کد خبر: ۳۹۶۸۳۷۵

تاریخ: ۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۲:۵۷

یادداشت/

شب قدر؛ فرصتی برای شناخت هندسه وجودی

مرتضی نجفی قدسی در یادداشتی با عنوان «شناخت شب قدر» تأکید کرد: «قدر» به معنای تقدیر و اندازه‌گیری است و در شب قدر انسان باید علاوه بر اعمال عبادی، ساعتی به تفکر بیندیشد، بلکه هندسه وجودی خود را بشناسد و خود را ارزان نفروشد.

مرتضی نجفی قدسی، خادم القرآن در یادداشتی با عنوان «شناخت شب قدر» تأکید کرد که در شب قدر انسان باید علاوه بر اعمال عبادی، ساعتی به تفکر بیندیشد، بلکه هندسه وجودی خود را بشناسد و خود را ارزان نفروشد. متن یادداشت وی به شرح زیر است:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

«إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَمَا أَدْرَاکَ مَا لَیْلَةُ الْقَدْرِ لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ»(سوره قدر، آیات ۱ تا ۳) به درستی که ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم و تو چه می‌دانی شب قدر چیست؟ شب قدر بهتر از هزار ماه است!

شب قدر چیست؟

شب قدر، از مباحث بسیار مهم در زندگی انسان است و هدف آن است که در چنین شبی انسان، هندسه وجودی خود را بشناسد. قدر به معنای تقدیر و اندازه‌گیری است و در چنین شبی انسان باید علاوه بر اعمال عبادی، ساعتی به تفکر بنشیند، بلکه قدر خود را بیابد و قیمت خود را بشناسد. امیرالمؤمنین (ع) در خصوص قدر و قیمت انسان فرموده‌اند: «انّه لیس لانفسکم ثمن الا الجنّه، فَلا تبیعوها الا بها»؛ یعنی به درستی که برای جان‌های شما قدر و قیمتی نیست مگر به اندازه بهشت، پس حواستان باشد که آن را به کمتر از این قیمت نفروشید!

بهای جان انسان خیلی گران‌بهاست و اگر انسان قدر و قیمت خود را بشناسد خدای متعال که خود خالق انسان است در عین حال بهترین خریدار است، چنانکه در سوره توبه آیه ۱۱۱ آمده است: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَی مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» یعنی بی‌تردید خدا از مؤمنان جان‌ها و مال‌هایشان را می‌خرد و به آن‌ها بهشت را عطا می‌کند و در حقیقت فرمایش امیرالمؤمنین علی (ع) اشاره به همین آیه شریفه دارد که اگر انسان با ایمان باشد، خود را ارزان نمی‌فروشد و می‌داند که هیچکس جز خدا ارزش او را نمی‌داند و این خداست که حاضر است انسان را به بالاترین قیمت بخرد، پس چرا تا وقتی خریداری مثل خدا وجود دارد انسان به دیگران رجوع کند، بهترین خریدار انسان خداست و اگر انسان با او آشتی کند و با او پیمان ببندد که اوامرش را اطاعت خواهد کرد، خدا هم نمی‌گذارد بهای جانش هدر رود و یا ارزان فروخته شود، بلکه به بالاترین قیمت؛ یعنی در ازای بهشت می‌خرد و لذا تفکر در شب قدر برای درک همین معانی است که از فرصت پدید آمده برای بازسازی خودش استفاده کند و مقدرات لااقل یک سالش را در پرتو عنایت الهی به نحو احسن تأمین کند.

نزول قرآن در شب قدر

در شب قدر خداوند متعال لطف و عنایتش را در حق بشر به حد اعلی رساند و قرآن کریم را برای تأمین سعادت انسان به عنوان نسخه حیاتبخش عملی او نازل کرد. امام خمینی (ره) در بیان اهمیت این موضوع می‌فرمایند: «در ماه مبارک رمضان قضیه‌ای اتفاق افتاد که ابعاد و ماهیت آن تا ابد برای امثال ما در ابهام مانده است و آن نزول قرآن است، نزول قرآن بر قلب رسول الله (ص) در لیلة القدر».

