کد خبر: ۳۹۸۴۵۸۰

تاریخ: ۲۶ تير ۱۴۰۰ - ۱۲:۴۷

مهمترین اثر ابوریحان بیرونی درباره انسان‌شناسی

«آثار الباقية عن القرون الخالیه» در هند چاپ شد

«آثار الباقية عن القرون الخالیه» یکی از از مهم‌ترین آثار بیرونی در رابطه انسان‌شناسی است که به همت مرکز میکروفیلم هند به صورت همانند نفیس چاپ شد.

به گزارش خبرنگار ایکنا از هند؛ مرکز بین‌المللی میکروفیلم نور یک مرکز پژوهشی در محل خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو - هند است که مرمت و نشر نسخه‌های خطی کهن به صورت چاپ همانند می‌پردازد. مهدی خواجه‌پیری رئیس مرکز بین‌المللی میکروفیلم نور در دهلی‌نو است که مبتکر روش‌های نوین در صنعت مرمت و آفت‌زدایی و چاپ همانند نسخه‌های خطی بوده و حرکتی بدیع در احیای متون کهن را به وجود آورده است.

تاکنون این مرکز بیش از ۳۰۰ نسخه خطی را که ۶۶ اثر آن با موضوع میراث مشترک ایران و هند است را به چاپ رسانده که جدید‌ترین نسخه خطی که به صورت چاپ همانند چاپ شده کتاب آثار باقیه عن القرون خالیه است که خواجه‌پیری درباره این نسخه گفت: این نسخه متعلق به هندشناس معروف ایرانی ابوریحان محمد بن احمد بیرونی است که سوم ذیحجه ۳۶۲ – بعد از سال ۴۴۲ ه‍جری قمری در سده چهارم و پنجم هجری می‌زیسته است. بیرونی را از بزرگ‌ترین دانشمندان مسلمان و یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان ایرانی در همه اعصار می‌دانند. همچنین، او را پدر انسان‌شناسی و هندشناسی می‌دانند.

وی کتاب «تحقیق ماالهند» بیرونی و «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» را از مهم‌ترین آثار بیرونی در رابطه انسان‌شناسی و آداب رسوم اقوام مختلف دانست و افزود: شیوه برخورد بیرونى با گزارش‌هایى که تحقق آن به‌طور معمول ممکن باشد، ترکیبى از اعتماد بر نقل و رهگیرى از شیوه‌هاى قیاسى است. به نظر وى باید ذهن خود را از هرگونه پیش‌داورى و تعصب پاک کرد و سپس با مقایسه روایت‌هاى مختلف و یافتن توافق‌ها و تشابه‌هاى آنها تا حد امکان در تصحیح آنها کوشید.

خواجه‌پیری ادامه داد: کتاب «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» مطالعه تطبیقی تقویم‌های فرهنگ‌ها و تمدن‌های گوناگون، درهم‌بافته با ریاضیات، نجوم، اطلاعات تاریخی، به همراه کاوش در سنن و مذاهب ملت‌های گوناگون است. بیرونی در این تألیف این کتاب به مقوله‌هایی نظیر گاهشماری و تقویم ملل مختلف، تاریخ ایران و بابل و روم، جشن‌ها و اعیاد ایرانیان و دیگر اقوام، ادیان و آثار مقدس دین اسلام، یهود، زردشتی، مانوی، صائبی، مزدک و هندوییسم پرداخته و نظرات ارزشمند عالمانه‌ای در این باره ارائه کرده است.

وی در ادامه بیان کرد: بیرونى در آثار الباقیه در مورد باور‌ها و مراسم آئینى گوناگونى که در میان ملل و پیروان ادیان و فرق مختلف وجود دارد بار‌ها به تشابه‌ها و تفاوت‌هاى موجود اشاره کرده است. وی در این کتاب برای رفع ملال خواننده، مطالب و مسائل پراکنده و در عین حال بسیار جالبى را ذکر کرده و تحقیقات بیرونى درباره تاریخ و آداب و رسوم ملل مختلف در آثار الباقیة، از بارزترین و نخستین نمونه‌هاى این‌گونه تحقیقات به شمار مى‌رود. وى در این کتاب تعصب و پیروى کورکورانه از عقاید رایج را رد مى‌کند؛ زیرا از نظر وى تعصب چشم‌هاى بینا را کور و گوش‌هاى شنوا را کر مى‌کند و انسان را به کارى وا مى‌دارد که خرد و دانش آن را گواهى نمى‌دهد.

خواجه‌پیری به ارزش هنری این اثر نیز اشاره کرد و گفت: ۲۳ مینیاتور در این اثر، از رخداد‌های مهم تاریخی است و ارزش این کتاب را دو چندان کرده است. به علت افتادگی‌های که در نسخه وجود دارد تاریخ کتابت آن مشخص نیست، اما از نوع خط و نگارگری‌های موجود می‌توان این برداشت را کرد که این نسخه در بین سال‌های ۱۵۰۰_۱۶۰۰ میلادی کتابت شده است. در حال حاضر این کتاب در موزه ملی فرانسه نگهداری می‌شود و مرکز میکروفیلم هند، نسخه همانند آن را با تمام خصوصیات ویژگی ها‌ی اصلی نسخ چاپ کرده است.