کد خبر: ۳۹۱۲۱۳۰

تاریخ: ۰۲ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۲:۱۶

سمیه کاظم‌نژاد بیان کرد:

هدیه‌ جهاددانشگاهی به مادران نابارور؛ موفقیت در درمان ناباروری تا ۴۶ درصد

جنین‌شناس مرکز درمان ناباروری پژوهشگاه ابن‌سینا جهاددانشگاهی که با استفاده از سلول‌های بنیادی توانسته در درمان ناباروری به نتایج مطلوبی دست یابد و اکنون در تلاش است که این روش درمانی را در کشور گسترش دهد، گفت: با کمک سلول‌درمانی میزان موفقیت درمان ناباروری در بانوانی که شانس کمی برای بارداری داشتند تا ۴۶ درصد افزایش یافت و حتی برخی بانوان توانستند بارداری طبیعی را تجربه کنند.

به گزارش ایکنا، ناباروری از جمله مشکلاتی است که بسیاری از خانواده‌هایی که از داشتن فرزند محروم‌اند با آن روبه‌رو هستند. ناباروری می‌تواند ناشی از ابتلا به بیماری، زندگی در شرایط پراسترس، مصرف غذاها و داروهای شیمیایی و ناسالم، فعالیت در محیط‌های صنعتی و آلوده و ... باشد. امروزه با وجود شیوه‌های درمان ناباروری و وجود مراکزی که در این زمینه خدماتی به زوج‌های جوان ارائه می‌کنند، نگرانی زوج‌های نابارور کاهش یافته است. یکی از این مراکز در کشور ما مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری پژوهشگاه ابن‌سینا وابسته به جهاددانشگاهی است که در آن با استفاده از سلول‌درمانی، میزان موفقیت درمان ناباروری تا حدود 46 درصد افزایش ‌یافته است.

سمیه کاظم‌نژاد، عضو هیئت‌ علمی و مدیرگروه مهندسی بافت و پزشکی بازساختی پژوهشگاه ابن‌سینا و جنین‌شناس این مرکز وابسته به جهاددانشگاهی است که موفق به دریافت جایزه‌ مریم میرزاخانی(جایزه‌ی ویژه‌ بانوان نخبه و فعال علمی، فرهنگی و اجتماعی) شد. او به ‌مناسبت چهلمین سالگرد تشکیل جهاددانشگاهی از تلاش و آرزوی خود برای کمک به مادر شدن بانوان سرزمینش سخن گفت. مشروح این گفت‌وگو را می‌توانید در ادامه بخوانید.

ایکنا ـ پژوهش در حوزه‌ درمان ناباروری از طریق سلول‌های بنیادی را از چه زمانی آغاز کردید و همکاری‌ شما با جهاددانشگاهی چگونه شکل گرفت؟

سال 87 پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه، رزومه‌ خود را به پژوهشگاه ابن‌سینا ارائه کردم و با توجه به فعالیت‌های تحقیقاتی که در حوزه‌ سلول‌های بنیادی، مهندسی بافت کبد و ... داشتم، جذب پژوهشگاه ابن‌سینا شدم. این پژوهشگاه در زمینه‌ ناباروری و سلول‌های بنیادی فعالیت می‌کرد. پس از شروع کار در ابن‌سینا، به‌صورت متمرکز بر روی ناباروری فعالیت خود را ادامه دادم و به تحقیق در زمینه‌ سلول‌های بنیادی مرتبط با بافت‌های تولیدمثلی زنانه و درمان ناباروری با استفاده‌ از سلول‌های بنیادی پرداختم.

