کد خبر: ۳۹۰۰۸۸۲

تاریخ: ۰۳ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۱:۰۳

عملکرد فراکسیون قرآن در بوته نقد؛

فراکسیونی ظاهراً حداکثری با شعار «یک نفر برای همه»

فراکسیون قرآن، عترت و نماز مجلس دهم که می‎توان از آن به عنوان «مهم‎ترین فراکسیون فرهنگی مجلس» یاد کرد، حداقل با حضور اسمی حداکثر نمایندگان تشکیل شده، اما بررسی عملکرد آن نشان می‌دهد عمده فعالیت‌ها و پیگیری‌ها که به ویژه در بخش اعتبارات قرآنی نتیجه‎بخش هم بوده، از سوی تعداد انگشت‌شمار اعضای هیئت‌رئیسه به خصوص رئیس فراکسیون انجام گرفته و دیگر اعضا عموماً کم‌کار بوده‎اند.

به گزارش ایکنا، فراکسیون قرآن و عترت مجلس شورای اسلامی در دوره هفتم مجلس شکل گرفت. البته بعدها عنوان نماز هم به نام آن افزوده شد که می‎توان از آن به عنوان «مهم‎ترین فراکسیون فرهنگی مجلس» یاد کرد. از منظر مؤسسان این فراکسیون با وجود موفقیت درخشان مراکز قرآنی کشور در تربیت قاریان، حافظان و مربیان قرآنی، هنوز آنها از حمایت و هدایت لازم بهره‌مند نیستند. ساماندهی نشدن فعالیت‌های قرآنی، فقدان بهره‌گیری از توانمندی‌های فارغ‌التحصیلان رشته‌های قرآنی در مراکز آموزشی و نبود برنامه‌ جامع آموزشی ـ تربیتی موجب افت آگاهی‌های قرآنی دانش‌آموختگان شده و فقدان متولی خاص جهت هدایت، حمایت، نظارت و ساماندهی فعالیت‌های قرآنی و جلوگیری از اقدامات موازی و شناسایی و پر کردن خلأهای موجود همه و همه شماری از نمایندگان هفتمین مجلس شورای اسلامی را بر آن داشت تا برای نخستین‌بار در تاریخ مجالس قانون‌گذاری در ایران به تشکیل فراکسیون قرآن و عترت(ع) اقدام کنند که تاکنون و در دوره دهم به ریاست حجت‌الاسلام و المسلمین نصرالله پژمانفر، نماینده مردم مشهد و کلات و با عضویت اسمی حداکثر نمایندگان مجلس شورای اسلامی به فعالیت‌های خود ادامه داده است.

اهداف تشکیل فراکسیون

این فراکسیون دو دسته اهداف کلی و جزئی را برای خود تعریف کرده که به شرح ذیل است:

اهداف کلی

ـ هدایت، حمایت و نظارت و تصویب قوانین در امر تسهیل فعالیت‌های قرآنی در تمامی ابعاد

اهداف جزئی

1.نظارت بر فعالیت‌های کمی و کیفی در تمامی زمینه‌های قرآنی در داخل و خارج از کشور
2.بررسی و تحلیل فعالیت‌های قرآنی داخل و خارج از کشور
3.گردآوری نظرات، پیشنهادات، انتقادات و شکایات در امور قرآنی و ارجاع به مراکز ذی‌صلاح و پیگیری نتایج آن
4.بازدید، شناسایی و ارتباط با مراکز فعالان قرآنی و فعالان و نخبگان امور و علوم قرآنی
5.توسعه و گسترش ارتباطات قرآنی با پارلمان‌های کشورهای مسلمان
6.پیگیری و ایجاد زمینه مناسب جهت تأمین طرح‌ها و لوایح مقتضی جهت تقنین در مجلس شورای اسلامی
7.استفاده از گروه‌ها و کمیته‌های آموزشی، پژوهشی، توسعه و ترویج جهت ارائه نظرات کارشناسی و دقیق در نیل به اهداف فراکسیون
8. رصد و تحلیل وضعیت جزئی و کلی فرهنگ قرآنی جامعه
9.مشارکت در کنگره‌ها و همایش‌ها ، اجلاس مفسران قرآنی و ... در سطح ملی و بین‌المللی

