کد خبر: ۳۹۵۵۴۳۸

تاریخ: ۰۴ اسفند ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۷

ایکنا بررسی کرد؛

تحقق سنجش صحیح تلاوت در مسابقات مجازی

سی‌وپنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان در حالی این روزها در مرحله فینال سه رشته بخش آوایی و البته به صورت مجازی در حال پیگیری است که برخی از شرکت‌کنندگان بر این باورند، این شیوه اجرا نمی‌تواند شدت صدای قاری را نمایان سازد، نقصی که اجرای حضوری مرحله فینال، می‌توانست آن را پوشش دهد. اما برگزارکنندگان مسابقات نیز دلایل خود را برای اصرار بر برگزاری مجازی داشته‌اند.

به گزارش ایکنا، سی‌وپنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان در رشته‌ها و بخش‌های مختلف طی هفته‌های گذشته برگزار شده و تنها رقابت‌های برگزیدگان سه رشته از بخش آوایی و 9 رشته بخش معارفی باقی مانده است.

این دوره در بخش آوایی که به واسطه برگزاری رقابت در رشته‌های قرائت و حفظ در زمره مهم‌ترین بخش‌های جشنواره قرار دارد، طی دو روز سوم و چهارم اسفندماه اجرا می‌شود. در این دو روز، فینال رشته‌های قرائت تحقیق، قرائت ترتیل و دعا و مناجات‌خوانی، که تنها رشته‌های دارای فینال جشنواره امسال نیز هستند، برگزار می‌شود. اجرای فینال به شیوه غیر حضوری و ارتباط صوتی و تصویری شرکت‌کننده با هیئت داوران است.

مسابقات مجازی و وبیناری، تفاوت ماهوی فراوانی با مسابقات حضوری دارد، فارغ از مباحثی همچون اثرگذاری بیشتر مسابقات حضوری، این نکته مطرح است که در شیوه مجازی، تلاوت قاری آنگونه که باید مورد ارزیابی قرار نمی‌گیرد، چرا که کیفیت اصلی تلاوت، آن چیزی نیست که داور از طریق فضای مجازی می‌شنود. این موضوع و موضوعات دیگری از این دست، می‌تواند ضرورت تدوین آئین‌نامه مسابقات مجازی که مجزا از آیین‌نامه شیوه حضوری باشد، مطرح کند. این در حالی است که در ایام کرونایی، اغلب مسابقات، مجازی و با همان آیین‌نامه مسابقات حضوری، برگزار شد.

برخی قاریان شرکت‌کننده، بر این باورند که مسابقات مجازی نمی‌تواند شدت و توان صوتی قاری را برای داور نمایان کند. این موضوع برای قاریانی که از توان صوتی خوبی برخوردارند، دردسرساز است. در مقابل این طیف، قاریانی که از لطافت صوتی خوبی برخوردارند، اما توان صوتی خوبی ندارند، می‌توانند هنرمندی خود در تلاوت را از بستر مجازی، بهتر به گوش داور برسانند. این افراد، توان ضعیف صوتی خود را در شیوه مجازی، پنهان می‌کنند. آیا این نقیصه باعث شده تا نوع خاصی از قاریان در مسابقات مجازی موفق شوند؟ برای رسیدن به پاسخی برای این سؤال، با یکی از فینالیست‌های سی‌وپنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان، یکی از داوران و مسئول برگزارکننده رقابت‌ها گفت‌وگو داشتیم.

مسابقات مجازی نیاز به آیین‌نامه مجزا ندارد

احمد ابوالقاسمی، از جمله قاریان بین‌المللی کشورمان است که همواره تحلیل دقیقی از مسائل تلاوت، فراروی قاریان جوان قرار می‌دهد، او در گروه داوران مرحله فینال سی‌و‌پنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان کشور حضور دارد.

وی برخلاف برخی از شرکت‌کنندگان، چنین باوری ندارد. ابوالقاسمی در رابطه با ارزیابی نشدن صحیح شدت صوت قاری در شیوه مجازی به واسطه انتقال نیافتن توان صدا گفت: اصلاً چنین چیزی نیست، مگر وقتی تلاوت مرحوم مصطفی اسماعیل را تحلیل می‌کنیم و می‌گوییم صدای او شدت دارد یا ندارد؟ تلاوت زنده او را گوش داده‌ایم؟ صدای ضعیف از پشت نوار صوتی هم معلوم است که جان ندارد.

ابوالقاسمی افزود: شدت، فقط بلندی صدا نیست. چندین عامل، دست به دست هم می‌دهد تا شدت صدا تشکیل شود. یکی از این عوامل خسته نشدن صدا هست؟ علت دیگر ماندگاری صدا و همچنین پرتحریری است. شدت، تنها به معنای بُرد صدا نیست، ما هیچ کدام از قاریان قدیمی را ندیده‌ایم، اما در مورد شدت صدای آنها اظهار نظر می‌کنیم.

