کد خبر: ۳۹۱۵۴۴۶

تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۰۸:۵۳

مدافعان حریم ولایت/6

«بحوث و آراء‎»؛ شرح موضوعی علامه کرمی بر نهج‌البلاغه

یکی از کتاب‌های معروف علامه کرمی کتابی در زمینه شرح موضوعی نهج‌البلاغه به نام «بحوث و آرا؛ تبتنی الواقع و الحضاره الزمنیه» است؛ یعنی مباحث و آرایی که ناظر بر واقعیت‌های زندگی و تمدن کنونی است.

آیت‌الله محسن حیدری‏‏، استاد حوزه علمیه و پژوهشگر تاریخ اسلام در گفت‌وگو با ایکنا از خوزستان به معرفی یکی دیگر از تلاش‌های علمای خوزستان در دفاع از حریم امامت و ولایت پرداخت و گفت: یکی از کتاب‌های معروف علامه کرمی کتابی در زمینه شرح موضوعی نهج‌البلاغه به نام «بحوث و آرا؛ تَبتَنی الواقع و الحِضاره الزَمَنیه» است؛ یعنی مباحث و آرایی که ناظر بر واقعیت‌های زندگی و تمدن کنونی است.

وی ادامه داد: مرحوم آیت‌الله کرمی در سال‌های قبل از انقلاب شروع به نوشتن این کتاب کرد و جلد اول آن را در سال 1387 قمری یعنی تقریباً 13 سال قبل از پیروزی انقلاب در قم چاپ کرد. جلد دوم «بحوث و آراء» در سال 1391 هجری قمری به چاپ رسید و دیگر جلدهای آن یعنی از جلد سوم تا ششم بعد از انقلاب و در زمان جنگ تحمیلی چاپ شدند.

آیت‌الله حیدری درباره موضوعات این شرح نهج‌البلاغه گفت: موضوعات مختلفی را علامه کرمی در کتاب خود مورد بحث قرار داده است‏، مثلاً مهم‌ترین موضوعات در جلد اول شامل شبهاتی است که درباره نهج‌البلاغه از طرف ابن خلکان مطرح شده است. نهج‌البلاغه و تحلیل عقاید مثل نبوت، عصمت انبیا، بعثت پیامبر اکرم(ص)، اصول اسلام در نهج‌البلاغه و شبهات مطرح شده توسط مخالفان اسلام از جمله مواردی است که علامه به آنها جواب داده است. رابطه اسلام و ادیان مختلف‏، خدمات امیرالمومنین(ع) در زمینه دعوت به اسلام، پیشرفت مسلمان در اوایل و علل انحطاط مسلمین در زمان فعلی و ارزش‌های اخلاقی و وظایف مسلمانان در جلد اول مطرح شده است.

این استاد حوزه افزود: در جلد دوم موضوعاتی مانند مواعظ نهج‌البلاغه، اخلاقیات مثل خطبه همام، مرگ و معاد، امر و نهی، مصلحین روزگار(به عنوان مثال بحثی را درباره شیخ اعظم انصاری مطرح کرده است)‏، فلسفه و مکاتب فلسفی، انحطاط، امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، بررسی علل نهضت امام حسین(ع) و پیشرفت و پسرفت جامعه اسلامی بحث شده است؛ این دو جلد پیش از انقلاب چاپ شد.

این پژوهشگر حوزوی افزود: عمده مطالب جلد سوم نهج‌البلاغه و علوم و فنون است‎؛ یعنی علامه خطبه‌های علمی امیرالمؤمنین(ع) و مسائل مرتبط با فیزیک، شیمی، هیئت، قوانین و مسائل مادی مربوط به آسمان، باد، آب، هوا، ماه، گیاهان، سنگ‌ها، دریاها، حیوانات و اعضا و جوارح انسان را مطرح کرده است. مهم‌ترین مطالب جلد چهارم نیز شامل قضا و قدر، علل احکام، کفر و ایمان، زکات، وظایف شرعی مثل نماز و روزه و جهاد و امر به معروف و نهی از منکر، قصاص و اقامه حدود، مسائل مربوط به قضا و شهادات، حاکمیت و شرایط حاکم است. جالب اینجاست که در جلدهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی به تناسب روز، علامه مسائل حاکمیت و حکومت اسلامی را مورد بحث و انتقاد قرار داده است.

آیت‌الله حیدری گفت:‌ در جلد پنجم مطالبی چون بشر و حق حاکمیت، بحث سقیفه و خلافت شرعی، انقلاب‌های مثبت و منفی(ایشان سقیفه یک انقلاب منفی معرفی کرده است)، بحث خوارج و مارقین و ناکثین و قاسطین را مورد بحث قرار داده است. در آخرین جلد که جلد ششم است، بحث‌هایی چون سیاست و سیاست‌مداری در حکومت اسلامی را به مناسبت شرح فرمان امام علی(ع) به مالک اشتر و فرمان‌هایی به دیگر کارگزاران را مورد تحلیل قرار داده است. عمدتاً بحث حاکمیت در نهج‌البلاغه و جهاد در این جلد مطرح شده است.

مؤلف کتاب «حزب علوی، حزب اموی» با بیان اینکه «بحوث و آرا» جنبه شرح موضوعی دارد، افزود: ایشان بر اساس موضوعات مختلف اعتقادی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و علمی خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه را مورد بحث قرار داده است. علامه در امهات اسلام، دیدگاه شیعه را دارند، اما از نظر فقهی و سیاسی دیدگاه‌های خاص خود را داشتند. برای مثال ایشان انتقاد شدیدی نسبت به جریان روشنفکری و افراد متأثر از فرهنگ غربی دارند؛ ایشان تفکر افرادی را که تفکر الحادی و التقاطی دارند و احیانا به نام دین و اسلام مطالبی را مطرح می‌کنند را به شدت مورد انتقاد قرار می‌داد. همچنین برخی از تصرفات و برخی از کارکردهای کارگزاران نظام را مورد انتقاد قرار داده و آنها را به پایبندی به قوانین شرع دعوت کرده است.