براساس این اهداف، فراکسیون یک‌سری وظایف را برای خود تعریف کرده است که می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد: نظارت و بازدید، تقنین، بررسی و تحلیل، حمایت، هدایت و توسعه، شناسایی و ارتباط، نظارت و برگزاری همایش‌ها، سمینارها و نمایشگاه‌های قرآنی در داخل و خارج، نظارت بر متون و منابع قرآنی در تمامی سطوح حوزه، دانشگاه، آموزش و پرورش، نظارت بر سایت‎های داخلی و خارجی، نظارت بر کارکرد سازمان‎ها و نهادهای دولتی و غیردولتی، نظارت بر روند فعالیت‌های آموزشی وپژوهشی، ترویج و تبلیغ در علوم و فنون قرآنی، نظارت آشکار و پنهان در وضعیت مراکز حقیقی و حقوقی، دولتی و غیردولتی، بررسی قوانین بازدارنده یا ارتقادهنده مربوط به امور و علوم و معارف قرآنی، تهیه قوانین لازم در رابطه با رشد و ارتقای کمی و کیفی عناصر قرآنی، تهیه و تدوین طرح جهت تسهیل در امور قرآنی، تهیه و تدوین طرح طبقه‌بندی فعالیتهای قرآنی و اعطای مدارک لازم به فعالان عرصه قرآنی، بررسی و تحلیل وضعیت موجود فعالیتهای قرآنی، بررسی و تحلیل فعالیت‌های قرآنی درداخل و خارج از کشور و ارائه راهکارهای لازم، بررسی و تجزیه و تحلیل عملکرد افراد، سازمان‌ها و نهادهای مسئول در افت یا رشد فعالیت‌های قرآنی، حمایت از آثار و محصولات قرآنی و توسعه و ترویج آن، توسعه، تبلیغ و ترویج علوم و فنون و معارف قرآنی، تجلیل از نخبگان و مجامع علمی، شناسایی افراد فعال در زمینه‌های مختلف قرآنی و معرفی به مراکز ذی‌صلاح شناسایی و ارتباط با مراکز داخلی و خارجی جهت مشارکت در فعالیت‎های قرآنی، شناسایی و ارتباط با صاحب نظران، محققان، مؤلفان، مترجمان، مفسران و...، ارتباط با مراجع تقلید و مراکز دانشگاهی، شناسایی و ارتباط با مجامع علمی داخلی و خارجی و شرکت در نشستهای تخصصی و فنی، شناسایی و ارتباط با پارلمان های کشورهای مسلمان و آماده همکاری، رابطه سازمان‌یافته با نخبگان قرآنی، مشارکت و همکاری داخلی و خارجی در امور آموزش، پژوهش و...، بررسی گزارش کارهای سازمان‌ها و نهادها، بررسی و نظارت بر هزینه‌ها، مشارکت و ارائه پیشنهاد و نظر لازم برای توسعه وتعمیق فرهنگ قرآنی، اولویت‌بندی مباحث مطروحه در فراکسیون بر اساس ضرورت‌ها و طرح‌های اعلام شده، برگزاری همایش، کنگره، جشنواره‌های خاص و ویژه، تدوین طرح جامع تهیه شناسنامه آگاهی‌ها و توانمندی‌های قرآنی آحاد جامعه، بسترسازی جهت ایجاد سایت بین‌المللی قرآنی و مشارکت چهره‌های برتر نخبگان قرآنی جهان (مترجمان، حافظان، قاریان، پژوهشگران و...)، تهیه طرح و تصویب قرآن در جهت هدایت و حمایت از فعالان و آثار مرتبط با علوم و فنون قرآن، نظارت و پیگیری مستمر بر عملکرد دستگاه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای قرآنی، استمرار جلسات فراکسیون همراه با تقویم زمان‌بندی سالانه جلسات‌، همایش‌ها و میزگردها و ...

عضویت اسمی حداکثر نمایندگان

همانطور که مشاهده می‌شود فراکسیون حجم عظیمی از وظایف را برای خود تعیین کرده و در یک نگاه به نظر ‌می‌رسد با توجه به عضویت حداکثری نمایندگان در این فراکسیون، انجام این وظایف امری شدنی باشد، اما متأسفانه گستره کمّی فراکسیون به معنی این نبود که عملکرد فراکسیون به لحاظ کیفی نیز متناسب با حضور حداکثری نمایندگان باشد.

