کد خبر: ۳۹۳۹۲۸۴

تاریخ: ۲۱ آذر ۱۳۹۹ - ۱۴:۲۵

نگاهی به سریال شرم

قبولی با تک ماده

«شرم» سریالی موفق به لحاظ جذب مخاطب است اما کارگردان توانسته با تک‌ماده نمره قبولی بگیرد، چرا که در کارنامه او این مجموعه نمره‌ای بالاتر محسوب نمی‌شود.

«شرم» عنوان جدیدترین تجربه احمد کاوری در مقام کارگردان است. این فیلمساز سال گذشته با سریال خوش‌ساخت «وارش» توانست نظرها را به خود جلب کند، اما این توفیق در آخرین تجربه او روی نداد، هرچند این مجموعه به‌واسطه داشتن درام خوب، جذابیت لازم را برای دنبال کردن داراست؛ امتیازی که سبب شده مخاطب با مجموعه همراه شود.

برخی از کاراکترها برای کارهایی که انجام می‌دهند دلیل منطقی ندارند و این شخصیت‌پردازی را دچار مشکل کرده است. در ابتدای قصه پوران (فاطمه گودرزی) زنی میانسال است که دختری بزرگسال و بیمار دارد. او بعد از درمان دخترش به تهران بازمی‌گردد و سریال به هشت سال بعد می‌رود، اما جالب است او در سن میانسالی ازدواج کرده و صاحب فرزندی می‌شود که آن پسر 7 ساله است. با یک حساب‌کتاب سرانگشتی، به لحاظ سنی امکان چنین اتفاقی در عالم واقع بعید است.

پیروی از کلیشه‌های رایج در «شرم»

نگاه کلیشه‌ای به پوشش بازیگران زن و مرد مشکل دیگری است که در «شرم» وجود دارد. اینکه آدم‌های خوب قصه همیشه یکنوع پوشش رایج دارند دراد سال‌ها تکرار می‌شود اما سیما هنوز هم آن را ادامه می‌دهد و متوجه تاثیرات منفی آن نیست. این مسئله را در سریال «خانه امن» هم به شکلی شدیدتر می‌بینیم. باید از مدیران سیما پرسید اگر این شیوه الگوسازی کارکرد مطلوب را در جامعه داشت نباید تاکنون آن را مشاهده می‌کردیم؟

نقد بعدی مربوط به سبک زندگی است که در سریال وجود دارد. در «شرم» همانند دیگر تولیدات نمایشی، پولدارها نقش آدم‌های بد را بازی ‌می‌کنند و آدم‌های فقیر نیز بری از اشتباه هستند، هرچند در سریال این مشکل چندان عیان نیست، ولی باز هم مجموعه در راستای کارهای قبل تلویزیون قدم برمی‌دارند.

ای‌ کاش مدیران سیما روزی به این درک برسند برای تبلیغ آموزه‌های مورد نظرشان، لازم نیست پایبند اتفاقات گذشته باشند، بلکه سعی کنند با انتخاب مسیرهای جدید راه‌های بهتر را برای ترویج سبک زندگی مطلوب انتخاب کنند.

قبح‌زدایی از گناه

اما درباره مضامین دینی و اخلاقی مطرح در سریال اینکه پیام اصلی شرم، مذمت دروغ است. مادری به همراه فردی دیگر برای نجات دخترش، دست به کاری می‌زند که سبب کشته شدن آن آدم شده و در ادامه با دروغی که می‌گوید از بار گناهی که انجام داده‌ فرار می‌کند. او هشت سال بعد را به‌راحتی زندگی می‌کنند، اما وقتی با همسر زنی که کشته شده روبه‌رو می‌شود کنترل خود را از دست می‌دهد. ایراد اینجاست که دروغ به‌ذات، بد شمرده نشده و قبح‌زدایی از گناه صورت می‌گیرد. نکته دیگر نکوهش بدعهدی و خیانت در امانت است. صابر (ابوالفضل پورعرب) به عزیز آقا (سیروس گرجستانی/ سیاوش تهمورث) پول و سندی را می‌سپارد تا به دست خانواده‌اش برساند، اما او نه‌تنها به وعده خود عمل نمی‌کند، بلکه خود آن مدارک و پول را برمی‌دارد.

درباره پیام‌های مندرج در سریال آموزه‌های بسیاری را می‌توان یافت که در توصیه‌های اخلاقی و دینی ما به انجام یا پرهیز از آن توصیه شده است. برای مثال احترام به والدین، راستگویی، روزی حلال یا حرام و... از این دست موضوعات است، اما در این بخش به نظرم کارگردان موفق عمل کرده است، چون برخلاف برخی کلیشه‌ها که در ابتدای مطلب به آن اشاره شد در این قسمت کاوری توانسته زبانی غیرمستقیم برای بیان آموزه‌های موردنظر انتخاب کند. این مسئله را باید از اتفاقات خوب سریال محسوب کرد.

حذف زود هنگام پورعرب

ابوالفضل پورعرب با بازی خوب خود در قسمت‌های ابتدایی جذابیت خاصی به مجموعه داده بود، اما به‌محض بیرون رفتن این بازیگر، وزن بازی مجموعه افت پیدا کرد. این امر نشان می‌دهد تعادل کیفی در انتخاب بازیگران رعایت نشده است. در بحث کارگردانی، کاوری توانسته میزانسن و دکوپاژ خوبی برای کارش انتخاب کند، ولی در قیاس با «وارش» شاهد اتفاق بهتری در کارنامه این فیلمساز نیستیم.

درباره سریال «شرم» یک نکته تلخ وجود دارد. آن‌ هم درگذشت سیروس گرجستانی بازیگر نقش عزیزآقا در سریال است. وی در چهار قسمت ابتدایی حضور داشت، اما فوت ناگهانی او به دلیل سکته قلبی این نقش را نیمه‌کاره گذاشت. برای همین کارگردان سراغ سیاوش تهمورث می‌رود که به لحاظ سنی و نیز جنس بازی با نقش همخوانی خوبی دارد. کارگردان دست به ترفندی برای این جابجایی می‌زند و زمانی که می‌خواهد جابجایی بازیگر این نقش رخ دهد سریال قطع شده و تهمورث جلوی دوربین می‌آید و با تکریم بازی و هنر سیروس گرجستانی از او تجلیل به عمل می‌آورد.

قبولی با تک ماده

«شرم» سریالی موفق به لحاظ جذب مخاطب است چون جذابیت قصه و استفاده صحیح از درام توانسته مخاطب را جذب کند. با این حال کارگردان توانسته با تک‌ماده نمره قبولی بگیرد، چرا که برای فیلمسازی که کار خوش‌ساختی چون «وارش» را ساخته «شرم» نمره‌ای بالاتر محسوب نمی‌شود.

داوود کنشلو