کد خبر: ۳۹۱۶۷۵۷

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۳۹۹ - ۰۹:۴۲

ضرورت مشارکت اقتصادی در بازسازی کشور سوریه

در شرایطی که تجاوز دشمنان به کشور سوریه تا نزدیکی دمشق رسیده بود، با حمایت قاطع جمهوری اسلامی ایران، دفاع در برابر تجاوز شکل گرفت و با مجاهدت مدافعان حرم، فتنه دشمنان خارجی و داخلی زمین خورد و روزبه‌روز بر امنیت سوریه افزوده شده است؛ گرچه کند ولی آهنگ بازسازی نیز به‌ مرور شروع‌ شده و تلاش و هزینه و زمان زیادی نیاز است تا خرابی‌ها جبران و بازسازی صورت گیرد.

کشور سوریه با شرایط جغرافیایی خاص و آب‌وهوای مدیترانه‌ای، دارای زمین‌های کشاورزی و باغی حاصلخیز فراوان، و آثار تاریخی زیاد در نقاط مختلف کشور با جاذبه‌های زیارتی و گردشگری و صنایع کیف، کفش و لباس و گیاهان دارویی و مناطق نفتی در شمال شرق کشور، از شرایط ویژه‌ای برخوردار است اما به علت جنگ ویرانگر هشت‌ساله با فتنه داخلی و حمایت‌های گسترده خارجی سبب گردیده که خسارات شدیدی به زیرساخت‌های ملی، صنعتی، کشاورزی، زیارتی و تاریخی آن به وجود آید و منابع درآمدی دولت و مردم به شدت تنزل یابد و یا حذف شود و شرایط سخت معیشتی و توقف پیشرفت و توسعه را برای این کشور به همراه داشته باشد.

در شرایطی که می‌رفت کشور سوریه توسط دشمنان بلعیده شود و تهدید تا نزدیکی دمشق رسیده بود، با حمایت قاطع و محوریت جمهوری اسلامی ایران، دفاع در برابر تجاوز شکل گرفت و با مجاهدت مدافعان حرم و جان‌فشانی شهدای مدافع حرم، برنامه و فتنه دشمنان خارجی و داخلی زمین خورد و در بهمن ۱۳۹۶ با فتح شهر بوکمال، به‌عنوان آخرین شهر تصرفی داعش، پایان حکومت خود خوانده موردحمایت دشمنان اسلام، اعلام شد و از آن به بعد پاک‌سازی‌ها صورت گرفته و روزبه‌روز بر امنیت سوریه افزوده شده است؛ گرچه کند ولی آهنگ بازسازی نیز به‌مرور شروع‌شده و تلاش و هزینه و زمان زیادی نیاز دارد تا خرابی‌ها جبران و بازسازی صورت گیرد و به علت مشکلات اقتصادی دولت و مردم سوریه، نیاز به کمک‌های مادی و معنوی کشورهای دوست و همسو به مشارکت در طرح‌های اقتصادی بازسازی بخش‌های مختلف است.

در دوران جنگ سوریه در این کشور زیرساخت‌های فرودگاهی و حمل‌ونقل هوایی، زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی، زیرساخت‌های جاده‌ای، پل و زیرگذر، زیرساخت‌های آب شرب و آب کشاورزی، تأسیسات سد، شبکه انتقال، چاه‌ها، انبوهی از منابع آب بتنی هوایی در نقاط مختلف شهر و روستاها و نیز شبکه فاضلاب برخی شهرها، ساختمان‌های مسکونی شهری و روستایی، مدارس، مخابرات، نیروگاه‌ها، ساختمان‌های درمانی و بهداشتی، زمین‌های کشاورزی و محیط زیست، ساختمان‌های اداری و تجاری، مساجد و مراکز مذهبی و زیارتی و آثار تاریخی، پادگان‌ها و مراکز نظامی تخریب کامل شده و یا آسیب جدی دیده و نیاز به مشارکت در بازسازی و توسعه دارد.

بعد از پایان داعش در بهمن سال ۹۶، شرایط برای عملی شدن توافق‌نامه‌های رسمی فراهم شد، لکن با فاصله دوازده ماهه، در بهمن ۹۷ در بخش‌های مختلف ۱۱ تفاهم‌نامه (و نه توافق‌نامه و قراردادهای اجرایی) در بخش‌های مختلف امضا شد، که مفاد آن در خبرهای رسمی و غیررسمی نیز منتشر نشد. درحالی‌که بر اساس اطلاع کسب شده از اعضا حاضر در بازدید مذکور، در بندهایی از آن آمده بود که کمیته‌های مشترک تجاری، به‌منظور حل‌وفصل موانع و محدودیت‌های تجاری و تعیین زمان از طریق مجاری دیپلماتیک، ظرف مدت حداکثر سه ماه از امضا این تفاهم صورت گیرد، که متأسفانه در برخی موارد، حتی کمیته مشترک نیز تاکنون تشکیل نشده است و دو بند از تفاهمات امضاشده در موضوعات «همکاری‌های فرهنگی» و «آموزش و پرورش» که در آن‌ها برای سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ قیدشده است، به دلیل ذکر زمانی که سپری شده، دیگر قابلیت اجرایی ندارد و نیاز به تفاهم نامه جدید دارد.