ایکنا ـ زمانی که فعالیت خود را در حوزه‌ درمان ناباروری به کمک سلول‌های بنیادی آغاز کردید، این علم در دنیا در چه جایگاهی قرار داشت؟

آن زمان، حدود یک‌ سال می‌شد که استفاده‌ از سلول‌های بنیادی در دنیا مطرح‌شده بود، البته از سال‌های قبل‌تر، مراکز مختلفی در دنیا کار بر روی سلول‌های بنیادی را آغاز کرده بودند، اما از زمان شناسایی منبع جدید سلول‌های بنیادی(سلول‌های تولیدمثلی) یک سال می‌گذشت و ایران جزء اولین‌ها در دنیا بود. پژوهشگاه ابن‌سینا از نظر امکانات و تجهیزات شرایط خوبی داشته و دارد و تلاش کرده همه‌ امکانات لازم را در مسیر تحقیقات این علم، فراهم کند. آن زمان که وارد پژوهشگاه ابن‌سینا شدم، پیشنهادی داشتم مبنی بر این‌که خوب است ما نیز وارد این حوزه‌ کاری شویم.

ایکنا ـ اولین بودن چه حسی دارد؟

به دنبال اولین نبودیم! محقق باید ذهنی نوآور داشته باشد؛ البته این به معنای آن نیست که به سراغ هر چیز تازه و نویی برود، بلکه باید ببیند مردم و جامعه به چه چیزهایی نیاز دارند و براساس آن نیازها، موضوعات را تعریف و به دنبال حل مشکلات برود. از سویی، باید تلاش شود راه‌حل‌ها در رفع مشکلات و نیازها، جنبه نوآورانه نیز داشته باشد.

ایکنا ـ آیا اقدامات شما و مرکزتان موجب شد که امید در جامعه‌ ایران افزایش یابد؟

محور اصلی کار ما در مرکز، درمان ناباروری است و در این مسیر جامعه‌ هدف ما بانوان ناباروری بودند که با IVF هم نمی‌توانستند باردار شوند، یعنی حداقل دو بار IVF را انجام داده بودند و حتی با این روش نیز تعداد تخمک کمی از آن‌ها می‌توانستیم دریافت کنیم، بنابراین یا جنین نداشتند یا اگر داشتند، تعداد آن تا حد زیادی کم و شانس باروری آن‌ها بسیار پایین و حدود 10 درصد بود؛ اما با استفاده از سلول‌درمانی میزان موفقیت درمان در مورد آن‌ها تا 46 درصد افزایش پیدا کرد و حتی برخی بانوان توانستند بدون IVF بارداری طبیعی را تجربه کنند.

در حال حاضر، تعداد مراجعانی که برای درمان ناباروری به مرکز می‌آیند، بسیار بیشتر شده است، ما نیز با توجه به نتایج مثبت اولیه‌ای که داشته‌ایم، کارمان را باقوت بیشتری ادامه داده‌ایم. خوشحالی بانویی را تصور کنید که با IVF هم قادر نبود باردار شود و برای دریافت تخمک اهدایی معرفی می‌شد، اما در نهایت و پس از درمان در مرکز ما، به‌صورت طبیعی باردار شده است، به‌راستی این اتفاق برای خانواده‌هایی که با مشکل ناباروری دست‌وپنجه نرم می‌کنند، یک معجزه محسوب می‌شود.

امید به زندگی و احساس خوشحالی به ارمغان آمده برای خانواده‌ها، برای ما، به‌عنوان محقق نیز رقم می‌خورد. هر نوزادی که با این روش درمانی به دنیا می‌آید ما نیز مانند والدین خوشحال می‌شویم و امید داریم این روش را توسعه داده و به‌صورت خدمتی گسترده به جامعه ارائه کنیم.

