غرب رقابت فرهنگی است و ساختن تمدنی با خدا و یا تمدنی بدون خداست.  اربعین بستر بسیار خوبی برای ایجاد همبستگی جهان اسلام است.