کد خبر: ۳۹۵۶۳۲۰

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۳۹۹ - ۱۴:۰۳

چرا کتاب «قرآن مورخان» مهم است

رئیس دانشگاه اهل بیت(ع) در یادداشتی درباره کتاب «قرآن مورخان» نوشت: این اثر زوایای مطالعاتی، ناگفته و ناشنوده برخی محققین غربی را در تاریخ قرآن و متن‌شناسی آن ارائه کرده است که می‌تواند زمینه تتبعات جدیدی را در دل مراکز مطالعاتی و قرآنی کشورهای اسلامی فراهم آورد.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام سعید جازاری معمویی، رئیس دانشگاه اهل بیت(ع) و عضو لابراتوار مطالعات دین مدرسه عملی مطالعات عالی سوربون یادداشتی درباره جایگاه و اهمیت کتاب «قرآن مورخان» به رشته تحریر درآورده که متن آن از نظر می‌گذرد؛

«کتاب قرآن مورخین زوایای مطالعاتی، ناگفته و ناشنوده برخی محققین غربی را در تاریخ قرآن و متن‌شناسی آن ارائه نموده است که می‌تواند زمینه تتبعات جدیدی را در دل مراکز مطالعاتی و قرآنی کشورهای اسلامی فراهم آورد.

قرآن مورخین، اثری مهم و علمی در عرصه قرآن‌شناسی به شمار می‌رود که زیر نظر پروفسور محمد علی امیر معزی، استاد برجسته دانشگاه سوربون فرانسه (مدرسه عملی مطالعات عالی) و محقق شیعه شناس و با همکاری گیوم دی (دانشگاه بروکسل) و جمعی از اساتید و محققین برجسته غربی، در طول مدتی بیش از پنج سال در فرانسه نگارش یافت و در نوامبر سال جاری در انتشارات سرف پاریس به چاپ رسید.

این اثر در حقیقت نوعی دایرةالمعارف تاریخی – تحلیلی با موضوع قرآن، سیر نزول، آراء مورخین و فرضیه‌های مختلف مربوطه به شمار می‌رود. این کتاب که در سه جلد قطور و در بیش از ۳۴۵۰ صفحه نگارش یافته است، ضمن معرفی و ترجمه آیه به آیه قرآن و بیان نکات تفسیری برداشته از آراء مفسرین مشهور مسلمانان و اندیشمندان غربی، به تحلیل نقادانه – تاریخی آن پرداخته است.

این اثر از چند جهت برای محققین عرصه قرآن‌شناسی اهمیت بسزا دارد:

نخست: امیر معزی و گروه مطالعاتی وی توانسته اغلب آراء مشهور تفسیری را در ضمن بکارگیری شیوه مطالعاتی نقادانه و تحلیلی خویش، در ضمن انعکاس نظرات مستشرقین و قرآن شناسان، در یک مجموعه مستقل و با ادبیات رایج در دانشگاه‌های غرب ارائه نماید. کاری که قبل از این در هیچکدام از موسسات علمی و تحقیقاتی غرب در این وسعت و دامنه صورت نپذیرفته بود.

دوم: این اثر زوایای مطالعاتی، ناگفته و ناشنوده برخی محققین غربی را در تاریخ قرآن و متن شناسی آن ارائه نموده است که می‌تواند زمینه تتبعات جدیدی را در دل مراکز مطالعاتی و قرآنی کشورهای اسلامی فراهم آورد. به بیان دیگر، قطعاً این سبک و سیاق مطالعاتی نقادانه-تحلیلی، می‌تواند فرضیه‌های خویش را عنوان تحقیقات نوینی برای محققین دنیای اسلام ایجاد نماید.

هر چند برخی از نظریات غربی در نگاه اولیه با متون سنتی و کلامی اسلامی سازگاری نیز نداشته باشند، اما اصل وجود و طرح این فرضیه‌های می‌توانند در غنا و بارور سازی اندیشه‌های تحلیلی در عرصه قرآن‌شناسی کمک شایان و ارزشمندی نمایند.

به هر حال اگرچه سبک مطالعات نقادانه و تحلیلی در متون سنتی و حدیثی هنوز آنچنان که باید رواج نیافته و جریانهای سنتی در کشورهای اسلامی با آن سر همراهی کاملی ندارند، اما غفلت محققین مسلمان از این نوع تحقیقات نیز پسندیده نیست.

فهم اندیشه دیگران در ضمن مطالعه آثار آنان می‌تواند منابع جدید و ارزشمندی را در عرصه اسلام شناسی به معنای اعم فراهم آورد. به نظر این نوع مطالعات در تحول شیوه‌های اجتهادی نیز اثر غیر قابل انکاری داشته و خواهند داشت.

سوم: این کار علمی بزرگ حتی برای غیر متخصصین قرآن‌شناسی نیز می‌تواند منبع ارزشمندی در فهم نوع نگاه و مطالعات غربیان از اسلام ارائه نماید. اگر چه بعید به نظر می‌رسد که بتوان ترجمه ای فارسی و یا عربی از این کار علمی را در زمانهای نزدیک در دسترس داشت.

چهارم: کتابشناسی مطالعات و آثار قرآن‌شناسی نیز فصل مهمی از این اثر علمی به شمار می‌رود که قطعا برای محققین این رشته حایز اهمیت فراوان خواهد بود.

در آخر لازم به ذکر است که این اثر مهم، با مدیریت علمی و تلاش‌های ارزنده پروفسور امیر معزی در فضای مطالعاتی – دانشگاهی سکولار فرانسه تدوین گردیده است. این بدان معناست که سیر مطالعاتی در آن فارغ از اندیشه دینی و یا تقابل با دین است. نظام دانشگاهی و تحقیقاتی در فرانسه بر اساس اصل «بی‌طرفی در تحقیق و آموزش» موجب می‌گردد که محققین مسلمان و غیر مسلمان در این کار ارزشمند از بیان آراء خویش به صورت جانبدارانه و یا مخالف نسبت به مذهب و دین خودداری نمایند. البته این نیز به معنی نفی برداشت‌های درونی نویسندگان از قلم آنان نیست ولی در هر حال این نوع نگاه و سیره تحقیقاتی از ارزش کار نمی کاهد و عظمت و دایره آن برای محققین قطعا آشکار خواهد بود.»