کد خبر: ۳۹۸۸۹۵۳

تاریخ: ۱۷ مرداد ۱۴۰۰ - ۰۹:۳۱

بررسی نسبت حکمرانی جمهوری اسلامی با مدل حکمرانی خوب در یک نشریه

حکمرانی اسلامی رو به سوی پیشرفت و تعالی مادی و معنوی انسان در قلمروی حاکمیت خداوند دارد اما حکمرانی خوب هدفگذاری خود را مبتنی بر شاخص‌های توسعه اقتصادی-اجتماعی در ادبیات نظری مدرن قرار داده است.

به گزارش ایکنا، هفدهمین شماره دوفصلنامه علمی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی به مدیر مسئولی مجتبی زارعی منتشر شد.

عناوین مقالات این شماره بدین قرار است: «ارزیابی وضعیت حکمرانی پایدار در نهاد علمی شورای تحول علوم انسانی در چارچوب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی»، «مطالعه نسبت مدل حکمرانی جمهوری اسلامی ایران با مدل حکمرانی خوب»، «الگوی جامع عملکرد سازمانی، ذیل مثلت مفهومی زیرساخت (با مروری از تقدّم آراء اسلامی بر نظریات مؤخّر مدیریت دانش)»، «تحولات معنایی خانواده در اسناد بالادستی صادره از جانب رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران»، «واکاوای آرامش معنوی در معماری بر اساس مفهوم آرامش در متون اسلامی ( نمونه موردی: خانه های اواخر قاجار در ارومیه)».

در چکیده مقاله «ارزیابی وضعیت حکمرانی پایدار در نهاد علمی شورای تحول علوم انسانی در چارچوب بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی» می‌خوانیم: «علوم انسانی یکی از لوازم معرفتی تمدن‌سازی به‌عنوان هدف مندرج در بیانیۀ گام دوم انقلاب اسلامی است. آسیب‌شناسی وضعیت تحول این علوم بر اساس ادبیات حکمرانی پایدار یکی از ضرورت‌ها برای شناسایی موانع و نقاط ضعف است. این مقاله تلاش کرده است با استفاده از ادبیات مفهومی حکمرانی در عرصۀ علم و رویکرد نظری منبعث از بیانات رهبر انقلاب اسلامی و همچنین، استفاده از روش‌های چندگانۀ تحلیلی از جمله SWOT ،SOAR و PESTEL هدف مذکور را دنبال کند. به این منظور، از پرسش‌نامۀ الکترونیکی برای شناسایی، وزن‌دهی و اولویت‌دهی به وضعیت تحول علوم انسانی با استفاده از فرمول‌های متغیربندی و خوشه‌سازی از سوی 162 نفر از متخصصان بهره گرفته شده است.

مهم‌ترین یافته‌ها و نتایج در محورهای زیر به بحث گذاشته شده‌اند: «ابعاد کلان تحول»، «محورهای محتوایی تحول»، «آسیب‌شناسی سازمانی و مشکلات شورای تحول»، «باور به جایگاه علوم انسانی»، «نقشۀ آمایش آموزش عالی برای تحول»، «تناسب علوم انسانی با نیازهای کشور»، «انگیزۀ دانشجویان و مشغولیت اساتید»، «بازیگران در حکمرانی علوم انسانی» و «اولویت‌ها، نقاط قوت و ضعف کنونی».»