ایکنا ـ آینده‌ درمان ناباروری را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟

فعالیت در این حیطه را تا گسترش و پوشش همگانی آن در کشور ادامه می‌دهیم تا بانوان بیشتری بتوانند لذت مادر شدن را تجربه کنند. این‌ یک مسیر درمانی است که آن را به‌تازگی آغاز کرده‌ایم و سال‌ها برای آن زحمت کشیده و دغدغه‌هایی برای آن داشته‌ایم و البته مشکلات هم کم نبودند، اما همه‌ سختی‌ها را تحمل کردیم تا به امروز و نقطه‌ای که در آن ایستاده‌ایم، برسیم و نمی‌خواهیم در این نقطه باقی بمانیم. اگر بتوانیم سلول‌ درمانی را به تمام زمینه‌های مرتبط با ناباروری بانوان تعمیم و توسعه دهیم، نه‌تنها برای مراجعانی که کاهش ذخیره تخمدان دارند، بلکه برای سایر مراجعان درمان ناباروری، خدماتی ارائه خواهیم کرد. امیدواریم تلاش‌های ما نتیجه بدهد و این آرزوی ماست.

ایکنا ـ گاهی این موضوع مطرح می‌شود که امکان پیشرفت در جامعه برای آقایان بیش از بانوان است. آیا در جهاددانشگاهی با چنین گزاره‌ای به ‌صورت عینی روبه‌رو بودید؟

این نگاه جنسیتی در همه جای دنیا مطرح است. چنین مسئله‌ای را در ایران نیز تجربه می‌کنیم و معمولا در شرایط مشابه و از لحاظ جایگاه علمی، آقایان برای سمت‌های بالاتر انتخاب می‌شوند. به همین دلیل شما می‌بینید در پست‌های مدیریتی بیشتر آقایان حضور دارند؛ اما بنده از زمانی که وارد جهاددانشگاهی شدم، این نهاد همواره مشوق من بوده و از جهت فراهم شدن امکانات، شرایط و تسهیلات در پژوهشگاه ابن‌سینا حمایت‌شده‌ام.

جهاددانشگاهی تلاش کرده با تشویق پژوهشگران خود، پیشتازی علمی را حفظ کند. افزایش تعداد مقاله‌ها و بالا رفتن جایگاه دانشگاه در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی مدنظر است، اما هدف جهاد این است که فعالیت‌هایی را دنبال کند که فناورانه باشد و درنهایت بتواند منجر به تولید محصول و خدمتی شود و مشکلی را در جامعه حل کند. لذا در این موضوع که فرد جهادگر مجموعه‌اش خانم یا آقاست، تفاوتی قائل نیست.

ایکنا ـ در آستانه‌ چهلمین سال تأسیس جهاددانشگاهی هستیم. این نهاد چگونه باید پیشتازی خود در حوزه‌ جنین‌شناسی را حفظ کند؟

اکنون دنیا در حال حرکت به سمت توسعه‌ی فناوری است. تاکنون رویکرد جهاددانشگاهی تولید فناوری و کمک به حمایت از فناوری‌های مختلف بوده، از این‌ پس نیز باید همین رویکرد را ادامه دهد و این مسیر و حمایت از فناوری منوط به این است که تسهیلاتی که برای توسعه‌ فناوری نیاز است، بتواند فراهم کند.

البته به دلیل تحریم‌های ظالمانه، شرایط سختی وجود دارد و تأمین مواد برای جهاددانشگاهی سخت‌تر شده است؛ بنابراین، متأثر از همین وضعیت، باید بتوانیم در تأمین مواد خودکفا شویم. تأمین مواد از الزامات توسعه‌ فناوری است، اما متأسفانه در زمینه‌ تأمین برخی مواد و وسایل موردنیاز وابسته به خارج هستیم. اگر می‌خواهیم این حیطه(جنین‌شناسی و درمان ناباروری) توسعه پیدا کند، باید مواد اولیه را خودمان و در داخل تولید کنیم. برای این کار، نیازمند یاری و کمک سایر حوزه‌های پژوهشی کشور هستیم تا زمینه‌های تأمین مواد اولیه و تجهیزات تحقیق و پژوهش در این عرصه صورت بگیرد و نهایتاً منجر به مرتفع شدن نیازها در این‌ زمینه شود.