کد خبر: ۳۹۰۱۸۲۳

تاریخ: ۱۱ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۰۰

یادداشت /

لازمه حل مشکلات اجتماعی؛ دوری از تحجر جاهلانه و بی‌دینی روشنفکرانه

یکی از فعالان فرهنگی کشورمان با اشاره به اینکه جامعه ایران در سده اخیر همواره درگیر تقابل تعهد به سنت و احساس نیاز به تجدد بوده است،‌ گفت:‌ برای حل مشکلات اجتماعی و جلوگیری از بحران‌هایی نظیر قتل‌های متعصبانه ناموسی هیچ راهی جز بازگشت به اسلام ناب محمدی و دوری از تحجر جاهلانه و بی‌دینی روشنفکرانه نیست.

به گزارش ایکنا، محمدحسین فریدونی، مشاور دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی، طی یادداشتی که در اختیار این رسانه قرار داده است، با نگاهی به قتل نوجوانی 13 ساله به دست پدر خود در روزهای اخیر، به ریشه‌یابی پدیده‌ای به نام قتل‌های متعصبانه ناموسی و خلئی که باعث شکل‌گیری چنین بحران‌هایی می‌شود پرداخته که مشروح این یادداشت در ادامه آمده است.

أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ(آل‌عمران 83). داستان غم‌انگیز رومینا اشرفی موجب شد که بار دیگر موضوع فرهنگ سنتی و مدرن و تحلیل ریشه‌های این نوع از وقایع مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. نگارنده هنوز اطلاعات خود از جزئیات این واقعه را کامل نکرده است، بنابراین توانایی قضاوت کارشناسی در ابعاد حقوقی و کیفری اصل واقعه را ندارد. اما آنچه در رسانه از جمله خبرگزاری ایکنا در این باره درج شده حاکی از خلأ ظریفی است که نیاز به طرح دارد. امید است محتوای بندهای زیر در این باره مفید باشد.

1- جامعه ایران در سده اخیر همواره درگیر تقابل تعهد به سنت و احساس نیاز به تجدد بوده است. ابعاد و نمودهای این تقابل، در چندگانگی نظام ارزشی و هنجاری جامعه به آسانی قابل رصد و شناسایی است. این فضا بستر مناسبی برای بروز همیشگی بحران اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی اقتصادی بوده و خواهد بود.

2- سنت در جامعه ایران، ترکیب آمیخته‌ای از احکام دینی، سلایق شخصی دینداران، سنت‌های قومی و قبیلگی و هنجارهای ترویج شده توسط حاکمان ادوار مختلف است. بدیهی است چنین ملغمه‌ای فاقد انسجام ارزشی درونی بوده و به خودی خود استعداد از هم پاشیدگی دارد.

3- فرهنگ وارداتی غربی اگرچه از پایه‌های مبتنی بر حقایق اساسی عالم استوار نیست اما به دلیل چند قرن کار علمی در ابعاد و جزئیات آن، مجموعه‌ای به ظاهر منسجم است که معمولاً در دعواهای غیرماهوی، برنده میدان افکار عمومی است. به‌ویژه آن که دانش علوم انسانی در ایران ببش از آن که از مبانی الهی اسلامی نشئت گیرد، از خاستگاه دانشگاهی آن در فرهنگ غرب تأثیر یافته و راه حل‌های دانشمندان آن بر تجربه‌های این فرهنگ بنا شده است.

۴- در دو یا سه دهه گذشته و به هنگام بروز مسائل اجتماعی، نگارنده شاهد بیان عباراتی نظیر تربیت متمدنانه نوجوانان و جوانان در روابط بین دو جنس یا پرهیز از سنت‌های کهنه یا تصویب قوانین حقوق بشری و حتی زیر سؤال بردن مستقیم و غیرمستقیم احکام مسلم شرعی بوده است که با توجه به نکات گذشته امری قابل انتظار است.

5- در مقابل جریان قوی روشنفکری، همواره جریان‌های سنتی متوسط یا ضعیفی وجود داشته‌اند که ریشه همه بحران‌ها را از تجدد می‌دانند و حکم تکفیر و حرمت بر همه نمودهای آن زده و می‌زنند. البته این جریان فاقد بدنه اجتماعی است و طرفداران آن در عمل به آن تقید جدی نداشته و ندارند. این دوگانگی را در استفاده ایشان از تکنولوژی یا نظام بهداشت و درمان به آسانی می‌توان ملاحظه کرد.

6- انقلاب اسلامی ایران نوعی آشتی‌دهنده میان تقید به اسلام و توجه به نیازهای جدید بشری بود. امام خمینی رضوان الله علیه و شاگردان پرورش یافته ایشان آقایان؛ مطهری، بهشتی و خامنه‌ای تفسیری از قرآن و مکتب اهل‌بیت(ع) ارائه دادند که جامعه متدین و روشنفکر را بر سر سفره‌ای به نام اسلام ناب محمدی گرد هم آورد. اسلامی که از تحجر و التقاط به دور و بر فطرت الهی بشری استوار و ولایت فقیه عادل زمان‌شناس ضمانت تشخیص و تحقق آن بود. اما هر دو جریان تحجر و التقاط مانع معرفی و پیاده‌سازی این اسلام در فرهنگ جامعه ایران شدند.

7- برای حل مشکلات اجتماعی و جلوگیری از بحران‌هایی نظیر قتل‌های متعصبانه ناموسی، هیچ راهی جز بازگشت به اسلام ناب محمدی و دوری از تحجر جاهلانه و بی‌دینی روشنفکرانه نیست. جامعه ایران باید به جای پرداختن و پاکوفتن بر رسوم جاهلانه سنتی به نام دین یا فرهنگ ایرانی و رسوم غلط وارداتی در روابط بی‌حساب و زندگی مسرفانه و تجملاتی، به دین فطری یعنی قواعد اسلام ناب محمدی مبتنی بر تفکر امام خمینی(ره) و شاگرد ایشان بازگردد. اندیشمندان علوم اجتماعی ما هم حداقل به عنوان یک فرضیه به دنبال شناخت دقیق و بررسی تجربی عمل به اسلام ناب محمدی در جامعه و آثار آن باشند.

8- آیا به دنبال غیر دین خدا هستند؟! این در حالی است که همه ساکنان آسمان‌ها و زمین، به میل یا به اجبار، تسلیم او هستند و بازگشت همگی‌ به سوی اوست.