کد خبر: ۳۹۱۶۲۷۴

تاریخ: ۲۲ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۵:۱۱

حجت‌الاسلام مهاجرنیا:

تشکیل اجتماعات خطرآفرین به نام عزاداری وهن شیعه است/ راهکار جمع عزاداری و حفظ جان

استاد حوزه علمیه با بیان اینکه گسترش اجتماعات به اسم دین در شرایطی که متخصصین آن را مضر می‌دانند وهن دینداری است، اظهار کرد: مقام معظم رهبری فرمودند که ما نمی‌توانیم مراسم عزاداری را تعطیل کنیم، اما اجتماعات را برمی‌داریم. به تعبیر دیگر، هر خانه یک حسینیه شود. این حکم به تعطیلی عزاداری نیست، بلکه جمع بین حفظ جان انسان‌ها و عزاداری است.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین محسن مهاجرنیا، استاد و پژوهشگر مسائل سیاسی، 22 مرداد، در نشست کرسی‌های آزاد‌اندیشی مجمع هماهنگی پیروان امام و رهبری استان قم که با موضوع «عزاداری محرم در شرایط کرونا از دیدگاه مقام معظم رهبری(مدظله)» در دانشگاه طلوع مهر قم  به صورت مجازی برگزار شد، گفت: مقام معظم رهبری در عید قربان فرمودند که به رغم اهمیت مراسم عزاداری سیدالشهدا، رعایت پروتکل‌ها و مسائل بهداشتی مقدم است و همه شرعاً موظفند که شرایط کرونایی را رعایت بکنند و به ضرورت ها بسنده کنند.

وی افزود: در روزهای اخیر، بحث‌هایی در خصوص نسبت عزاداری با شرایط کرونا و مسائل بهداشتی کشور مطرح شد؛ برخی عزاداری را به دلیل اهمیتش مقدم دانستند و معتقد بودند ما مراسم را نمی‌توانیم تعطیل بکنیم. در مقابل بعضی‌ها معتقد بودند شرایط بهداشتی را باید رعایت کرد و مراسم را باید متناسب با این شرایط برگزار کرد. مقام معظم رهبری در این قضیه به نوعی هم فتوا دادند و هم به عنوان حاکم اسلامی و ولیّ فقیه دستور صادر کردند و بر همه لازم و ضروری است که آن را مراعات کنند. در مورد این مسئله چند نکته را از دیدگاه و منظر مقام معظم رهبری عرض می‌کنم.

مثلث انسان، دنیا و آخرت

استاد حوزه و دانشگاه افزود: نکته اول این است که اگر مثلث انسان، دنیا و قیامت را تصور کنیم، در این مثلث انسان‌ها گاهی فقط به سمت دین و معنویت و آخرت و قیامت می‌روند؛ چنان‌که در دوره قرون وسطی و در مغرب زمین، بخشی از انسان‌ها مسائل دینی را گرفتند و به مسائل دنیایی بی‌توجه بودند. در نقطه مقابل، در دنیای امروز می‌بینیم که انسانها فقط دنیا را گرفته و قیامت و آخرت و معنویت و دین را عملاً کنار گذاشته‌اند.

مهاجرنیا تصریح کرد: اسلام آمده که بگوید ارتباط این مثلث باید حفظ بشود و انسان باید هم دنیا و هم آخرت را بگیرد. اما چگونه می‌توان بین دنیا و آخرت نسبت‌سنجی کرد؟ باید اولویت‌سنجی کرد و یکی را ابزار برای دیگری قرار داد. اینجاست که سبک زندگی مومنانه، اهمیت پیدا می‌کند. در روایت معروفی از ائمه معصومین علیهم السلام نقل شده است: «ليسَ مِنّا مَن تَرَكَ دُنياهُ لدِينِهِ، أو تَرَكَ دِينَهُ لِدُنياهُ؛ از ما نيست كسى كه دنيايش را به خاطر دينش رها كند يا دينش را براى دنيايش فرو گذارد.» این یعنی اسلام اهل بیتی(ع) در اسلام انزواء و حاشیه‌نشینی نیست. ما هم دنیا را می‌خواهیم و هم آخرت را، اما دنیا اصالت ندارد؛ بلکه ابزار و پلی است برای رسیدن به آخرت.