مواردی که اجلاس چهاردهم دو کشور صحبت شده و اضافه بر روند اداری و عرف دیپلماتیک، نیاز به پیگیری مجدانه و مستمر دارد، موارد زیر است:

حذف تعرفه گمرکی، کاهش درصد محتوای ارزش افزوده، تشکیل کمیته مشترک تجاری، یافتن راه‌های مبادلات تهاتری کالا، برپایی مراکز دائمی کالا در دو کشور، ارائه فهرست نیازمندی‌های پروژه‌های بازسازی، صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی ایران، تشویق بانک‌های عامل، افتتاح حساب نزد بانک‌های کارگزار مشترک، مبادلات تجاری با ارز محلی دو کشور، ضمانت‌نامه‌های بانکی یکدیگر، موتور دیزل سنگین، کابل مسی و آلومینیوم و فولاد ایمیدرو، استاندارد سازی، کارخانه واکسن تب برفکی، دوره آموزشی آفات کشاورزی، امور کشاورزی، دامی و شیلات، گاوداری، تولید کنستانتره، سیلوی فلزی، نیروگاه سیکل ترکیبی و بخاری،، اورهال توربین‌ها، واحد بخار، ایستگاه پست برق، بخش آب و برق، تصفیه خانه فاضلاب، مزرعه بادی، حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی، راهداری، نگهداری راه و ابنیه بین‌راهی، فرودگاه مسافری، ایمنی دریایی و دریانوردی، بندر، واگن و قطعات، آموزش در دانشکده مهندسی راه‌آهن، راه‌اندازی کریدور ریلی، واحدهای مسکونی ارزان قیمت، جاده‌سازی، پل زیرساخت‌ها، تأسیس شرکت مشترک، عمرانی، مسکونی و خدماتی، فناوری ارتباطات (ICT)، معدن فسفات، دارو، گردشگری، مین‌زدایی، ایستگاه‌های هواشناسی، کارخانه باطری‌سازی، کنتورهای برق دیجیتال، مبارزه با پدیده گردوغبار.

تفاهم‌نامه‌های امضاشده در اجلاس چهاردهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در بهمن ۱۳۹۷، ۱۱ مورد بوده که شامل موارد زیر است :
۱- یادداشت تفاهم همکاری بین راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و راه‌آهن جمهوری عربی سوریه
۲- یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه خدمات عمومی ساختمان و مسکن
۳-یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه همکاری برای تشویق سرمایه‌گذاری
۴- یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه تبادل اطلاعات مالی مربوط به پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم
۵- یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه علوم ژئوماتیک
۶- یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه همکاری‌های سینمایی
۷- یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در زمینه همکاری‌های نمایشگاهی متقابل
۸- برنامه اجرایی همکاری‌های فرهنگی برای سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹
۹- برنامه اجرایی در زمینه آموزش‌وپرورش (تحصیلات پیش از دانشگاه) ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ ه. ش (در زمان امضا یک ماه از سال ۱۳۹۷ باقی بوده، ۱۳۹۸ و دو ماه از ۱۳۹۹، بدون حاصل سپری‌شده)
۱۰- تفاهم‌نامه همکاری‌های بانکی
۱۱- تفاهم‌نامه همکاری‌های زیارتی و سیاحتی

سخن پایانی اینکه، درحالی‌که بعد از گذشت یک سال ونیم از تفاهم‌نامه‌های مذکور سپری شده و در اغلب موارد هنوز میزهای اقتصادی مرتبط تشکیل نشده، پیش‌نویس‌ها آماده نشده، توافق‌نامه‌ها امضا نشده، دستورالعمل‌های اجرایی تهیه نشده، اقدامات حمایتی صورت نگرفته است تا زمینه اجرایی شدن تفاهم‌نامه فراهم گردد. و بدین روال فرصت‌های زیادی در حال از دست رفتن است.

از سوی دیگر کشور سوریه، در یک جنگ ویرانگر طولانی، خسارت سنگینی را بر پیکر خود دارد، از یک‌سو دولت به علت خسارات وارده به منابع درآمدی خود (گردشگری، زیارتی، صادرات کالا و محصولات کشاورزی و...) با بحران درآمد برای هزینه‌های جاری خود مواجه می‌باشد و استطاعت بازسازی ندارد، از یک‌سو مردم با مشکل کمبود اشتغال و درامد مواجه هستند و ازلحاظ معیشتی و بهداشتی در مضیقه هستند و از سوی دیگر هنوز بخش‌هایی از پیکر سوریه در اشغال امریکا (التف و مناطق نفتی المیادین) و ترکیه (بخشی از شمال کشور) و اکراد مدعی خودمختاری (در شمال رود فرات) می‌باشد. در شرایطی که جمهوری اسلامی در بحران سخت اشغال سوریه توسط داعش، یار و یاور مردم مسلمان سوریه بوده است، ضرورت دارد، دولت ایران، فراتر از روند لخت اداری خود و فرایند دیپلماتیک، زمینه‌های لازم و تسهیلات لازم را برای مشتاقان مشارکت در طرح‌های بازسازی سوریه میسر و تسهیلات و تضمین‌های لازم را فراهم سازد.‌ زمان به‌سرعت در حال گذار است و فرصت‌های خدمت و بهره‌وری به‌سرعت از دست خواهد رفت، لذا لازم است حضور در سوریه را در راستای فتوح مدافعان حرم دانسته و به‌صورت بسیجی و باروحیه جهادی وارد عرصه کار شد.

یادداشت از دکتر سیدجواد هاشمی فشارکی، پژوهشگر و مؤلف کتاب «ره توشه مدافعان حرم»