در طلیعه مقاله «مطالعه نسبت مدل حکمرانی جمهوری اسلامی ایران با مدل حکمرانی خوب» آمده است: «در پژوهش‌های جدید حکمرانی، عمدتاً بر موضوعاتی مانند تکه تکه شدن قدرت میان سطوح دولتی و فرادولتی، تشویق تمرکززدایی از دولت و اتکاء بر انواع جدید مشاوره و مشارکت شهروندان، تمرکز می‌شود. این مساله در ادوار مختلف مطرح بوده اما آنچه مهم می‌نماید توجه به تفاوت‌هایی است که میان الگوهای مختلف حکمرانی برقرار است. پژوهش حاضر بر نسبت میان دو الگوی شناخته شده حکمرانی در جهان امروز، یعنی مدل «حکمرانی اسلامی» و مدل «حکمرانی خوب» تمرکز کرده است. در این نسبت، الگوی طراحی شده حکمرانی در نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان نمونه مورد مطالعه از مدل حکمرانی اسلامی مورد نظر قرار گرفته و هدف بر آن داشته شده تا با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، به احصاء مضامین و تحلیل اصول محوری هریک از این دو مدل‌ پرداخته و از این رهگذار تفاوت‌های این دو مدل را در سطح بنیان‌های نظری آنها مورد بررسی قرار دهد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد، مدل حکمرانی اسلامی در جمهوری اسلامی ایران با مضامینی چون «حاکمیت خدا»، «وحی گرایی»، «شریعت‌ گرایی»، «اخلاق اسلامی»، «امامت و ولایت» قابل تشریح و توصیف است. اما الگوی حکمرانی خوب مضامینی چون «حاکمیت قانون»، «مسئولیت پذیری افراد»، «شفافیت»، «کارآمدی» و «پاسخگویی» به عنوان اصول بنیادین حکمرانی به شمار می‌آورد. مقایسه مبانی این دو الگو، بیانگر تفاوت و بعضا تضاد میان این دو است. به‌نحوی که حکمرانی اسلامی رو به سوی پیشرفت و تعالی مادی و معنوی انسان در قلمروی حاکمیت خداوند دارد اما حکمرانی خوب هدفگذاری خود را مبتنی بر شاخص‌های توسعه اقتصادی-اجتماعی در ادبیات نظری مدرن قرار داده است.»

در چکیده مقاله «الگوی جامع عملکرد سازمانی، ذیل مثلت مفهومی زیرساخت (با مروری از تقدّم آراء اسلامی بر نظریات مؤخّر مدیریت دانش)» آمده است: «و هر بار پیامبر مکرم اسلام(ص) متناظر با مدل مفهومی مؤخر از نیومن و کانرد با عملکرد سازمانی و میانجی گری ساختار سازمانی فرامتن و فنون مدیریت منابع انسانی راهبردی در سازوکار تشکیلاتی کمیته امداد امام خمینی(ره) به‎عنوان نهادی کثیرالخدمت و مستلزم دانش مداری بوده و هدف تعیین و تبیین روابط مثلث مفهومی زیر ساخت با عملکرد سازمانِ مورد مطالعه ضمن یک جانمایی صحیح و وام‎دار لنز نظری جهت مدل مفهومی حاضر با ویژگی تبیینی بازپروری انسان سازمانی است. روش پژوهش از نوع توصیفی، علّی، میدانی و پیمایشی بوده و در دسته بندی کلی در زمره تحقیقات کمی و به جهت بعد الحاقی مدل که از پیشینه نظری برخوردار نبوده، توسعه ای محسوب می گردد. مطابق اصول نمونه گیری در تحلیل مدل های ساختاری که با روش حداقل مربعات جزئی آزمون می شود، 260 آزمودنی جهت گردآوری داده انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده‌ پرسشنامه ای محقق ساخته با پایایی و روایی تأییدشده بوده است. نتایج نشان می دهد که روابط علّی معنادار بین آرگومان های مدیریت دانش، ساختار سازمانی فرامتن، فنون مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی تطبیق یافته با مؤسسات غیرانتفاعی برقرار و لزوم طراحی و پیاده‌سازی سازوکار سازمانیِ ناشی از الگوی حاضر، تجویزی منبعث از همین نتایج است که می تواند به‎عنوان یک منبع مطالعه و اقدام، در سازمان های با گرایش ارائه خدمات جامع در نیل به تعالی استفاده شود.»