وی اضافه کرد: نکته دوم هم اینکه دین مجموعه ادله‌ای برای هدایت انسان‌ها و سبک زندگی انسان‌ها آورده است. این ادله گاهی دچار تعارض می‌شوند؛ یعنی گاهی ممکن است با دو آیه قرآن یا یک روایت و یک آیه یا دو روایت مواجه شوید که با هم تعارض دارند و در ظاهر نمی‌شود به هر دو عمل کرد. در این جا باید به این نکته توجه کرد که دین اصلاً دچار ناهماهنگی و ناهمسویی و تعارض درونی نیست؛ بلکه یک بسته کاملاً سازگار و هماهنگ است و اگر تعارضی از منظر انسا‌ن‌ها دیده می‌شود، باید حل بشود و حل آن، کار علمای متخصص در علوم اسلامی است.

دین دچار تعارض درونی نیست

وی ادامه داد: نکته سوم: در درون دین تعارض نیست، اما در صحنه بیرونی گاهی تزاحم پیش می‌آید. فقها این گونه مثال می‌زنند که ممکن است دو نفر در دریا در حال غرق شدن باشند. بر شما واجب است که هر دو را نجات بدهی؛ اما نمی‌شود هر دو را با هم نجات داد و تنها نجات دادن یک نفر ممکن است. در اینجا شما را به عقل ارجاع داده اند که اولویت‌سنجی کنید و ببینید نجات کدام یک اولویت دارد و مهم تر است.

پژوهشگر مسائل سیاسی افزود: اصولاً حل تزاحم‌ها عمده‌ترین مسئله دینداری است. بخش عظیمی از سبک زندگی مومنانه با همین تزاحمات گره خورده است. شما دائماً در زندگی تزاحم بین دنیا و آخرت و مادیت و معنویت، مواجه هستید و این از بحث‌های مهم است و گاهی نقطه عطف تاریخی می‌شود؛ مثلاً ما در صد ساله اخیر یک بحث جدی داریم تحت عنوان سنت و تجدد؛ یعنی در دَوَران بین سنت‌های دینی و ملی و مسائل مطرح در دنیای مدرن، کدام را باید انتخاب کرد؟ نوع انتخاب ما در این تزاحم خیلی مهم است و بخشی از پیروزی‌ها و ناکامی‌هایی که در صد سال اخیر داشته‌ایم، با این نوع عقلانیت گره خورده است.

وی افزود: مشروطه آمد تا این مسائل را حل کند، ولی عملاً موفق نشد و نتوانست بین جمهوریت و اسلامیت جمع بکند. از دل مشروطه، رضاخان بیرون آمد که عملاً هیچ کدام از این دو را قبول نداشت، اما انقلاب اسلامی آمد و «جمهوری اسلامی» را درست کرد و ما آن را به راحتی تلقی به قبول کردیم، به گونه‌ای که اصلاً تعارضی در این مفهوم ندیدیم و امروز نظامی داریم با ادعای جمع بین دین و دنیا که توانسته بیش از چهل سال در صحنه جهانی حضور فعال داشته باشد.

تلفیق عزاداری و رعایت بهداشت در دیدگاه رهبری

مهاجرنیا در ادامه گفت: بحث ما این است که محرم و صفر در واقع بخش لاینفکی از هویت دینی ماست و الان همین هویت دینی با بحرانی به نام کرونا تزاحم پیدا کرده است. ما اگر بخواهیم همان سبک سنتی عزاداری را حفظ کنیم، عملاً باعث می‌شود تلفات سنگین انسانی بدهیم. از سویی حفظ جان انسان‌ها فریضه و واجب است و از سوی دیگر عزاداری محرم و عاشورا جزو شعائر دینی ماست. در این تعارض بین فریضه و شعیره (واجب و مستحب) چه باید کرد؟ اینجاست که دیدگاه مقام معظم رهبری اهمیت پیدا می‌کند.

وی بیان کرد: معتقدیم همان‌گونه که امام راحل(ره) در تزاحم میان جمهوریت و اسلامیت، بین این دو جمع کرد و فرمود: «جمهوری اسلامی» نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد، دیدگاه‌های مقام معظم رهبری هم این نوع هنر ترکیب و انطباق را به زیبایی به نمایش می‌گذارد. در بحث حرم‌های اهل بیت(ع) و زیارت‌ها و امامزاده‌ها و مراسم مختلف مثل نمازهای جمعه و جماعات و... فریضه حفظ جان انسانها را بر شعائر مذهبی ترجیح دادیم؛ چون عقلانیت دینی اقتضا می‌کرد که بین یک واجب و یک مستحب باید واجب را مقدم کرد.