حضرت امام خمینی از فرصت ماه رمضان حداکثر استفاده را می‌کردند بطوری که پیوسته مشغول دعا و ذکر و تلاوت قرآن و اعمال مخصوص این ماه بودند تا خود را برای درک لیلة القدر آماده کنند. ماه رمضان، ماه ضیافت الهی است و خدای متعال در این ماه از پیامبر اکرم(ص) ضیافت کرد به نزول قرآن چرا که فرموده است: «شَهْرُ رَمَضانْ الَّذی اُنزِلَ فیهِ القُرآن»؛ یعنی معرفی ماه رمضان را قبل از آنکه به ماه روزه و صیام مطرح کند به نزول قرآن عنوان می‌کند و در سوره قدر نیز می‌فرماید: «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ» که از جمع‌بندی این آیات نتیجه می‌گیریم که قرآن کریم در شب قدر نازل شده و شب قدر نیز در ماه رمضان است، ولی اینکه چه شبی از ماه رمضان شب قدر است در قرآن به آن اشاره‌ای نشده و تنها در بیان اخبار و روایات آمده است که شب‌های نوزدهم، بیست و یک و بیست سوم شب‌های قدر هستند و بیشتر هم شب بیست و سوم مطرح است. البته روایات اهل سنت بیشتر شب بیست و هفتم ماه رمضان را مطرح می‌کنند و احیای آن شب نیز مستحب است.

در شب قدر، انسان باید هندسه وجودی خودش را بشناسد و قدر و قیمت خود را بفهمد چون شب نزول قرآن است، پس ما باید قدر قرآن را هم بفهمیم و بشناسیم و آنگاه که ارزش آن را فهمیدیم آن را بالای سرمان بگذاریم و خدا را به حق اولیائش و اسماً مقدسی که در این کتاب از آن‌ها یاد شده قسم می‌دهیم که با خدا پیمان می‌بندیم و تقاضا می‌کنیم که ما را جزو آزادشدگان از دوزخ قرار دهد.

تعهد به قرآن و عترت در شب قدر

قرآن کریم وظیفه تبیین آیات قرآن را بر عهده پیامبر اکرم (ص) گذاشته است آنجا که می‌فرماید: «وَأَنزَلْنَا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَیْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ» (سوره نحل، آیه ۴۴)؛ پیامبر اکرم (ص) نیز در طول ۲۳ سال رسالت خود، آیات قرآن را برای مردم تلاوت و تبیین کردند و ادامه آن را به اهل بیت عصمت و طهارت سپردند تا مبادا امت دچار گمراهی شوند ولذا در حدیث مشهور «ثقلین» فرمودند: «إنّی تارِکُ فیکمُ الثَّقَلین کتابَ الله و عِترَتی أهل بیتی ما إن تَمسَّکتم بِهما لَنْ تَضلّوا أبدا ولن یَفتَرِقا حتَّی یَرِدا على الحَوض»

یعنی من در میان شما دو چیز گران‌بها را باقی می‌گذارم کتاب خدا و عترتم و اهل بیتم تا مادامی که به این دو تمسک داشته باشید گمراه نمی‌شوید و قرآن و عترت هم هیچگاه از هم جدا نمی‌شوند تا وقتی در حوض کوثر بر من وارد شوند. حدیث ثقلین به اسناد مختلف مورد اتفاق شیعه و سنی است و متواتر نقل شده است و به خوبی جایگاه قرآن و اهل بیت علیهم السلام را بیان کرده است.

شناخت خود؛ مهمترین وظیفه در شب قدر

بنابراین مهمترین کارها در شب قدر باید شناخت خود که منجر به شناخت خدا می‌شود، باشد و لذا فرمود «مَنْ عَرَفَ نَفْسَه فَقَدْ عَرَفَ رَبّه»و حالا که این انسان خود را شناخت و می‌خواهد بنده خدا باشد، خدا نسخه عملی او را تحت عنوان کتابی به نام «قرآن» عنایت کرده است و پیامبر و اهل بیت او را هم که راسخون در علم هستند، مبین قرآن و مفسر قرآن و تأویل‌کنندگان قرآن قرار داده است و شب قدر وقتی قدرش درست ادا می‌شود که ما متعهد شویم قرآن و عترت را پشت سر قرار ندهیم، بلکه بالای سرمان قرار دهیم و با خدا آشتی کنیم و میهمان خوبی برای پروردگار باشیم و در شب قدر و نزول قرآن که ملائکة الله بر زمین می‌آیند و به مؤمنان سلام می‌کنند ما هم در شمار آنان باشیم، «تَنَزَّلُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ فِیهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن کُلِّ أَمْرٍ * سَلَامٌ هِیَ حَتَّی مَطْلَعِ الْفَجْرِ».