این قاری بین‌المللی اظهار کرد: مطمئناً داوری که چندین سال در مسابقات قرآن داوری کرده به حدی از تجربه رسیده است که با شنیدن یک صدا شدت آن را تشخیص دهد، ضمن اینکه معمولاً کسی که در جایگاه داوری قرار می‌گیرد یک عقبه تلاوت نیز دارد و زیر و بم این حوزه را بسیار خوب می‌داند.

ابوالقاسمی در بخش دیگری از گفت‌وگو با ایکنا در پاسخ به این سؤال که آیا مسابقات مجازی نیاز به آیین‌نامه‌ای مجزا از مسابقات حضوری دارد یا خیر؟ گفت: نمی‌توان گفت به آیین‌نامه مجزایی نیاز است. واقعیت این است که چیز خاصی را نمی‌توان به آئین‌نامه اضافه کرد و بعد گفت این برای مسابقات مجازی مناسب‌سازی شده است. با همین آیین‌نامه شیوه حضوری، هیچ مشکلی برای ارزیابی تلاوت در فضای مجازی به وجود نمی‌آید. ممکن است در فضای مجازی زیرساخت فراهم نباشد و صدا قطع شود در نتیجه داور در جریان تلاوت قرار نگیرد، برای این می‌توان کاری انجام داد یا در آیین‌نامه اشاره‌ای به آن شود، اما اینکه بخواهیم مثلاً آیتم تجوید یا دیگر آیتم‌ها را دستخوش تغییر کنیم، لازم نیست.

چالش اصلی مسابقات مجازی برای قاریان

محسن قاسمی، از جمله شرکت‌کنندگان سی‌وپنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان کشور که به فینال رشته قرائت تحقیق راه یافته است، معتقد است، شدت صدا در شیوه مجازی، قابل تشخیص نیست و در یک سال گذشته، همواره قاریانی موفق بوده‌اند که ویژگی خاص صدای آنها لطافت بوده و از شدت صدای کمتری برخوردار بوده‌اند.

قاسمی، سابقه چندین دوره حضور در جشنواره ملی قرآن دانشجویان و رتبه دوم رشته قرائت تحقیق در سال 1395 را دارد. او در سه دوره اخیر مسابقات قرآن اوقاف و امور خیریه استان تهران، که یکی از مهم‌ترین مسابقات قرآن کشور قبل از مرحله کشوری است، رتبه اول را کسب کرده است.

قاسمی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا در پاسخ به سؤالی درباره ارزیابی شدت صدا در شیوه مجازی گفت: یک سری پارامترهای صوت در حالت حضوری قابل ارزیابی است، به عنوان مثال شدت و بُرد صوت از جمله مواردی است که داور خیلی نمی‌تواند از طریق مجازی ارزیابی کند و لذا نمره‌ای که قاری در صوت به دست می‌آورد، واقعی نیست. به عنوان مثال برخی قاریان، شاید قدرت صوتی بالایی نداشته باشند، اما به دلیل کیفیت اجرا و طنین صدا، تلاوت آنها در حالت مجازی بهتر شنیده می‌شود. یک قاری شاید در حالت مجازی کمتر بتواند طنین صدای خود را نشان دهد و همین باعث می‌شود، با وجود توانایی، صدا را در حالت لطیف قرار دهد؛ این می‌تواند توانایی قاری را پایین بیاورد. آنچه که واضح است این است که در مسابقات مجازی نباید زیاد تلاوت قدرتی داشت،‌ یعنی باید تلاوت در پرده‌های مناسب باشد، چرا که هر چقدر شما قدرت صدا را مصرف کنید در ضبط یا ارتباط مجازی دیده نمی‌شود، ‌چرا که در ضبط، خروجی محدودی از صدا وجود دارد و فقط اندازه آن خروجی شنیده می‌شود.

قاسمی در پاسخ به این سؤال که داوران تا چه میزان متناسب با مجازی بودن اقدام به نمره‌دهی می‌کنند؟ اظهار کرد: خروجی مسابقاتی که به صورت مجازی در دوران کرونا برگزار شده، نشان می‌دهد، داوران به این موضوع که مسابقات مجازی است، پس باید نمره‌دهی به آیتم‌ها را متفاوت از مسابقات حضوری در نظر بگیرند، توجهی ندارند. یک سری از قاریان هستند که تلاوتشان در حالت حضوری بازخورد معمولی داشته است، اما همان تلاوتشان در حالت ضبطی، نتایج بهتری گرفته است و این نشان می‌دهد داور همان لحظه صدا را شنیده و نمره‌ای که برای شدت صدا وجود داشته را نادیده گرفته و بیشتر به بحث طنین و انعطاف توجه شده است.

وی به بحث حضوری شدن مرحله فینال رشته قرائت اشاره کرد و افزود: با توجه به اینکه تعداد راه‌یافتگان به فینال در سه رشته بخش آوایی چندان زیاد نبود، امکان اینکه با رعایت پروتکل‌های بهداشتی، مسابقات حضوری برگزار شود، وجود داشت، اما این کار صورت نگرفت، هر چند برگزارکنندگان نیز توجیهات خودشان را دارند و بحث کرونا مانع از این کار شده است.