مهاجرنیا تأکید کرد: مسئله عزاداری ماه محرم هم واجب نیست، اما جزو شعائر بسیار هویت‌بخش ماست و هویت ما در طول تاریخ با همین مراسم‌ها حفظ شده است. بر فرض هم که واجب باشد، عقل دینی ما و اجتهاد عقلانی مقام معظم رهبری می‌گوید باید اهمّ و مهم کرد و آن چیزی را که مهم‌تر است، گرفت.

استاد حوزه تصریح کرد: در اینجا یک جمع تبرعی قشنگی دارد اتفاق می‌افتد. مقام معظم رهبری فرمودند: ما نمی‌توانیم مراسم عزاداری را تعطیل کنیم. عشق به اباعبدالله(علیه السلام) سر جایش محفوظ، اما اجتماعات را برمی‌داریم. به تعبیر دیگر، هر خانه یک حسینیه بشود. همه عزاداری بکنند؛ رسانه ملی عزاداری را ترویج بدهد، اما اجتماعات در حسینیه‌ها و مساجد و هیئات و دسته‌های عزاداری را موقتاً کنار بگذاریم. این حکم به تعطیلی عزاداری نیست، بلکه جمع بین حفظ جان انسانها و عزاداری است.

وی اظهار کرد: روایتی از امام علی(ع) نقل شده که فرمودند: یکی از مشکلات و آسیب‌های تاریخی همه تمدن‌ها، دولت‌ها و ملت‌ها و انسان‌ها این بوده که نتوانستند میان اصول و فروع جمع کنند؛ یعنی قاعده اهمّ و مهم را رعایت نکردند و به جای اینکه اصول را بگیرند، فروع و شاخ و برگ‌ها را گرفتند، اما عقلانیت دینی به ما می‌گوید که میان اهمّ و مهم، باید امر اهم را گرفت.

تشکیل اجتماعات خطرآفرین برای عزاداری، وهن عاشوراست

استاد حوزه در ادامه سه نکته راجع به عزاداری‌ها بیان کرد و گفت: نکته اول اینکه عاشورا یعنی صداقت؛ یعنی صدق دین؛ لذا مقام معظم رهبری فرمودند که ما نباید در عاشورایمان کوچکترین خلاف واقع و دروغی باشد. نکته دومی که در بیانات ایشان بود، مسئله غلوّ در حق ائمه(ع) است. این که ما بگوییم، به خاطر امام حسین(ع) جانمان را فدا می‌کنیم و خودمان را به کشتن می‌دهیم و به کسی ربطی ندارد، ظاهرش خلاف شرع است، گرچه صادقانه بگوییم. در این موارد فقط خود انسان مطرح نیست؛ بلکه بحث گسترش این ویروس به همه انسان‌ها و همه اجتماعات است. شما با یک بی‌توجهی  ممکن است باعث مرگ بسیاری از انسان‌ها شوید. امام حسین(ع) عبد صالح خداست و در مورد این عبد صالح نباید غلوّ کرد.

وی افزود: نکته سوم این که عزاداری‌ها نباید وهن مذهب بشود. دین به ما گفته که عزاداری را به عنوان شعائر دین به کار ببرید. حال اگر در شرایطی که همه متخصصین می‌گویند اجتماعات بیش از حد، مضر است، شما اجتماعات را به اسم دین گسترش بدهید، این وهن دینداری است؛ چنان که وهن‌های دیگری نیز هست از قبیل عبور از آتش و قمه زدن و نوحه‌های غنایی و موسیقی و اضرار به بدن که مقام معظم رهبری همه اینها را مردود می‌دانند.

وی در پایان بیان کرد: رهبری فرمودند: قداست محرم را باید به گونه‌ای حفظ کرد که این باقی بماند و نباید تبدیل بشود به توهین به مقدسات دیگران و عامل برادرکشی و تفرقه و ضعف شیعه و مکتب اهل بیت(ع). انقلاب اسلامی آمد تا میان شیعه و سنی وحدت ایجاد کند، اما گاهی این عزاداری‌ها، این قمه‌زدن‌ها، این مراسماتی که در واقع با آن روح معنوی حسینی سازگار نیست، باعث تفرقه‌ها و برادرکشی‌ها در گوشه و کنار می‌شود.