کد خبر: ۳۹۰۴۶۵۶

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۳۶

راه حل‌های مؤثر همدلی در دوران کرونا

مدیر خدمات حمایتی مؤسسه محک با اشاره به تجربه این مؤسسه در همراهی و همدلی با خانواده‌هایی که کودکان خود را از دست داده‌اند، درباره آثار سوگ ناتمام در دوران کرونا و راهکارهای برخورد با آن توضیح داد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی محک، گفت‌وگوى ما از مقایسه اثرات مخرب و گاه غیر قابل جبران پاندمی کرونا بر جامعه با بلایای طبیعی شروع شد و برای اینکه به موضوع تأثیر عدم برگزاری مراسم سوگ برای درگذشتگان در دوران فاصله‌گذاری اجتماعى بر ناتمام ماندن عزاداری و سوگ برای بازماندگان بپردازیم، راه‌حل‌های مؤثر همدلی را در عصر تکنولوژی از نظر گذراندیم.

در این خصوص به سراغ بهناز آسنگری، مدیر خدمات حمایتی مؤسسه محک باتوجه به تجربه سال‌ها حمایت روانی از خانواده‌هایی که با بیمارى سرطان فرزندشان دست و پنجه نرم مى‌کنند و برخی نیز کودکان‌شان را از دست داده‌اند، رفتیم تا از دیدگاه روانشناسی به سؤالات پاسخ دهد. شرح این گفت‌وگو را در ذیل می‌خوانید.

شیوع بیماری کرونا، چطور به بروز پدیده‌ای به عنوان اختلال سوگ در جامعه دامن می‌زند؟ در حالی امروزه روان‌شناسان از بروز این پدیده هشدار می‌دهند که معمولاً اثرات روانی شایع بعد از وقوع بلایای طبیعی به شمار می‌رود نه یک بیماری واگیردار. در این خصوص توضیح دهید.

خسارت‌های ظاهری ملموس‌ترین پیامد در هنگام بروز بلایای طبیعی، چون زمین‌لرزه، سیل و آتش‌سوزی هستند. بسیاری از آحاد مردم، سازمان‌های امدادی، مؤسسات مردم نهاد و خیریه‌ها نیز برای جبران همین خسارت‌های ظاهری که البته بسیار مهم نیز هستند به کمک افراد آسیب دیده می‌شتابند. حتی در بسیاری از موارد مشاهده می‌کنیم که متخصصان روانشناس نیز در مراحل وقوع آسیب روانی یا برای جلوگیری از آن وارد عمل می‌شوند و مداخلات مؤثری را شکل می‌دهند.

در پاندمی کرونا بیشتر تیم‌های مردمی و داوطلب بر رعایت اصول بهداشتی و تأمین نیاز‌های بیمارستانی بوده و در فاز بعدی نیز بر مسئله کمک معیشتی خانواده‌های آسیب دیده در بحران اقتصادی کرونا گام برداشتند. ولی متأسفانه آنچه که ممکن است کمتر به آن توجه شود، ضرورت مداخلات تخصصی در بدو حادثه و بازسازی روانی آسیب‌دیدگان در زمان شیوع این بیماری است. یکی از شایع‌ترین اختلالات برای بازماندگان بعد از بروز بلایای طبیعی که دامنه اثرات آن کم شباهت با شیوع بیماری کرونا در جامعه نیست، اختلال سوگ است. اختلال سوگ در ساده‌ترین معنی خود، زمانی به وجود می‌آید که افراد بنا به شرایطی نظیر خودکشی، مفقود شدن، حادثه رانندگی و ... نتوانند مراحل طبیعی که در نهایت به پذیرش این فقدان کمک می‌کند را طی کنند. همزمان با بیماری کرونا هم متأسفانه افرادی که عزیزان خود را به علت این بیماری یا هر علت دیگری از دست دادند به دلیل عدم امکان برگزاری مراسم خاکسپاری و عزاداری که تأثیر به سزایی در تخلیه روانی و پذیرش مرگ دارد محروم بودند. به همین دلیل است که معتقد هستیم برای مواجهه با اثرات مخرب و در پاره‌ای مواقع اثرات غیرقابل جبران پدیده اختلال سوگ باید به بازسازی روانی افراد آسیب‌دیده پرداخت.

