کد خبر: ۳۹۸۵۷۲۳

تاریخ: ۳۱ تير ۱۴۰۰ - ۲۳:۰۷

رباعی تازه‌یاب از خواجه عبدالله انصاری در تفسیر آیه 71 سوره زخرف

مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگر مطالعات اسلامی در جدیدترین یاداشت خود رباعی تازه‌یاب و منتشرنشده از خواجه عبدالله انصاری را برای نخستین مرتبه منتشر ساخته است.

به گزارش ایکنا، مرتضی کریمی‌نیا، پژوهشگر مطالعات اسلامی در جدیدترین یاداشت خود رباعی تازه‌یاب و منتشرنشده از خواجه عبدالله انصاری را برای نخستین مرتبه منتشر ساخته. متن یادداشت از نظر می‌گذرد؛

در شرح و توضیح آیه 71 سوره زخرف، خواجه عبدالله انصاری (در نسخۀ تفسیرش که هنوز منتشر نشده است)، دو بیت از شاعری عرب نقل می‌کند که تاکنون عینا آن را در جایی نیافته‌ام، اما بخشی از آن را به قیس بن الملوح یا همان مجنون بنی عامر نسبت داده‌اند. در ادامه، وی خود مضمون آن دو بیت را در قالب یک رباعی به فارسی می‌سراید: عبارات فارسی و عربی خواجه عبدالله در این بخش از تفسیر وی (بنا بر تصحیحی که انجام داده‌ام) چنین است:

«وَفِيهَا مَا تَشْتَهِي الْأَنْفُسُ»،[پانویس1] هذَا مِنْ جَوَامِعِ الْقُرْآنِ، وَقُرِئَ بِزِيَادَةِ الْهَاءِ: ﴿تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ﴾؛[پانویس2] و در آن بهشت هَرْج دلها بايد، وُ چشمها خوش آيد. تَقُولُ: لَذَّ يَلَذُّ فَهُوَ مَلْذُوذٌ وَلَذِيذٌ، قَالَ الشَّاعِرُ:

وَلَقَدْ هَمَمْتُ بِقَتْلِهَا مِنْ أَجْلِهَا

كَيْمَا تَكُونَ خَصِيْمَتِي فِي الْمَحْشَرِ

كَيْمَا يَطُولُ خِصَامُنا وَنِزَاعُنَا

فَتَلَذُّ عَيْنِي مِنْ لَذِيذِ الْمَنْظَرِ

بِكْشَمْتْ بدوستى و خونت بخَورم

در گردن خویش خون ناحق ببرم

تا روز مخاصَمت چون آیی ببرم

تو خون طلبی و من برویت نگرم

نکته جالب توجه آنکه مضمون این شعر بعدها در میان رباعیات منسوب به مولانا (دیوان شمس، رباعی 1155) نیز آمده است:

از دوستیت خون جگر را بخورم

این مظلمه را تا به قیامت ببرم

فردا که قیامت آشکارا گردد

تو خون طلبی و من برویت نگرم

پانویس1: قدّم في النسخة «ما تشتهی الأنفس» کما في مصاحف مکة والعراق؛ وهي قراءة ابن کثیر وأبي عمرو وحمزة والكِسائي، وعاصم في روایة أبي بکر وخلف.

پانویس2: هذا کما في مصاحف أهل الشام والمدینة وهي قراءة نافع وابن عامر وحفص عن عاصم وأبي جعفر المدني وابن مسعود وابن عباس ویعقوب.