بررسی مجموعه فعالیت‌های فراکسیون قرآن نشان می‌دهد که اعضای فعال فراکسیون بیشتر همان اعضای انگشت‌شمار هیئت‌رئیسه به ویژه شخص رئیس فراکسیون هستند و اطلاعات چندانی از عملکرد سایر نمایندگان در راستای عمل به وظایف تعریف‌شده وجود ندارد.

فراکسیون طی دوران تشکیل در چهار مجلس اخیر، دو رئیس به خود دیده است؛ لاله افتخاری و حجت‌الاسلام والمسلمین پژمان‎فر؛ نکته قابل تأمل اینکه در همین دوران تمام بار مسئولیت این فراکسیون برعهده رؤسای فراکسیون بوده و نهایتاً برخی اعضای هیئت‌رئیسه نیز همراهی‎هایی داشته‌اند. اهتمام ویژه دو رئیس فراکسیون به فعالیت‎های قرآنی در همین دوران دستاوردهای قابل توجهی برای این حوزه داشته است که به مواردی از جمله پیگیری اعتبارات قرآنی و ایجاد ردیف بودجه اجرای منشور توسعه فرهنگ قرآنی و تصویب صندوق مشارکت توسعه فرهنگ قرآنی می‎توان اشاره کرد.

نقش پررنگ در افزایش اعتبارات قرآنی

برای نمونه در چند سال اخیر که اعتبارات فعالیت‌های قرآنی در لوایح بودجه عموماً با کاهش‎ بسیار بالا حتی تا 70 درصد مواجه شده، صرفاً پیگیری‎های رئیس فراکسیون قرآن از رئیس سازمان برنامه و بودجه که به جبران این کاهش منجر شده است؛ البته در بخش تخصیص اعتبارات متأسفانه شاهد تحقق حداقلی این بودجه‎ها بوده‌ایم که در جای خود قابل بررسی است. نکته مهم این است که اگر فراکسیون به صورت نظام‌مند در قالب یک فعالیت گروهی منسجم  وارد می‌شد و تمامی اعضا خود را ملزم به همکاری و حضور مؤثر در فراکسیون می‎دانستند، قطعاً اثرگذاری آن بیشتر می‎شد و هریک از نمایندگان می‎توانستند به طور واقعی به عنوان حلقه وصل مدیران، فعالان و دستگاه‎های قرآنی در استان‎های متبوع با فراکسیون جهت انتقال مطالبات و مشکلات باشند و در مجموع قدرت چانه‌زنی فراکسیون نیز بالا می‏‌رفت.

حجت‌الاسلام والمسلمین نصرالله پژمان‎فر، رئیس فراکسیون قرآن، عترت و نماز مجلس دهم، معتقد است: «این فراکسیون یکی از فعال‌ترین و مهم‎ترین فراکسیون‌ها در مجلس بوده است، از جمله اینکه فراکسیون از مجامع استانی خواسته تا یک نفر را به عنوان رابط قرآنی معرفی کنند؛ یعنی با رؤسای مجامع مکاتبه و اعلام شده که رابطی را به عنوان رابط قرآنی معرفی کنند و این رابطین استانی به تمام تشکل‌های قرآنی و افرادی که فعالیت قرآنی دارند، مثل سازمان تبلیغات، معاونت قرآنی وزارت ارشاد و مجموعه‌های اتحادیه قرآنی معرفی شده‌اند.»

انتظار تشکیل فراکسیونی حداکثری در مجلس یازدهم

همچنین، گزارش شفافی از عملکرد رابطان استانی وجود ندارد و گاه برخی نمایندگان از اینکه چنین مسئولیتی به آن‎ها واگذار شده بی‌اطلاع بوده‌اند یا عملاً نتوانسته‌اند آنچه را از آنها خواسته شده انجام دهند.

حال انتظار این است که با آغاز به کار مجلس یازدهم و با توجه به رویکرد انقلابی و ارزشی نمایندگان این دوره، فراکسیون قرآن، عترت و نماز مجلس به فراکسیونی با تعداد اعضای بالا و تأثیرگذار تبدیل شود که نه فقط به لحاظ کمی، بلکه به لحاظ کیفی نیز خروجی به مراتب بهتری از دوره‌های قبل داشته باشد و این امر با توجه به حضور رئیس فراکسیون در مجلس دهم و برخی نمایندگان که پیش از این در حوزه مسائل قرآنی فعال بودند و گاه خودشان از حافظان قرآن هستند، امکان‌پذیر خواهد بود.