کد خبر: ۳۸۸۵۳۷۷

تاریخ: ۰۲ فروردين ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۷

سرمایه اجتماعی سلبریتی‌ها هدایت شود

یک استاد جامعه‌شناس درباره نقش سلبرتی‌ها در گذر از بحران‌های اجتماعی اظهار کرد: آنان با تمام ضعف و قوت‌هایی که دارند به عنوان سرمایه اجتماعی محسوب می‌شوند و می‌توان از ظرفیت‌های اجتماعی و فردی آن‌ها و هوادارانشان در موقعیت‌های گوناگون اجتماعی از جمله در زمان بحران استفاده کرد.

علیرضا دهقان‌نیری، مدرک دکتری‌اش را در سال ۱۳۷۵ در رشته جامعه‌شناسی از دانشگاه «نیو ساوت ولز» اخذ کرده و در کارنامه او آثار فراوانی اعم از ترجمه و تألیف وجود دارد و مقالات بسیاری با موضوعات رسانه و مدیریت افکار عمومی نگاشته است. او در گفت‌وگو با ایکنا، درباره اظهارنظر سلبریتی‌ها در مورد مسائل گوناگون جامعه گفت: آنان در جهان معمولاً به عملکرد دولت‌ها و سیاسیون انتقاد می‌کنند و این موضوع صرفاً مختص ایران نیست. البته گسترش فضای مجازی سبب شده این نقدها بیشتر جنبه همگانی یابند و افراد بیشتری از آن مطلع شوند، اما قطعاً سلبریتی‌ها هم به علت ارتباطی که با نهادهای دولتی دارند و برای ادامه فعالیت به مجوز نهادهای گوناگون نیازمندند، هر چیزی را بیان نمی‌کنند و نقدهای آنان ممکن است در خصوص شیوه‌های اجرای سیاست‌ها در حل و رفع بحران‌ها یا مثلاً برگزاری جشنواره‌هایی مانند فجر باشد.

سرمایه ارزشمند اجتماعی

وی افزود: اگر سلبریتی‌ها واکنشی خارج از عرف نشان دهد و در برابر عقاید مردم قرار گیرند، قطعاً سرمایه اجتماعی‌شان را از دست می‌دهند و موجب بروز واکنش‌‌ها و حتی اعتراضات مردمی می‌شوند، اما بیان برخی ناهنجاری‌های اجتماعی و بروز واکنش نسبت به آن‌ها یکی از واکنش‌های عادی سلبریتی‌هاست مانند اظهارنظرهایی درباره روند مدیریت بحران، احتکار کالاها و یا اطلاع‌رسانی در این زمینه شاید از مسئولیت‌های اجتماعی هر فردی از جمله سلبریتی‌هاست.

این استاد دانشگاه اظهار کرد: اما وقتی این دغدغه‌ها جنبه شخصی پیدا می‌کند و یا برای کسب منفعت مادی است و یا حتی قرار گرفتن در صدر اخبار است خوشایند نیست و حتی واکنش‌های منفی مردمی را در  پی خواهد داشت. مانند اقدامی که این روزها یکی از سلبریتی‌ها در جهت تبلیغ داروی بیماری کرونا در فضای مجازی انجام داد. در شرایط فعلی که جامعه در بحران به سر می‌برد، اقداماتی از این قبیل می‌تواند سبب تشویش اذهان عمومی و گمراهی افراد شود.

سلبریتی‌ها مرجع نیستند

دهقان اظهار کرد: افراد جامعه باید در مواجهه با هنرمندان و سلبریتی‌ها شیوه خردگرایانه را پیش گیرند و بدانند که آن‌ها هم انسان و جایزالخطا هستند و ممکن است در بسیاری موارد اشتباه کنند و در زمینه‌هایی نباید اظهارنظر کنند. پس نباید آن‌ها را به عنوان مرجع در نظر گرفت. البته بسیاری از آنان هم باید از این توهم خارج شوند که به واسطه شهرت می‌توانند درباره هر چیزی اظهارنظر کنند. آن‌ها باید در اظهارنظرها و انتشار اخبار دقت کنند و در کنش‌ها و واکنش‌های اجتماعی به‌ خصوص در هنگام بحران به التهابات اجتماعی دامن نزنند.

بیشتر بخوانید:

ترمیم اعتماد مخاطبان، اولین گام اصلاحی صداوسیما

هیمنه غرب سلبریتی‌ها را مقهور کرده است

وی درباره نقش سواد رسانه‌ای در این باره بیان کرد: بروز ناهنجاری‌های اجتماعی و رفتاری در  سلبریتی‌ها تنها به آنان برنمی‌گردد و بُعد دیگر این مشکل، بی‌سوادی رسانه‌ای مخاطبان است که هر اطلاعاتی را که در فضای مجازی یا حتی برخی رسانه‌ها منتشر می‌شود باور می‌کنند و آن را می‌پذیرند. آموزش سواد رسانه‌ای یکی از امور مهم و مسئولیت‌های فرهنگی دولت و رسانه‌های عمومی است. مخاطبان باید دریابند که اهالی هر هنری فقط می‌توانند در زمینه تخصصی‌شان اظهارنظر کنند و در سایر موارد مرجع نیستند و این موضوع اولین گام برای ارتقای سواد رسانه‌ای است.

این جامعه‌شناس درباره بهره‌گیری سرمایه اجتماعی سلبریتی‌ها اظهار کرد: آنان با تمام ضعف و قوت‌هایی که دارند سرمایه اجتماعی محسوب می‌شوند و می‌توان از ظرفیت‌های اجتماعی و فردی آن‌ها و هوادارانشان در موقعیت‌های گوناگون اجتماعی از جمله در زمان بحران استفاده بهینه کرد. به خصوص نقش رسانه ملی در جهت‌دهی و هدایت سلبریتی‌ها می‌تواند مؤثر باشد و صداوسیما از این ظرفیت می‌تواند برای جذب مخاطبان بیشتر و افزایش اعتماد عمومی استفاده کنند.

نقش رسانه ملی در زمان بحران

وی درباره نقش رسانه ملی در گذر از بحران فعلی ابراز کرد: این روزها که شیوع ویروس کرونا سبب نگرانی بسیاری از اعضای جامعه شده است، رسانه ملی بیشتر برنامه‌ها را به پخش برنامه‌های طنز و سرگرمی اختصاص داده است، اما باید دقت کرد اگر این رویکرد افراطی باشد، می‌تواند حالت عکس به خود گیرد. اکنون نیازمندیم که برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و هنری به صورت متعادل در رسانه ملی پخش شود، زیرا آموزش به اشکال گوناگون می‌تواند زنجیره شیوع بیماری را پایان بخشد.

دهقان در پایان اظهار کرد: به هموطنانم پیشنهاد می‌کنم که از فرصت کنونی به عنوان ظرفیت استفاده کنند و به امور معوقه بپردازند. گذران وقت با خانواده و گفت‌وگو و تعامل با اهالی خانه فرصتی است که می‌توان آن را مغتنم شمرد. همچنین پرداختن به امور فرهنگی از جمله کتاب‌خوانی، تماشای فیلم و سریال نیز می‌تواند در این ایام مثمرثمر باشد.