روزهاست شاهد ابتلای مردم زیادی در جهان به ویروس کرونا هستیم و در این بین ممکن است عزیزانی را به این علت یا دلایل دیگر از دست داده باشیم، آنچه پذیرش و تحمل این فقدان را سخت‌تر می‌کند عدم امکان برگزاری مراسم ترحیم و سوگواری است. چرا؟

پذیرش مرگ اطرافیان ذاتاً برای انسان سخت و دردناک است، بنابراین در تمام اعصار انسان از روبرو شدن با واقعیت مرگ و ناتوانی خود در مقابل کنترل آن فرار کرده، اما واقعیت اینجاست که مرگ بدون اینکه از ما سؤالی بپرسد به سراغ ما می‌آید، چه در بستر بیماری، چه با بلایا و چه با تصادف و غیره؛ در حال حاضر نیز مرگ با ویروسی به نام کرونا خود را نشان داده است.

حمایت، همبستگی و همدلی که در مراسم سوگواری از اطرافیان می‌گیریم آنچنان مهم و ضروری است که به ما در عبور از مرحله اولیه سوگ یعنی گذار از انکار کمک می‌کند. مراحل خاکسپاری و تشییع کمک می‌کند بپذیریم که عزیزمان دیگر نیست. در خاکسپاری به راحتی و به کفایت گریه و از عزیزمان خداحافظی می‌کنیم. با حمایتی که از اطرافیان دریافت می‌شود کم کم نیروی از دست رفته خود را بازیافته و به زندگی باز می‌گردیم.

در این روز‌ها عدم برگزاری این مراسم به سوگ ناتمام برای بازماندگان می‌انجامد و اختلال سوگ را پدید می‌آورد؛ بنابراین شیوع این اختلال می‌تواند در این دوران افزایش چشم‌گیر داشته باشد در حالیکه شاید اصلاً دیده نشود و به اهمیت آن واقف نباشیم.

بهترین جایگزین در زمانی که نمی‌توانیم حضور فیزیکی در مراسم یادبود داشته باشیم چیست؟

برخی دانشمندان معتقدند که مهم‌ترین عامل برای التیام سوگواری حمایت دیگران است و توصیه می‌شود که حتی چنانچه فرد اغلب عادت به ابراز احساست و عواطف خود با دیگران ندارد، مهم است تا درباره مصیبت پیش آمده و احساسات خود صحبت کند و آن‌ها را در خود نریزد. مهمترین کاری که شما به عنوان یک دوست می‌توانید انجام دهید آن است که فقط در کنار فرد سوگوار بمانید. حال که امکان حضور در کنار یکدیگر کمتر شده است بهتر است با استفاده از ابزار‌های موجود در فضای مجازی بودن و همدلی با عزیزانمان را امکانپذیر کنیم.

ممکن است دقیقاً ندانید چه بگویید یا چه کاری انجام دهید، این چندان مهم نیست. اجازه ندهید این احساسات مانع حضور(مجازی و تلفنی) شما در کنار فرد سوگوار شود. حمایت شما در این دوران بیش از هر زمان دیگری ضروری است. مهم آن است که بدانید شما قرار نیست راه حلی برای مشکلات او بیایید یا به سؤال‌هایش پاسخ دهید این کار صرفاً با کمک متخصصان این حوزه قابل انجام است؛ شما فقط باید گوش شنوایی برای او باشید، بدون آنکه بخواهید حضور خود را به وی تحمیل کنید. یادتان باشد هرگز غم و اندوه او را کوچک نشمارید و بگذارید در مورد فقدانش با شما صحبت کند و اگر دوست داشت گریه کند. شما فقط باشید.