چرا فینال حضوری برگزار نشد؟

روح‌الله محمدعلی‌نژاد، رئیس مرکز قرآن و عترت وزارت بهداشت، که امسال میزبان جشنواره ملی است، در مورد دلایل حضوری برگزار نشدن فینال جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان گفت:‌ طبیعتاً برای ما ایده‌آل‌ترین حالت این بود که مسابقات را به صورت حضوری برگزار کنیم. برنامه ما این بود که با همکاری مجموعه جهاددانشگاهی و سازمان قرآنی دانشگاهیان با استفاده از استودیوی ایکنا به ضبط تلاوت‌ها بپردازیم و حتی آن را به صورت زنده پخش کنیم،‌ اما در حال حاضر، وضعیت کرونا شدت گرفته، نه تنها نتوانستیم مرحله فینال را به صورت حضوری برگزار کنیم، بلکه برپایی مراسم اختتامیه را نیز با مشکل مواجه کرده است، بر همین اساس نمی‌توانیم به موضوعی به جز غیر حضوری فکر کنیم.

وی افزود:‌ حتی قبل از اعلام اسامی فینالیست‌ها اعلام کرده بودم اگر تعداد بیشتر راه‌یافتگان به فینال از استان تهران باشند، مسابقات به صورت حضوری برگزار شود، اما متأسفانه یا خوشبختانه اینگونه نشد و شرکت‌کنندگان فینال از نقاط مختلف کشور بودند، لذا با توجه به اینکه خود وزارت بهداشت، متولی حفظ سلامت همگان در برابر کرونا است، مسابقات را به صورت غیرحضوری و وبیناری برگزار کردیم.

دبیر سی و پنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان کشور در پاسخ به سوالی درباره تفاوت‌ ماهوی برگزاری مسابقات قرآن در فضای مجازی و حقیقی و لزوم به‌روزرسانی آیین‌نامه‌های مسابقات برای اجرای بهتر در بستر مجازی گفت: یکی از چالش‌هایی که در بحث مسابقات مجازی با آن مواجه هستیم همین موضوع است و گریزی از آن نیست. با این وجود چون این شرایط برای همه شرکت‌کنندگان یکسان است، هیچ گونه تبعیضی صورت نمی‌گیرد. بر همین اساس ما در آیین‌نامه هیچ تصرفی در آیتم‌های ارزیابی نداشتیم.

محمدعلی‌نژاد اظهار کرد: تلاش کرده‌ایم با استفاده از چندین مجرای نرم‌افزاری، تلفنی و ...ارتباط صوتی و تصویری با شرکت‌کننده برقرار کنیم و سعی شده تا این موضوعات را حتی‌المقدور کم کنیم، اما این ادعا را نداریم که بتوانیم معایب فضای مجازی را صفر کنیم.

دبیر سی و پنجمین دوره جشنواره ملی قرآن و عترت دانشجویان درباره نقاط ضعف و قوت برگزاری مسابقات مجازی گفت: قاعدتاً بدیهی‌ترین نقطه قوت اجرای برنامه در فضای مجازی رفع موانع فیزیکال است. این باعث می‌شود هزینه‌ها کاهش یابد. ضمن اینکه در اجرا نیز محدودیت سالن، اسکان و تغذیه وجود ندارد. آسیبی که این نوع مسابقات می‌تواند به همراه داشته باشد این است که اثرگذاری برگزاری مسابقات به صورت چهره به چهره را ندارد و تعاملات انسانی کمتر است.

محمدعلی‌نژاد در مورد نگاه کردن به مسابقات مجازی قرآن به عنوان یک شیوه دائمی بیان کرد: این ظرفیت جزء توفیقات اجباری بوده، اما می توان به آن به عنوان یک فرصت نیز نگاه کرد و خیلی از برنامه‌ها در آینده هم باید بر این اساس و بستر شکل گیرد. شاید اگر کرونا هم نبود مقتضای عصر جدید باعث می‌شد تا از فضای مجازی بیشتر بهره بگیریم. این بیماری ما را مجبور کرد به حضور در فضای مجازی سرعت ببخشیم. مطمئناً اهمیت فضای مجازی در حدی بوده است که خود مقام معظم رهبری می‌فرمایند اگر در جایگاه رهبری نبودند حتماً در امر فضای مجازی مشغول می‌شدند. این نشان می‌دهد این سلاح در عین اثرگذاری می‌تواند مهلک هم باشد. امیدوارم با این نگاه در سال‌های آینده که به دور از کرونا هم خواهیم بود از فضای مجازی بهره‌مند باشیم.

رئیس مرکز قرآن و عترت وزارت بهداشت در پایان در مورد برنامه‌های وزارت بهداشت برای اجرای بیشتر فعالیت‌های قرآنی در بستر مجازی، گفت: وزارت بهداشت از فضای مجازی دور نخواهد شد و این عرصه را دنبال خواهیم کرد. البته مطلوب ما جمع بین فضای مجازی و حقیقی است و امیدواریم این امکان از ما گرفته نشود، یعنی ما همانگونه که دست از حضور فیزیکی برنخواهیم کشید ترک فضای مجازی نیز نخواهیم کرد.

گزارش از تیمور کاکایی