کد خبر: ۳۹۱۵۷۸۴

تاریخ: ۲۰ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۷:۴۸

روایت ابوحنیفه از علم امام کاظم(ع) در کودکی

استاد فقه حوزه علمیه با بیان روایت ابوحنیفه از علم امام کاظم(ع) در کودکی، گفت: حوزه، ابعاد مختلف زندگانی ائمه از جمله امام هفتم را را واکاوی کند، زیرا ایشان دریای علم در ابواب مختلف هستند.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدعلی خادمی، استاد درس خارج حوزه علمیه، امروز، 20 مردادماه در نشست علمی «شمول احادیث فقهی امام کاظم(ع) در ابواب فقه» در بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، دفتر قم برگزار شد، با اشاره به آیاتی در وصف حضرت ابراهیم(ع)، گفت: خداوند در آیات مبارکات قرآن به ما دستور داده است که به دنبال راهنمایی پیامبران باشیم و راه ایشان را برای رسیدن به تکامل انسانی بپیماییم. راه ائمه هدی هم تداوم همان راه انبیاء الهی است و باید از آن تبعیت کنیم.

وی افزود: امام کاظم(ع) هم یکی از برگزیدگانی است که خداوند برای ارشاد بشریت فرستاده است و انسان اگر بخواهد به مقام معرفت این امام برسد، کاری بس دشوار است.

استاد حوزه با بیان اینکه چون وظیفه ائمه از روز ولادت تا روز ارتحال، راهنمایی و ارشاد مردم بوده است و ما برای رسیدن به مقام معرفت آنان باید از دیگران کمک بگیریم، تصریح کرد: از ابوحنیفه نقل شده که وقتی موسی بن جعفر(ع) را دیدم که او در سن کودکی بود و از او در مورد شرایط تخلی پرسیدم؛ و آن کودک گفت که فرد در این هنگام باید خودش را در پشت دیوارها پنهان کند، در جایی اقدام کند که مسیر آب خوراکی مردم نباشد؛ از ساحل رودخانه‌ها، زیر درخت‌های میوه‌دار و از جایی که درب خانه‌ها و راهی است که مردم از آن عبور می‌کنند نباشد؛ روبه قبله و پشت به قبله هم نباشد.

وی افزود: نقل شده این جواب باعث تعجب ابوحنیفه شد و او گفت شاید موسی بن جعفر اطلاعات فقهی دارد و در زمینه‌های دیگر مطلع نیست، لذا دوباره از امام پرسید که معصیت و گناه از کیست؟ از خدا یا انسان؟ (زیرا بحث جبر و تفویض در آن زمان زیاد مطرح بود) امام فرمودند که معصیت از سه حال خارج نیست، یا از بنده، یا خدا و یا مشترک میان خدا و بنده است؛ اگر از خدا باشد، پس او انسان را مجبور کرده است، ولی خدا اعدل از آن است که بشر را مجبور و سپس عقاب کند؛ اگر از هر دو باشد خدا شریک معصیت انسان است و خدا چون قوی‌تر است، او شایسته‌تر به عذاب است و اگر گناه از بنده باشد، او مورد مؤاخذه قرار می‌گیرد. در اینجا ابوحنیفه از این پاسخ درماند و به آیه قرآن استناد کرد که ... أُولَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُوا... که دال بر شایستگی مقام ایشان بر ولایت است.

وی افزود: خواجه نصیر طوسی وقتی توفیق یافت مضجعش در کنار آن امام باشد، وصیت کرد که روی قبر من بنویسید: «وَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيدِ» که حاکی از معرفت این بزرگمرد شیعه نسبت به امام کاظم دارد.

استاد حوزه علمیه با بیان اینکه زندگی اهل بیت را می‌توان به قرآن تشبیه کرد، زیرا ثقل قرآن هستند، اظهار کرد: قرآن همه ابعاد زندگی بشر را در نظر گرفته و جامع الابعاد است و کلمات اهل بیت(ع) هم در یک بعد خلاصه نمی‌شود.

وی اضافه کرد: البته تنها چیزی که ما در زندگی موسی بن جعفر(ع) سراغ داریم، تاریخ سیاسی زندگی ایشان است، ولی باید همه ابعاد زندگی ایشان را به دانشگاه‌های دنیا معرفی کنیم تا بدانند معارف آنها در زمینه‌های حقوقی، اخلاقی و ... چیزی در برابر دریای علم ائمه نیست.

حوزه، ابعاد مختلف زندگانی ائمه را واکاوی کند

خادمی با بیان اینکه در حوزه‌های علمیه جای خیلی از امور خالی مانده که محققان باید وارد جزئیات شده، استخراج و تحقیق کرده و در معرض دید دانشگاه‌های عالم قرار بدهند، تصریح کرد: نقش موسی بن جعفر در شدائد و تقیه، نقش کم‌نظیری در تاریخ شیعه است، لذا برای تبیین بیشتر نقش امام در مسائل فقهی، توفیق یافتم کتاب ابواب فقهی را از دید امام بنویسم که 5 جلد شده است.

خادمی با بیان اینکه از آن امام در همه ابواب فقه، حدیث داریم، اظهار کرد: در نماز، 186 روایت، در زکات، 66 حدیث، در صوم، 74 روایت فقط از این امام داریم. 156 روایت در تجارت، 140 حدیث در مورد ازدواج و حدود 90 حدیث در مورد طلاق هم وجود دارد، لذا باید خود را به کسی وصل کنیم که خدا به او برکت داده است.

وی اضافه کرد: احادیث ائمه، نور است و قلب و روح انسان را نورانی می‌کند؛ کربلایی کاظم ساروقی که فرد بی‌سوادی بود؛ مورد لطف قرآن قرار گرفت و نورانی شد؛ والد بنده نقل می‌کرد که کربلایی کاظم را در منزل مرحوم سیدصدرالدین آزمایش کردند و ایشان در بین متون عربی فقط نور قرآن را می‌دید.

خادمی با بیان اینکه روایات ائمه(ع) هم این ویژگی را دارد، تصریح کرد: حوزه باید روایات را استخراج و وارد زندگی روحانیت و مردم کند، زیرا فرزندان ما گرچه در مکتب اهل بیت بزرگ شده‌اند، ولی باز از این مفاهیم دور هستند.

مدرس فقه و اصول حوزه علمیه با اشاره به روایتی از امام کاظم(ع) اظهار کرد: از امام پرسیدند آیا می‌توان از باب زکات یک کفن برای یک مسلمانی بخریم که هیچ پولی برای بعد از مرگ ذخیره نکرده و زن و فرزندش هم هیچ مالی ندارند و امام جواب داد که خیر، تو پول زکات را به زن و فرزندش بده تا آنان احساس کرامت کنند و خودشان علاوه بر کفن، مخارج دیگر را هم داشته باشند.

وی افزود: همچنین از ایشان پرسیدند که اگر این فرد زن و فرزندی نداشته باشد، آیا می‌توان مخارج کفن و دفنش را از زکات بپردازیم؛ امام جواب داد که پدرم فرمود انسان مومن وقتی از دار دنیا رفت و مُرد کرامت او در حالتی که جان داده است مانند حرمت او در دوره حیات و زندگی است؛ یعنی واجب است به کرامت یک انسان مسلمان میت قیام کنید.

خود را به صاحب برکت متصل کنیم

استاد حوزه علمیه اظهار کرد: اگر خواستیم زندگی ما برکت داشته باشد، باید خودمان را به صاحب برکت متصل کنیم؛ امام 14 سال در زندان بود و حاکمان عباسی خواستند ایشان را از مردم دور کنند، ولی خدا به او برکت داد و امروز اکثر سادات، نسلشان از طریق این امام به پیامبر می‌رسد. حتی در عربستان سعودی کسانی هستند که به اشراف معروفند و هرچند وهابی هستند، ولی افتخارشان آن است که نسبشان به اهل بیت(ع) می‌رسد.